null

Zaligverklaring

Nico Kluiters, een ouderwetse missionaris en ‘een zuiver mens’, wordt misschien zalig verklaard

Met een mis dit weekeinde in Beiroet, de hoofdstad van Libanon, is het proces van zaligverklaring van de Nederlandse pater Nico Kluiters in gang gezet. Wie was deze missionaris?

Maaike van Houten

Nico Kluiters studeerde enige tijd in Libanon en de jezuïet werkte er een kleine tien jaar in een paar kleine dorpen. Kluiters werd in 1985 op gruwelijke manier omgebracht, vermoedelijk uit jaloezie om wat hij tot stand had gebracht. Hij werd 45.

“Hij was in Libanon helemaal op zijn plek. Hij werkte als een ouderwetse missionaris, die zijn dorp tot ontwikkeling bracht”, zegt Eduard Kimman (75), voormalig secretaris-generaal van de Nederlandse bisschoppenconferentie, die net als Kluiters de opleiding tot Jezuïet volgde in Grave. Nico was er een uitzondering, zegt Kimman, nu deken van Nijmegen. Kluiters was al 24, de andere 13 jongens waren pas 18. En hij was ook de enige die géén gymnasium had gedaan. De zoon van middenstanders met een melkwinkel ging naar de mulo en naar de kunstacademie. Hij had al als tekenleraar voor de klas gestaan voordat hij naar Grave ging.

Kluiters was serieus, van keten hield hij niet. Hij had duidelijke opvattingen. “Hij moest zich aanpassen aan de meerderheid, maar dat deed hij niet. Nico vond dat wij ons aan hém moesten aanpassen. Hij wilde dat wij ons gedroegen zoals de broeders in Taizé”, vertelt Kimman, doelend op sobere leefwijze van de populaire religieuze gemeenschap in de Franse Bourgogne.

Na zijn studie werd Kluiters tot priester gewijd in Amsterdam. In 1976 vertrok hij naar Libanon, vlak na het uitbreken van de burgeroorlog. De pater werkte er in twee dorpjes in de Bekavallei. “Alleen door het geloof zal ik in staat zijn met heel mijn hart te werken voor een betere wereld”, citeert de website van de Jezuïetenorde de pater. Kluiters bouwde er een school, een kliniek en een naaiatelier. De kerk werd onder zijn leiding uitgebouwd.

Vermoord vanwege geld of geloof?

Dat gebeurde allemaal met geld dat in Nederland werd ingezameld. “Nico kwam in de winter van 1985 terug met geld voor investeringen in een naaiatelier”, zegt Kimman. “Dat is hem waarschijnlijk fataal geworden.” De Nederlandse priester werd op 14 maart 1985 ontvoerd, gemarteld en vermoord door een islamitische terroristische organisatie, zijn medebroeder vermoedt uit jaloezie om wat hij tot stand had gebracht. En ze waren uit op zijn geld.

“Tja, hebben ze hem vermoord vanwege het geld, of vanwege zijn geloof? Dat is moeilijk vast te stellen”, zegt Kimman. Ook vindt hij het niet zo eenvoudig te zeggen waar naastenliefde eindigt en het getuigen van het geloof begint. En juist die geloofsgetuigenis is cruciaal voor de zaligverklaring: martelaren, mensen die zijn gestorven vanwege het geloof, komen daarvoor in aanmerking.

Maar ook de levenswandel telt. De kandidaat moet een voorbeeldig leven hebben geleid, heldhaftig zijn geweest, ‘iemand waarvan je zegt: dat is een kanjer’, vat Kimman samen. Hij noemt Nico Kluiters ‘een zuiver mens, recht in het geloof, die zijn leven heeft gegeven voor de goede zaak.’ Hij had ook iets koppigs, vindt Kimman, gepromoveerd econoom: diens kennis bestreed Kluiters eerder dan dat hij die aannam.

Pater Nico Kluiters. Beeld
Pater Nico Kluiters.

Uitgebreid onderzoek

Of de priester uiteindelijk zalig wordt verklaard, dat moet Kimman nog zien. Op de mis afgelopen weekeinde volgt een uitgebreid onderzoek door een speciale commissie. Als die ook maar íets tegenkomt dat niet in de haak is, dan gaat de zaligverklaring niet door.

Bij de bekende pater Frans van der Lugt zijn de voorbereidingen in dat eerste stadium afgeketst. Deze in 2014 vermoorde priester was vele tientallen jaren werkzaam in het Syrische Homs, dat in de burgeroorlog werd belegerd door rebellen. Bij een bezoek van een groep Belgen bagatelliseerde Van der Lugt de omvang en impact van het seksueel misbruik door katholieke geestelijken. Zij maakten daar melding van. Om die reden wezen de jezuïeten hem af als kandidaat en is het zaligverklaringsproces nooit van de grond gekomen, zei Bart van Emmerik, assistent-overste van de jezuïeten in Nederland en Vlaanderen, vrijdag.

Kimman kan over Kluiters niks negatiefs bedenken. “Maar je weet niet wat er in zo’n onderzoek naar boven komt”, zegt hij. “Hij schreef brieven aan zijn thuisfront. Misschien staat er wel een wanhoopskreet in over de islamitische dorpen in zijn buurt, die niet goed valt.”

De deken van Nijmegen houdt er ook rekening mee dat de zaligverklaring vanuit Nederland ‘wordt gepromoot’. “In Libanon en Syrië hebben ze wel wat anders aan hun hoofd. Het is misschien in gang gezet door krachten buiten Libanon.”

Anderzijds, volgens de website van de Jezuïeten zien de gelovigen uit de Libanese dorpen waar Kluiters werkte hem als een martelaar. De herinnering aan de priester uit Nederland houden zij levend. Zijn kantoor is nog intact, in de kerk en bij mensen thuis hangt zijn portret, zijn graf wordt druk bezocht.

Lees ook:

Niet Frans van der Lugt, maar Nico Kluiters voorgedragen voor zaligverklaring

De zaligverklaring van de bekende Nederlandse jezuïet Frans van der Lugt blijkt allang te zijn afgeketst, maar zaterdag start wel het zaligverklaringsproces voor zijn Nederlandse medebroeder Nico Kluiters.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden