Stripboek

Op avontuur met kinderboekenheld Snorrie, die verdacht veel op Nietzsche lijkt

Een beeld uit Becky Breinstein deel 2: Het ravijn van Nietzsche. Beeld Becky Breinstein
Een beeld uit Becky Breinstein deel 2: Het ravijn van Nietzsche.Beeld Becky Breinstein

In het tweede kinderboek over Becky Breinstein, het meisje dat zichzelf filosoof noemt, beleeft ze avonturen met Snorrie. Dat bizarre personage lijkt verdacht veel op de duistere filosoof Nietzsche.

Lodewijk Dros

Ze is van school gestuurd omdat ze te veel vragen stelde. Dat vertelden Marc van Dijk en Sander ter Steege in het eerste deel van de graphic novel-reeks over Becky Breinstein. Becky leerde daarin hoe irritant filosofen zoals Socrates kunnen zijn, met steeds weer nieuwe, ontregelende vragen.

Nu, in deel twee, komt ze een andere grote denker tegen: Friedrich Nietzsche (1844-1900). Jeugdboeken en strips over filosofen verschijnen in overvloed, maar Nietzsche zit daar bijna nooit tussen. Niet zo gek, zegt schrijver Marc van Dijk, “want het is een moeilijke denker met denkbeelden waar je niet altijd vrolijk van wordt”.

Nietzsche had het gemunt op het christendom met z’n slavenmoraal die ons verzwakt. Dat mikpunt ontbreekt in jullie boek.

“Klopt. Het dominante denken was in Nietzsches tijd christelijk. Nu is dat niet meer zo. Vandaag zijn we de slaven van consumptie, van reclames en merkartikelen. Dus verzet Snorrie zich tegen die hedendaagse slavenmoraal. Dat herkennen kinderen en hun ouders.”

Nietzsche had duistere kanten. Hij eindigde in waanzin. Kun je dat kinderen wel aandoen?

“Jawel hoor. Het zwarte, sombere in zijn denken poetsen we niet weg, er zitten ravijnen in het verhaal, vallende koorddansers, nachtmerries, en de afgrond speelt een belangrijke rol. We dollen met nietzscheaanse beelden en ideeën. Bijvoorbeeld met de mythische Vuurhond, een begrip van Nietzsche, waarvan het niet duidelijk is wat hij er precies mee bedoelt. Je vraagt je af wat die moet uitbeelden: heeft hij het over zichzelf, of over de staat? Dus dat biedt ons als schrijvers volop speelruimte.

“We ontdekten dat Nietzsche dol was op liedjes en grollen, op ironie, humor en spot. En dat zijn bekende werk Zo sprak Zarathoestra eigenlijk één groot fantasy-verhaal is. Daardoor konden we van Nietzsches wereld een avontuur maken en Becky zijn ideeën laten beleven. We hebben zijn denken niet gladgestreken en citeren hem voortdurend, ook als dat voor kinderen best gewaagd is: ‘Moedig, zorgeloos, spottend, gewelddadig – zo wil de wijsheid dat we zijn’.”

In Het ravijn van Nietzsche verschijnt de Duitse filosoof op het schoolplein als de mysterieuze Snorrie; de echte Nietzsche was zwaar besnord. Hij is op zoek naar Becky Breinstein, het meisje dat in deel één van de serie al had ontdekt dat ze eigenlijk filosoof is. Nu komt het ontnuchterende besef: je kunt dan wel filosoof wezen, maar je blijft bang.

“Snorrie kan daar uiteindelijk iets tegenover stellen. Het slothoofdstuk heet Amor fati. Dat is de moraal van dit verhaal. Dat je je eigen lot leert lief te hebben, dat Becky’s angsten er dus bij horen. ‘Amor fati’ was een heel belangrijk principe voor Nietzsche. Als andere filosofen me uitleggen wat Nietzsche wilde zeggen, dan word ik er meestal niet vrolijk van, maar als ik zijn werk zelf lees, dan valt me juist dat lichte op en stemt het me hoopvol.”

Jullie boek, waarin de waanzin nooit ver weg is, lijkt me bestemd voor kinderen die wat zwaarmoedigs hebben.

“Dat zou best kunnen. Dat het aanslaat bij kinderen die iets te verstouwen krijgen, een scheiding, een ziekte.” Lachend: “Zeer geschikt voor prepubers in de put”.

Je hoeft voor dit boek niet hoogbegaafd te zijn, verzekert Van Dijk. Wel moet je je als 10-, 12-jarige willen laten meeslepen door een absurd verhaal. “En wat er dan gebeurt, dat weet je nooit. Het eerste deel van de serie is in het Turks vertaald. Daar krijgt het een totaal andere interpretatie dan in Nederland: een politieke lading. Een Turkse lezer schreef: ‘Laat je niet de mond snoeren, maar doe net als Becky: durf kritische vragen te stellen’.”

Marc van Dijk en Sander ter Steege. Becky Breinstein deel 2: Het ravijn van Nietzsche. Uitgeverij Ten Have; 176 blz. €15,99.

Week van de Kinderfilosofie

Het stripboek over Becky Breinstein verschijnt in de Week van de Kinderfilosofie, de eerste week van april. Het thema ervan sluit aan bij de Maand van de Filosofie, Intieme vreemden. Voor kinderen luidt het motto: Kun je vrienden zijn met een vreemde?

Tip voor grote mensen

Fabien van der Ham geeft een webinar over hoe je kunt filosoferen met kinderen over haar boek Een goudvis in de zee. “Filosoferen is niet moeilijk, het is hooguit even wennen, want als volwassene mag je nu eens niet je mening geven. Het gaat om het denken van de kinderen en om hun antwoorden. Het enige wat jij als begeleider mag doen, is vragen stellen en beurten geven. Het zal beslist mooie gesprekken opleveren, die soms kort en soms lang duren.” Het webinar is gratis, en vindt plaats op 7 april. Aanmelden via weekvandekinderfilosofie.nl.

Tip voor kinderen

Voel je je vreemd, of zit je met vreemde vragen die je liever anoniem met iemand wilt bespreken? Dan kun je bellen met de Filosofoon, die in de Week van de Kinderfilosofie is omgedoopt tot Xenofoon (xeno betekent ‘vreemd’). Daar kun je een gesprek voeren met Vivienne Janssen. Kinderen en tieners van 9 t/m 14 jaar kunnen gratis bellen. Opgave via weekvandekinderfilosofie.nl.

Lees ook:

Met Nietzsche de crisis door

Weinig filosofen worden in zulke uiteenlopende situaties aangehaald als Friedrich Nietzsche. Zo leverde hij inzichten om de coronacrisis door te komen, aldus Jonathan Janssen, die aan de filosoof met de hamer vier inspirerende gedachten overhield. Ook bruikbaar voor andere crises.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden