Voortijdig vertrek

Oud-katholieke aartsbisschop Joris Vercammen stopt ermee

Joris Vercammen op de dag dat hij werd gewijd tot aartsbisschop in de oud-katholieke kerk (2000). Beeld ANP

De aartsbisschop van de oud-katholieke kerk, Joris Vercammen, treedt vroegtijdig terug. De 66-jarige geestelijke had nog drie jaar te gaan. 

“Wat bestuur en leiding betreft is het beter dat anderen het van mij overnemen”, schrijft hij in een brief die zondag in de circa dertig parochies wordt voorgelezen.

Het bestuur van het kleine, liberale kerkgenootschap van rond de vijfduizend leden schrijft in een persbericht het jammer te vinden dat Vercammen er na twintig jaar mee ophoudt. “Hij had oog voor andere manieren van kerk-zijn en wilde onze kerk bedding bieden voor nieuwe vormen van presentie”, aldus bisschop Dick Schoon van Haarlem.

Vercammen heeft zich sinds zijn verkiezing in 2000 altijd ingezet voor samenwerking met andere kerken. Dat deed hij onder anderen in de Raad van Kerken, en als lid van de Wereldraad van Kerken.

Hard rapport over misbruik

De aartsbisschop neemt begin volgend jaar afscheid, drie jaar voordat hij er officieel mee had moeten stoppen. Bestuur noch de aartsbisschop zelf leggen een verband met het misbruikschandaal dat drie jaar geleden naar buiten is gekomen. In een hard rapport stelde een onderzoekscommissie vorig jaar dat in de tientallen jaren ervoor minstens zeven geestelijken zich schuldig hadden gemaakt aan seksueel misbruik.

De kerkleiding trad niet op, zij had meer aandacht voor de dader dan voor het slachtoffer. “Als het niet meer te ontkennen viel, werd vaak toch nog gezocht naar mogelijkheden om de dader een nieuwe kans te geven, terwijl het slachtoffer in de kou bleef staan: liever barmhartigheid dan sancties”, concludeerde de onderzoekscommissie.

In de persoon van bisschop Schoon betuigde de kerkleiding ‘diepe spijt’ dat ze had weggekeken, en de slachtoffers in de kou had laten staan. Hij kondigde een pakket maatregelen aan die verder misbruik moeten voorkomen.

Schoon en Vercammen lieten het aan de kerkleden over of zij zelf hun conclusies moesten trekken en op moesten stappen. “Als de kerk vindt dat ik moet wijken, dan doe ik dat”, zei Vercammen vorig jaar bij de presentatie van het rapport.

Terugtreden schept ruimte

De bevindingen werden in de parochies besproken; er waren geluiden dat de leiding af moest treden. Het landelijk bestuur sprak vorig jaar langdurig over de inhoud van het rapport, en over de vraag of de bisschoppen hun functie konden behouden. De synode behield het vertrouwen in de leiding en vond dat ook aartsbisschop Vercammen niet hoefde terug te treden.

In zijn brief aan de parochieleden zegt Vercammen nog niet ‘uitgegeven’ te zijn aan de kerk. “Mijn terugtreden schept ruimte om een solide basis voor de toekomst te leggen. Dat is toch mijn aanvoelen en mijn hoop.” De Vlaming heeft ‘heel wat tijd voor mij’. Die gaat hij besteden aan zijn gezin – geestelijken mogen in de oud-katholieke kerk trouwen – en aan spiritualiteit en pastoraat. “Daarvoor ben ik ooit priester geworden en dat geeft me tot op vandaag veel vreugde.”

Lees ook:

Oud-katholieke kerk beschermde daders

Omdat barmhartigheid en mededogen voor de dader hoger werden geacht dan het beschermen van slachtoffers, kon in de oud-katholieke kerk van Nederland seksueel misbruik door geestelijken soms jarenlang doorgaan zonder dat er werd ingegrepen. ‘Er werd bewust weggekeken.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden