In de schaduw van de minaretEildert Mulder

Niet bidden in de moskee? Dan maar met z’n allen het dak op

Wie had kunnen denken dat ooit een virus een religieuze beweging op gang zou brengen, in plaats van een profeet of messias? Welke andere ambities koestert corona nog? Na afloop van deze ­ramadan zal blijken of de ‘islam van het platte dak’ in Egypte of ook daarbuiten een blijvend verschijnsel zal zijn.

Autoriteiten aan de oevers van de Nijl maken zich zorgen over rommelende geluiden in de sociale media. Inzet zijn de tarawiih, de nachtelijke gebedsdiensten in ramadan. Normaal vinden ze plaats in moskeeën, of, bij ruimtegebrek, buiten op straat. Sommige gelovigen bidden tot aan de dageraad. Maar vanwege corona zijn deze ramadan moskeeën taboe. De grootmoefti troost dat gebeden thuis dit jaar evenveel hemelse bonuspunten zullen opleveren als normaal de gezamenlijke tarawiih-­gebeden. In deze coronaperiode is bidden in groepsverband zelfs een zonde, weet hij. Maar wie luistert naar deze man Gods, volgens critici een trekpop van de dictatuur?

Helikopters tegen biddende mensen?

De sociale media verzonnen een list: ze roepen op tot nachtelijke gebedsdiensten op platte daken van flat­gebouwen of villa’s, zonder anderhalve meters of andere tirannieke lengtematen. Een volksopstand tegen de vijanden van God. Natuurlijk vloekt het met alle verstand. Maar als gelovigen zich toch massaal naar de daken ­laten lokken, hoe handhaaf je dan? Wil je in ramadan soms helikopters inzetten tegen biddende mensen?

Het dak als toevluchtsoord. In Cairo hebben hoog in de lucht zich al generaties lang aparte, ongrijpbare ­samenlevingen ontwikkeld. Bijna dorpjes soms. Vanaf de jaren zeventig trokken plattelanders massaal naar de grote steden. Sommige hadden weinig trek in een sloppenwijk. Ze bouwden liever een optrekje boven op een plat dak. Per wijk verschilt het, maar het boerenland laat zich duchtig gelden in de stad, ook de bijbehorende dieren. Rijdende rechter meester Frank Visser beslechtte eens op de Nederlandse tv een ruzie over ‘Harry de haan’. Het beest kraaide honderdvijftig keer per etmaal. Op veel daken in Cairo schoppen talloze hanen elk evenveel herrie als Harry. Honden houden ’s nachts hun eigen topconferenties.

Alaa Al-Aswani beschrijft in zijn roman ‘Het Yacou­bian’ de wonderlijke wereld op de daken. En nu zoekt ook ontspoorde godsvrucht zijn heil hogerop. De site Raialyoum.com toont een luchtfoto, al voor ramadan genomen boven een wat nieuwere wijk, van gebedsdiensten op nog niet volgebouwde platte daken, ouderwets precoronaal, schouder aan schouder.

Dakbidders

Nep, die foto? Wie weet, maar virologen huiveren. Regeerders zullen de ontluikende platte daken-cultus vooral opvatten als een tartende provocatie van Moslimbroeders en salafisten. Is dit een nieuwe radicale ­beproeving? Eerst waren er in de jaren tachtig plotseling de illegale, foeilelijke en extreme illegale moskeeën. Plaggenhutten van baksteen, vaak onder dwang in één nacht liefdeloos in elkaar gekwakt door boze van hun bed gelichte bouwvakkers. Ook waren er massale ‘hagepreken’ in de open lucht. Daarna deden de huis­kamer- en internetislam hun intrede. En nu dan de platte daken?

Moslimbroeders zullen op hun beurt als ze boven op flatgebouwen staan te bidden niet alleen denken aan het wenkende paradijs maar ook aan hun door het leger afgezette president Morsi. Kort na de vorige ramadan verloste hij zijn rechters van het corvee hem ter dood te veroordelen, door spontaan in de rechtszaal te overlijden. Een onthutsend beeld dat veel dakbidders op hun netvlies hebben.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Lees ook:

Een virtuele iftarmaaltijd en alle tijd voor liefdadigheid; de ramadan is anders dit jaar

Het is een rare vastenmaand, zonder familiebezoek en moskeebezoek. Maar de coronavirus heeft ook een bitterzoet voordeel: er is meer liefdadigheid te doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden