Minaret

Ook in de moslimwereld worden nieuwe theorieën over de islam bediscussieerd

Beeld REUTERS

De naam oumma.com is Arabisch. Oumma betekent natie, meer specifiek de islamitische natie, ofwel de wereldwijde gemeenschap van moslims. De voertaal op deze website is niet Arabisch, maar Frans.

Ook een belangrijke islamtaal, vanwege de miljoenen moslims in Frankrijk en mede dankzij voortreffelijke Franse islamologen. Verder weet het Frans zich in het islamitische Noord- en West-Afrika te handhaven als een soort tweede moedertaal voor velen.

Wie op deze site woedende anti-kerstfatwa’s zoekt van bliksemende salafistische imams die tekeer gaan als de dondergod Donar, komt bedrogen uit. In plaats daarvan biedt oumma.com gastvrijheid aan prima artikelen over de begintijd van de islam en de alternatieve theorieën die daarover de afgelopen decennia zijn ontwikkeld in een felle academische discussie die nog lang niet is uitgewoed.

Alternatieve theorieën

In die snoeiharde polemiek bestoken vooral westerse academici, doorgaans zelf geen moslims, elkaar: voorstanders van de nieuwe theorieën en verdedigers van het oude wetenschappelijke paradigma. 

Uitsluitend westers is het debat niet. Deelnemers uit de moslimwereld blijven soms anoniem, anderen vechten met open vizier. Interesse voor de alternatieve theorieën is er in de moslimwereld en ook onder moslims in Europa zeker. Weerstand ertegen is er ook. Want ze zetten de vertrouwde orthodoxe lezingen, zoals die bijvoorbeeld te vinden zijn in inleidingen tot de islam, op hun kop.

En dan prijken ineens die ‘ketterijen’ onverdund op een website voor moslims. De auteur is de historicus Hacine Kerzazi. Voor wie de academische discussie volgt, zegt hij weinig nieuws. Opmerkelijk is wel dat hij de nieuwe visies uitlegt aan een moslimpubliek, in kraakheldere taal. Het gaat over zaken als: hoe ontstond de Koran echt, wat is het ware verhaal over Mohammed, heeft de Koran een ‘onderstroom’ van een andere taal dan Arabisch, het verwante Aramees? En hoe zit het met de ‘overgeleverde uitspraken van Mohammed’?

Terwijl salafistische predikers je doorverwijzen naar de hel wanneer je ook maar een beetje twijfelt aan de echtheid van die uitspraken, doet Kerzazi ze af als verzinsels, net als de ‘biografieën’ van de profeet. Hij wijst verder op archeologische gegevens die het traditionele verhaal tegenspreken. 

De afgelopen jaren is de noodzaak benadrukt van een hervorming van de islam. De gedachten gaan daarbij vaak uit naar grondleggers van het protestantisme, zoals Hus, Luther, Zwingli en Calvijn. Kerzazi is geen islamitische Luther. Meer verwantschap heeft hij met christelijke negentiende-eeuwse theologen, die de bijbelkritiek ontwikkelden en bijvoorbeeld bewezen dat de eerste vijf bijbelboeken niet het werk waren van een enkele auteur, zogenaamd Mozes, maar van meer-dere anonieme schrijvers.

Kerzazi stuit, net als destijds die godgeleerden, op verzet. Oumma.com bevat de kiemen voor een debat, nu onder moslims, dat lijkt op de bittere strijd onder westerse islamologen. Ook de volle laag krijgt Kerzazi van islamofoben die soms werkelijk ondoorgrondelijk zijn. Hier heb je een persoon die in het IS-tijdperk zijn nek ver uitsteekt en ruw het vloerkleed wegrukt onder de spookhuistheologie van islamitische extremisten. En dan sabel je uitgerekend zo iemand neer als (alarm!) een bedrieger, die moet ‘terugkeren’ naar zijn ‘herkomstland’, ook omdat zijn Frans feilen vertoont. Jawel. En die volgens zijn haters nooit een echte Fransman kan worden, zelfs als zijn taal perfect is.

In de schaduw van de Minaret 

Eildert Muldert, arabist en oud-redacteur van Trouw, schrijft in In de schaduw van de minaret bespiegelingen over de islamitische wereld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden