InterviewBoerkaverbod

Nikabdraagsters over een jaar boerkaverbod: ‘Het gevoel dat iedereen tegen mij was, is blijven hangen’

Emarah mocht met haar nikab niet mee in de Amsterdamse tram.Beeld Mark Kohn

Het boerka- of nikabverbod geldt nu ruim een jaar. Drie vrouwen die een gezichtssluier dragen blikken terug. ‘Mensen zijn vijandiger geworden.’

Als ze plaatsneemt in de Starbucks op Amsterdam Centraal Sta­tion, zet de dertiger en boerkadraagster Emarah haar linnen tas naast zich neer. Daarop staat de tekst: ‘Tegen Boerkaverbod’. Het is een belangengroepering die ze met geloofsgenoten bestiert. Ze krijgt sinds augustus vorig jaar, toen de wet op de gezichtsbedekkende ­kleding – in de volksmond boerka­verbod of nikabverbod – inging een stuk meer verhalen van boerka- en nikabdraagsters binnen, vertelt ze. “Mensen zijn vijandiger geworden – ze voelen dat de wet achter ze staat, denk ik. Dingen die mensen zoal naar me roepen zijn: ‘kijk dat spook’, of: ‘de dood’.”

Toen de pandemie uitbrak en mondkapjes op straat verschenen, dacht ze dat dat goed nieuws zou zijn voor haar en andere nikabdraagsters. “Je zou verwachten dat we daardoor minder problemen zouden krijgen, maar dat is helaas niet zo. Ik ben een paar maanden geleden nog bespuugd door een man, die toen hij wegreed met zijn auto even extra gas gaf, waardoor ik opzij moest. Wat steekt, is dat het bij de invoering van het verbod zogezegd om de veiligheid gaat. Maar waar is ­onze veiligheid dan?”

Eind juli wilde ze met de tram naar een afspraak gaan. Enkele maanden eerder had ze rondgebeld om te vragen hoe de mondkapjesplicht zich verhield tot het boerka- of nikabverbod, vertelt ze. “De RIVM, de Rijksoverheid, het GVB, allemaal zeiden ze dat ik mijn gezichtssluier kon dragen. Maar toen ik instapte, floot de trammedewerker mij terug. ‘Dit is niet toegestaan’, zei hij, en ze weigerden me mee te nemen.”

Emarah bleef in de tram. “Dus reden ze niet verder en werd vervolgens heel de tram boos op mij. Na ongeveer een half uurtje kwamen er twee handhavers in een busje, die ook niet zeker wisten hoe de regels waren, en dus gingen bellen. Intussen was ik met hen meegegaan, de tram uit. Na een tijdje gaven ze toe dat ik gelijk had, en hebben zij me met hun auto bij mijn afspraak gebracht. Ik was wel een anderhalf uur te laat.”

Ze heeft een klacht ingediend en een bloemetje gekregen van de GVB – ze laat de e-mail zien die dat bevestigt. “Ik denk dat ze het ook intern hebben gecommuniceerd, want de laatste paar keren ben ik er niet meer uitgestuurd. Gelukkig, want ik heb het openbaar vervoer nodig, omdat ik geregeld te maken heb met de zorg. Ik heb die nachten erna slecht geslapen: vooral het gevoel dat iedereen tegen mij was, is blijven hangen. Waarom overkomt mij dit? Je draagt een mondkapje, daar hoor je niemand over. Je draagt een gezichtssluier, en je moet wegwezen. Niemand is herkenbaar, met het mondkapje ook niet. Dus ze maken het ons moeilijk voor niks.”

Nikabdraagster (30) uit Den Haag

“Toen ik mijn gezichtssluier ging dragen, zes jaar geleden, voelde ik me er gelijk helemaal goed bij. Maar mijn familie had er veel moeite mee. Mijn zussen zeiden: niemand gaat je straks aannemen, en straks word je aangevallen door ­nazi’s. Maar ik had zoiets van: ik vertrouw in Allah. Een van de 99 schone namen van Allah is ­‘beschermer’. Dat geloof ik echt.

“Op de dag dat het verbod inging, vorig jaar, wilde ik naar mijn vader, om hem te bezoeken in een verpleeghuis. Daarvoor moest ik met de tram, en ik dacht: nou, ik ben dit nu eenmaal, en ga gewoon. Maar toen ik een stap die tram binnenzette, zag ik gelijk vijf mensen ­opstaan, die begonnen allemaal te roepen: ‘Dat is verboden’. Een man kwam mijn kant op.

“Ik schrok wel, maar ik ben niet op m’n mondje gevallen, dus kwam voor mezelf op, en legde uit dat mijn gezichtssluier een onderdeel is van mij. En dat van mij verwachten dat ik m’n gezichtssluier afdoe, voor mij hetzelfde is als wanneer ik tegen hen zou zeggen: doe je onderbroek maar even uit. De man ging gewoon terug op zijn plek, ­gelukkig. En ik moest maar drie, vier haltes, dus ben gewoon blijven zitten. De bestuurder zei niets.

Actievoerders demonstreren tegen het boerkaverbod, nu ruim een jaar geleden.Beeld ANP

“Het meest onveilig voelde ik me een tijdje later bij station Holland Spoor. Ik liep daar naar binnen om te pinnen, maar een man dacht dat ik met de trein wilde gaan. Hij begon te schelden: dat ik ‘terug’ moest naar Irak, en dat er iemand een burgerarrest zou moeten uitvoeren. Dat had in het AD gestaan, dat je vrouwen met een nikab als burger mag aanhouden. Ik was bang, maar er was toen gelukkig ook steun, van mensen die het voor me opnamen.

“Maar ik ga sindsdien niet meer met het openbaar vervoer. Ik heb geen zin in de ruzies en confrontaties, en wil niet op pad moeten met een bang, naar gevoel over wat er misschien gaat gebeuren. Andere dingen, zoals shoppen, zijn minder leuk geworden. Veel mensen denken dat ik nergens mag komen. Als ik naar de H&M ga, of het park, of de kinderboerderij, overal krijg ik te horen: ‘Dat is verboden’, of andere nare opmerkingen. Ik voel me buitengesloten, dat is het. Daar kan ik soms best verdrietig om zijn.”

Nikabdraagster (26) uit Den Haag

“Ik heb de afgelopen jaren een ­dikke huid gekregen van alle scheldwoorden die op straat naar me zijn geroepen. Het boeit me ­allemaal niks meer. Maar wat ik ­deze zomer meemaakte in het ­gemeentehuis heeft me toch veel gedaan.

“We moesten een paspoort aanvragen voor ons kindje. Ik liep met mijn nikab naar binnen, omdat ik dacht: andere mensen dragen hier nu toch allemaal mondkapjes. Maar er kwam een beveiliger op me af die zei: ‘Dit mag niet’. Toen ik vroeg of een mondkapje dan wel mocht, liep hij weg, om na te vragen hoe het precies zat. Maar hij kwam niet terug, dus ik dacht dat er geen probleem was en ben naar de balie gegaan. Daar heb ik trouwens ook gewoon m’n gezichtssluier omhooggedaan ter identificatie, wat verplicht is.

“Een paar dagen later ging ik het paspoort ophalen. Ik had voor de zekerheid alvast een mondkapje onder mijn nikab gedaan. En ja, bij binnenkomst kwamen er meteen twee beveiligers op me afgestormd die eisten dat ik mijn gezichtssluier afdeed. Ik deed dat, waarop mijn mondkapje zichtbaar werd en dus nog steeds hetzelfde gedeelte van mijn gezicht niet te zien was. Dat was ook niet goed. ‘Je draagt een hoofddoek en een mondkapje’, zeiden ze. Ze werden geïrriteerd toen ik vragen bleef stellen, en zeiden dat ze de politie zouden bellen. Intussen had ik mijn man gebeld, zodat hij het paspoort kon ­afhalen, maar ze weigerden hem te helpen. 

“Toen kwam de politie. Ik kon wel door de grond zakken: stond ik daar, met mijn kinderen erbij. De agent begon erover dat mijn gezichtssluier, die ik naar achteren had geslagen, nog deels op m’n voorhoofd zat. Onzin vond ik, maar heb hem wel verder weggeschoven. Alleen was de balie intussen gesloten en moesten we het pand verlaten. Nadat ik een klacht ingediend had, liet de gemeente weten dat het niet helemaal gelopen is zoals het hoort. Ze geven me gedeeltelijk gelijk, maar gedeeltelijk ook niet.

“Mijn ervaring met het nikabverbod is: een hele hoop chaos. Je kunt van tevoren bellen naar een organisatie en te horen krijgen dat je welkom bent, maar daar ter plekke op een beveiliger stuiten die het beter denkt te weten. Het schreeuwen en lastigvallen op straat is gelukkig wel een beetje verminderd, nu veel mensen een mondkapje dragen. Want ja, wat gaan mensen die zelf met een mondkapje lopen nog tegen jou zeggen?

“Dat is ook waarom ik het zo oneerlijk vind wat er in het gemeentehuis gebeurde. Ik ben gewoon hetzelfde als jullie allemaal. Waarom moet ik dan zo verlaagd worden?”

De volledige namen van de geïnterviewden zijn bekend bij de hoofd­redactie.

Lees ook:

Is het dragen van mondkapjes in strijd met het nikabverbod?

Naast de ov-chipkaart, mogen reizigers vanaf juni ook niet de tram of trein in zonder mondkapje. En dat terwijl het verboden is om gezichtsbedekkende kleding te dragen in het ov. In hoeverre botst dit nieuwe gebod op het ‘nikabverbod’?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden