Bijbelvertaling

Nieuwe Bijbel is te mannelijk: God blijft een hij en dan krijgt hij nog een hoofdletter ook!

De Bijbel.Beeld ANP

Diverse protestantse predikanten zijn niet van plan de nieuwste Bijbelvertaling, de NBV21, te gaan gebruiken. Godsbeeld en taal zijn hen te mannelijk.

Sybrand van Dijk, dominee in Roden, kan het haast niet geloven. In de herziening van de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) worden maar liefst 12.000 veranderingen doorgevoerd. “En dan nog hebben de vertalers het mannelijke taalgebruik over het hoofd gezien. Ze houden vast aan Heer. God blijft een hij en dan krijgt hij ook nog een hoofdletter. Daar ben ik verbijsterd over.”

Deze predikant in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) gaat de NBV21 als die volgend jaar uitkomt, niet gebruiken. Hij leest nu uit de Naardense Bijbel, die niet spreekt over de Heer, maar over ‘de Ene.’ “De Heer kan niet meer”, zegt Van Dijk de mensen na die in 2004 al protesteerden tegen de godsbenaming Heer.

Zij haalden bakzeil, in de NBV bleef de Heer. Het Nederlands Bijbelgenootschap wilde de discussie daarover nu niet nog eens over doen. Dominee Van Dijk vindt dat onbegrijpelijk. “Alsof er niet veertig jaar vrouwenstudies zijn geweest en MeToo.”

Dat verwijzingen naar God en Jezus nu net als in de vertaling van 1951 weer een hoofdletter krijgen, versterkt volgens hem nog eens het mannelijke beeld van God. “Dit is een slecht signaal. Het mannelijke wordt op een voetstuk gezet. Dat kan echt niet meer.”

 Een absolute teruggang

Ook voor wetenschapper en PKN-predikant Heleen Zorgdrager is de herziening een teleurstelling. “Dit is een absolute teruggang, letterlijk naar de vorige eeuw”, zegt Zorgdrager, hoogleraar systematische theologie en genderstudies aan de Protestantse Theologische Universiteit. “Het mannelijke beeld van God en het taalgebruik versterken patriarchale denkbeelden en legitimeren patriarchale verhoudingen.”

De hoofdletters benadrukken dat God een hij is, zegt ze. En daarom doen de kapitalen haar pijn aan het hart. Ze verwijst daarmee naar de uitspraak van Matthijs de Jong, leider van het vertaalproject. Die zei eerder deze week: “Voor sommigen doet Hij met een hoofdletter misschien pijn aan de ogen, maar voor anderen doet hij met een kleine letter pijn aan het hart.” De Jong miskent daarmee, vindt Zorgdrager, de visie van mensen zoals zij. “En een kleine letter kun je met net zoveel eerbied lezen.”

Conservatieve richting

Het vertaalteam werd bij zijn werk geholpen door duizenden reacties op de NBV. De meeste klachten waren er over de kleine letters van de persoonlijke voornaamwoorden voor God en Jezus. Zorgdrager vindt dat een wankele basis; het Bijbelgenootschap had volgens haar verantwoord onderzoek moeten doen hoe hier door bijbellezers over wordt gedacht. Tegelijkertijd neemt ze het zichzelf kwalijk dat zij en haar medestanders niet zelf aan de bel hebben getrokken voor het behoud van de kleine letters.

De Jong weerspreekt dat de NBV21 met de hoofdletters een stap terugzet, of orthodox zou zijn. Maar Zorgdrager vindt dat wel: “Het is een teruggang in de conservatieve richting. De hoofdletters zijn nergens voor nodig, ze zijn een concessie aan behoudende mensen in de kerk.”

Het woord concessie neemt Wijgert Teeuwissen niet in de mond. Hij is predikant in de Westerkerk in Veenendaal, een kerk die is gelieerd aan de gereformeerde bond, de rechtervleugel in de PKN. Teeuwissen zegt dat de rentree van de hoofdletter in zijn kringen ‘zeer wordt gewaardeerd.’ “Ik ben ervoor. Het is duidelijker en het heet niet voor niets eerbiedskapitaal, die eerbied spreekt mensen aan. Het is mooi om het zo te doen.” Hij kijkt uit naar de NBV21, zijn PKN-collega Zorgdrager hoopt dat de NBV digitaal beschikbaar blijft en is ondertussen zuinig op haar papieren exemplaar.

Lees ook:

Geen polderbijbel, maar een bijbel  met inspraak

De meest gebruikte Bijbel in protestantse kerken, de NBV, gaat niet helemaal op de schop. Maar in de herziene versie, de NBV21, zijn wel 12.000 veranderingen doorgevoerd. God wordt weer Hij ­– en zo zijn er nog meer gevoelige kwesties.

12.000 aanpassingen in de Nieuwe Bijbelvertaling: ‘aalmoes’ gaat eruit hoofdletters komen terug

De meestgebruikte Bijbel in protestantse kerken, de Nieuwe Bijbelvertaling NBV, wordt op 12.000 punten herzien. Voor deze nieuwe versie, de NBV21, zijn reacties gebruikt van duizenden lezers. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden