null Beeld  Trouw
Beeld Trouw

ColumnEva Meijer

Niet alleen buiten, maar ook binnen Europa zijn er tegentradities

Tegenover de McDonald’s zat een haas. Het was donker en ruim na de avondklok. De haas zat roerloos naast een papieren zak met etensresten. Ik had nog nooit een haas van zo dichtbij gezien en remde af. De haas bleef ­gewoon zitten. Onder het viaduct zat een tweede haas, die me in een trage zigzag voorging op het fietspad.

Het deed me denken aan Vos 8, een verhaal van George Saunders (mooi vertaald door Erik Bindervoet en Robbert-Jan Henkes) over een dromerige vos die Mens heeft leren spreken. Dat komt goed van pas als het bos waar hij met zijn vrienden woont, gekapt wordt voor een winkelcentrum. Hij betreedt de mensenwereld als gedeelde wereld en is bijvoorbeeld blij dat de mensen het ‘houden van’ ook kennen. Dat geeft hem hoop voor de toekomst.

Ik was zo laat nog onderweg, omdat ik een lezing over de natuur had gegeven. De afgelopen weken sprak ik daar in het kader van de Maand van de Filosofie steeds met mensen over. Ik werd er niet vrolijk van, maar dat zal de bedoeling ook niet zijn.

De teneur was steeds dezelfde

De teneur op deze avonden was eigenlijk steeds dezelfde. De mens moet zich in het licht van de klimaatcrisis, geweld tegen andere dieren inclusief mensen, en corona als onderdeel van de natuur leren begrijpen. Ik deed daar zelf ook aan mee. (Terzijde: er is ­natuurlijk geen Mens – er zijn talloze ‘mensen’ met verschillende verantwoordelijkheden. Maar in de ­filosofie is ‘mens’ een ­belangrijke categorie.)

Een terugkerende vraag was: hoe dan? Hoe moeten we onszelf als deel van de grotere natuurlijke wereld begrijpen? De filosoof is geen coach of politicus, en filosofie gaat meer over vragen dan over antwoorden, maar dit kan ik als mens ook wel bedenken. Ten eerste door in te zien hoe we dat al zijn (mensen maken deel uit van talloze relaties met anderen waarin we vormen en gevormd worden), ten tweede door anders te handelen. Bij dat tweede verwijzen mensen voor inspiratie terecht graag naar niet-­Europese culturen.

Maar ook in Europa zijn er tegentradities, van ­andere dieren en zelfs van mensen. Ook hier waren er natuurgodsdiensten. En denkers als Montaigne, die een alternatief bieden voor het Cartesiaanse denken in tegenstellingen. Of als Margaret ­Cavendish, een zeventiende-eeuwse filosoof en schrijver die dacht dat alles materie was, inclusief het denken. Cavendish schreef ook gedichten, waaronder een aantal tegen de jacht, zoals eentje vanuit het perspectief van een haas met de naam Wat.

Na een van deze avonden liep ik door Hoog Catharijne naar het station. Ik dacht opnieuw aan Vos 8, die met zijn vriend het winkelcentrum in trekt. Ze zijn op zoek naar eten, want sinds hun bos gekapt is hebben de vossen honger. Hij zag een restaurant, en waar eten is, is genoeg voor iedereen, denkt hij. Helaas denken de mensen daar anders over.

Hoe kunnen mensen betere buren worden, vroeg ­iemand. Misschien was ik het zelf. Of de haas, die het oké vond dat ik er was, zolang ik me maar een beetje op de achtergrond hield.

Eva Meijer (1980) is filosoof, schrijver en singer-songwriter. Ze promoveerde op de politieke stem van het dier en in 2011 debuteerde ze met de roman ‘Het schuwste dier’. Voor Trouw schrijft ze tweewekelijks een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden