null

Zin in het alledaagsePieter Franszen

‘Op een heel krachtig niveau leeft mijn zoon met ons door’

Beeld Judith Jockel

Welk verhaal geeft uw leven zin? Trouw-lezers vertellen hun verhaal. In deze aflevering: Pieter Franszen (1956). ‘Geleidelijk ben ik tot ontdekking gekomen dat de zin van het leven van mijn zoon niet bepaald is op het moment van zijn afscheid.’

Als je zoon op drieëntwintigjarige leeftijd een einde aan zijn leven maakt, op de dag van de succesvolle afsluiting van zijn studie, mogen zijn geliefden dan de vraag stellen, de ultieme vraag naar waar de zin van zijn leven in gelegen is? En misschien ook wel de zin van zijn dood?

Op de dag van Stefans afstuderen werd ik vijftig. Voor zijn afstuderen en voor mijn verjaardag hadden we feestelijkheden gepland. Stefan studeerde en woonde in Delft. Twee dagen voor zijn afstudeerdatum ben ik nog bij hem op bezoek geweest, om de plannen te bespreken.

’s Ochtends konden we geen contact krijgen

Op de avond ervoor heeft mijn vrouw nog wat met hem doorgenomen. ’s Ochtends konden we geen contact krijgen, dat vonden we wat vreemd. Onze jongste zoon zou die ochtend even naar hem toe gaan, om hem met de muziek te helpen, want ’s avonds zou bij de sportclub het feest zijn voor vrienden. Onze jongste zoon heeft zijn broer daar, op zijn kamer, aangetroffen.

Een donderslag bij heldere hemel, zeker op dat moment. Later vraag je je af: hebben we signalen gemist? Hij zat weleens niet lekker in zijn vel, maar stond bij vrienden en collega’s zeker niet bekend als depressief. Wat is de zin van zijn leven geweest? En van zijn dood? Om de confrontatie met die vraag aan te gaan moet er rust zijn, stilte en afzondering. Contemplatie vind ik een mooi woord voor de noodzakelijke ontvankelijke houding om bij deze vraag te kunnen verblijven.

Ik ben gaan lopen, ik voelde dat dat moest. Na de eerste dag dacht ik: dit voelt goed, ik ga morgen weer lopen. Aanvankelijk liep ik zonder doel, alleen maar lang en ver. En het blijkt dat ik niet alleen loop, Stefan loopt met me mee.

Een boom met een koperen plaatje

Op een dag liep ik in België langs de Maas, onder een hoge brug door. Boven me de snelweg, waarover auto’s denderden. Het gaf me een bedreigend gevoel. Aan de andere kant van de brug stond een boom met een koperen plaatje, waarop een jongensnaam en twee data. Ik bleef even bij het bordje staan, de data lagen ongeveer even ver uit elkaar als die van Stefan.

Toen zag ik dat er een man naar mij toeliep. Hij sprak een paar woorden in het Frans, ik verstond iets van chute libre, vrije val. We keken elkaar aan, spraken amper, zagen in onze ogen een gedeeld lot. Daarna liep ik door. Ik vroeg het hem niet, maar ik besefte dat deze vader daar vaker liep, mensen soms even aansprak.

Ik bleek een oude pelgrimsroute te lopen. Telkens een paar dagen, soms een week, ik moest ook werken. De route leidde naar Santiago de Compostella, maar dat voelde niet goed voor mij. Ik ontdekte dat de route naar Santiago in Reims een pelgrimstocht naar Rome kruist. Dat paste beter. Omdat ik telkens tussendoor terug naar Nederland moest, ben ik vanaf Reims gaan fietsen, anders zou het wel heel lang gaan duren.

Op een gewone fiets, zelfs met wat versleten banden

Ik reed op een gewone fiets, zelfs met wat versleten banden. In de Jura reed ik lek, en ook nadat ik de band geplakt had, liep hij weer leeg. Om een nieuwe band te kopen, fietste ik naar een grotere plaats. Daar was geen fietsenmaker, maar wel een behoorlijke supermarkt, in Frankrijk verkopen ze daar ook vaak fietsspullen. Ik naar binnen. Niets. Weer buiten stapte er een jongeman op mij af. ‘Kan ik je helpen?’ Ik vertelde hem waarnaar ik zocht.

Nadat ook hij in de supermarkt tevergeefs had gezocht, zei hij: ‘Ik weet wel wat, ik kom zo terug’. Ik was wat beduusd en had weinig vertrouwen: hoe lang moest ik hier wachten? Maar de jongen kwam terug. ‘Ik heb het gevonden. Volg mij maar.’ Ik liep met mijn fiets achter hem aan, door een bosje, over een oud rangeerterrein. Met de fiets aan de hand was dat best lastig. Waar ging ik heen? Liep ik hier in m’n eentje door deze gribus. Wie is die jongen?

We kwamen op een bedrijventerrein. Hij ging een bedrijf binnen voor agrarisch gereedschap. En sprak met de bedrijfsleider. ‘Kom maar mee’, zei die. Toen ik me even later omdraaide was de jongen weg. Wie was dat?’, vroeg ik de bedrijfsleider. ‘Geen idee, ik ken hem niet, nooit eerder gezien.’

Ik fietste verward de stad in

Ze hadden de passende band, legden hem om het wiel, en stelden mijn rem. Al mijn zorgen waren verdwenen. Ik fietste verward de stad in. Ineens zag ik hem lopen. ‘Hé, bedankt’, riep ik. Hij liep door. ‘Wil je wat drinken?’, riep ik. Hij zwaaide en liep verder. Ik riep hem achterna: ‘Hoe heet je?’ Op de hoek riep hij wat terug, het klonk als: ‘Stefano’. Dat kan verbeelding geweest zijn.

Geleidelijk ben ik tot de ontdekking gekomen dat de zin van Stefans leven niet bepaald is op het moment van zijn afscheid. Op een heel krachtig niveau leeft hij met ons door. Ik ben ervan overtuigd geraakt dat er meer is dan de werkelijkheid die wij zintuigelijk kunnen waarnemen en dat er in die andere werkelijkheid een macht, een kracht is, ik noem die God, die op hem en mij betrokken is, en zich tot mij verhoudt.

Wat er gebeurd is heeft betekenis doordat wij lopen, doordat er over onze reis een boek is, waardoor mijn vrouw en ik diepe gesprekken voeren met mensen die we anders nooit zouden hebben ontmoet. Deze reis heeft er voor gezorgd dat wij in verwondering en met dank de sporen ondergaan van zijn de voortdurende betrokkenheid op ons leven, en genieten van de rijke, volle zin die het ons voorschotelt.”

Pieter Franszen
De zoon in de man
Uitgeverij Lineke Eerdmans

De opbrengst van het boek gaat naar 113-Suïcidepreventie

Heeft u ook een zingevingsverhaal te vertellen en wilt u dat delen? Mail dan naar: zingeving@trouw.nl.

Lees ook:

Zin in het alledaagse

In de verhalenreeks Zin in het alledaagse vertellen Trouw-lezers hoe ze zin geven aan hun bestaan. Eerdere afleveringen uit de reeks zijn hier terug te lezen. Bij de reeks hoort ook een podcast. Klik hier om de podcast te beluisteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden