Kerken in Kenia zijn gesloten sinds ook daar het nieuwe coronavirus uitbrak.

Zondagsdienst

Ondanks de crisis in God blijven geloven is in Kenia een hele klus

Kerken in Kenia zijn gesloten sinds ook daar het nieuwe coronavirus uitbrak.Beeld EPA

Het christelijk geloof speelt in Kenia een immense rol in het dagelijks leven. Door het coronavirus zijn ook daar de kerken nu dicht. De kerkgang wordt hevig gemist: “Alleen in mijn huis bidden geeft me toch minder vertrouwen in de toekomst dan in de kerk.”

“Ik voel me in de steek gelaten door God en de kerk. Juist nu met het coronavirus ben ik bang en heb ik behoefte om samen te zijn met andere gelovigen.” Zamu Mwangale is een hulp in de huishouding en begrijpt weliswaar dat de kerken in Kenia nu dicht zijn, maar emotioneel worstelt ze ermee. Ze is onderweg in een buitenwijk van de hoofdstad Nairobi om groente voor haar werkgever te halen. 

Het is stiller dan anders op de weg. Er is geen lockdown in Kenia, maar wel een nachtelijk uitgaansverbod en scholen, kerken, uitgaansgelegenheden en veel bedrijven zijn gesloten. Bij het groentestalletje is ze de enige klant.

Troost

Mwangale merkt op dat als er voorheen iets akeligs in haar leven gebeurde, ze troost vond door zondags samen te zijn met gelijkgezinden. “Ik voelde me dan niet zo alleen en putte kracht uit de opbeurende woorden van anderen en bidden tot God.”

Voordat de kerkdeuren eind maart sloten, ging de 47-jarige vrouw elke zondag naar een kerk van de pinkstergemeente in de buurt. Dan vergat ze, naar eigen zeggen, haar armoedige bestaan en de zorgen over haar dochter die lijdt aan een ernstige vorm van epilepsie. Tijdens die kerkbezoeken maakte ze vrienden. Nu belt ze af en toe met ze, maar hield het kort om niet te veel uit te geven aan beltegoed.

Mwangale is bang voor het virus, maar vreest ook haar baan te verliezen als haar werkgever zich het salaris niet langer kan ­permitteren. De familie waarvoor ze werkt haalt een inkomen uit het toerisme, een branche die nu volkomen stilligt.

Werkloosheidsuitkeringen bestaan niet in Kenia en de medicijnen voor haar dochter moet ze uit eigen zak betalen. “Alleen in mijn huis bidden geeft me toch minder vertrouwen in de toekomst dan in de kerk. Bovendien beloofde de voorganger wonderen en dat het allemaal beter zou worden. Dat gaf hoop. Nu hoor ik dat niet meer.”

Meer dan een dienst

Het is een veel gehoorde opmerking onder gelovigen in Kenia. De bevolking bestaat uit 85 procent christenen, 11 procent moslims en de rest behoort tot boeddhisme, hindoeïsme en natuurgodsdiensten. Kenianen wenden zich in tijden van crisis tot God. In politici ­hebben ze weinig vertrouwen.

Naar de kerk gaan is voor Kenianen meer dan een dienst bijwonen. Het is ook een sociale ontmoetingsplaats waar vriendschappen worden gesloten, zakenpartners elkaar ontmoeten en zelfs huwelijkspartners worden gevonden. Een groot deel van de zondag wordt in de kerk of op het terrein eromheen doorgebracht. Vooral voor de armen, en dat is zo’n 40 procent van de bevolking, is de kerkgang het enige uitje dat ze zich kunnen permitteren.

Nairobi kenmerkte zich op zondagmorgen met grote files bij kerken waar op een ochtend wel twee tot drie diensten werden verzorgd. Het maakt voor Kenianen niet uit tot welke godsdienstige stroming iemand behoort, als ­iemand maar een geloof heeft. Atheïsme wekt slechts verbazing en onbegrip.

Uiterst populair zijn de laatste jaren de pinkstergemeenten en evangelische kerken geworden waar rijkdom wordt voorspeld in ruil voor bidden, prekers aan duivelsuitdrijving doen en wonderbaarlijke genezingen worden beloofd. Om zeker te zijn dat mensen geld in het kerkzakje doen, wordt meestal bij de ingang entreegeld gevraagd.

Religie is een bindende factor in tijden van crisis, schrijft de Keniaanse sociologe Damaris Parsitau in een artikel in de onlinepublicatie The elephant. Maar ze hoopt dat kerken die nu via tv-kanalen en radio hun diensten uitzenden, hun volgelingen niet gaan teleurstellen. “Als de voorgangers van die stromingen maar niet gaan beloven dat ze mensen van Covid-19 kunnen genezen. Dat konden ze, ondanks hun beweringen, ook niet met andere ziekten zoals hiv en ebola. Realiteit is gewenst.”

Ze is gespecialiseerd in religie binnen de maatschappij en zag hoe in het verleden, tijdens crises, het geloof mensen samenbond. “Het is de taak van de kerken om in deze tijd van een wereldwijde pandemie hand in hand te gaan met de wetenschap. Medicijnen kunnen een betrouwbaardere oplossing bieden”.

Machteloos

De katholieke priester Patrick Mwania van de St-John-The-Evangelist-kerk in Nairobi is het met haar eens. De kerk voor de geest en de ­wetenschap voor het lichaam. De veranderde situatie door het coronavirus geeft hem een machteloos gevoel. “We organiseren zondags een dienst die we via de sociale media uitzenden. Maar ik realiseer me dat ik niet alle gemeenteleden bereik. Er zijn ouderen die niet op de sociale media zitten en armlastigen bezitten geen smartphone.”

Hij zit op een muurtje voor de lege, stille kerk met uitzicht op een verlaten groot parkeerterrein. Dat was zondags altijd zo vol dat tientallen auto’s buiten het terrein moesten worden geparkeerd en de kerk zelf was meestal tot de laatste plaats bezet. Mwania zag ook de deuren sluiten van zijn andere baan als theologie­docent aan de katholieke universiteit.

“We kunnen gelukkig wel iets praktisch doen en armlastige kerkleden helpen met voedsel of geld. Nogal wat mensen hebben hun baan en dus hun inkomen plotseling verloren”, vertelt hij. De priester vraagt zich nu al af hoe religie er straks uit ziet als het corona­virus onder controle is. “Ook religieuze mensen kunnen hoop verliezen en spiritueel geïsoleerd raken. De pandemie kan lang duren en het is dan voor misschien veel mensen een hele klus om in God te blijven geloven. Ze missen de ruggesteun van de kerk. Ik vermoed dat een deel niet meer terugkomt naar de kerk.”

Hij hoeft zich geen zorgen te maken dat hij zijn gemeentelid David Muteka verliest. De 64-jarige man woont in een simpel huisje niet ver van de kerk. Hij kan zich nauwelijks een zondag herinneren dat hij niet naar de mis ging. De sluiting van de kerken vindt hij een gemis maar niet onoverkomelijk. “Ik kleed me op zondag netjes aan zoals altijd en zet de radio aan. Dan luister ik naar de katholieke dienst op een lokale zender.” Hij gelooft dat God zal helpen om het virus onder controle te krijgen, maar dat het in eerste instan­tie een menselijke taak is. “We moeten goed luisteren naar de dokters”, vertelt hij op een bankje. “Voor onze gemoedsrust kunnen wij bij God terecht. En die is overal: In mijn huis, op mijn akker en waar ik nu zit.”

Lees ook:

Vier Nederlanders vertellen over hoe hun geloof hen helpt in deze coronatijd

Veel mensen vinden in deze vreemde tijden steun bij hun religie. Hoe kan het geloof helpen bij het omgaan met alle onzekerheid die de coronacrisis met zich meebrengt? Vier Nederlanders vertellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden