'Religious coping'

Natuurrampen maken de mens religieuzer

September 2019: een man bidt voor een beschadigde moskee bij de herdenking van de aardbeving die een jaar eerder plaatsvond in de Indonesische stad Palu. Beeld Getty Images

Als ergens een natuurramp heeft plaatsgevonden, neemt de religiositeit negen keer sneller toe dan in gebieden die een ramp bespaard zijn gebleven. Dat blijkt uit nieuw onderzoek.

Volgens onderzoeker Jeanet Sinding Bentzen van de Universiteit van Kopenhagen komt de grotere hang naar religiositeit door religious coping (iets aankunnen door religie): godsdienst helpt tegenslag te verwerken. Religie is vooral van waarde bij onvoorspelbare gebeurtenissen.

Bij gebeurtenissen die zijn te voorspellen, zoals een belangrijk tentamen of een sollicitatiegesprek, kiezen mensen er eerder voor om de oorzaak van de stress weg te nemen dan dat ze zich tot het geloof wenden. De connectie tussen onvoorspelbaarheid en religiositeit is ook terug te zien in de effecten van diverse natuurrampen: na voorspelbaar natuurgeweld zoals een orkaan neemt de religiositeit niet toe, maar bij een aardbeving, die veel lastiger te voorspellen is, wel.

Bentzen gebruikte de resultaten van een enquête, die tussen 1991 en 2009 is afgenomen bij 200.000 mensen over de hele wereld. Deelnemers moesten vragen beantwoorden als: ‘Hoe belangrijk is God in uw leven?’ en ‘Hoe vaak bezoekt u een religieuze viering?’. Vooral het geloof van mensen die al religieus zijn, neemt na een natuurramp toe. Het is dus niet zo dat grote aantallen niet-gelovigen na een ramp opeens gelovig worden. Ook lang na de ramp is verschil merkbaar: kinderen van immigranten uit aardbevingsgebied zijn een stuk religieuzer dan anderen, zegt Bentzen.

‘Na een ramp moet er iets zijn om op terug te vallen, je zoekt houvast’

“Na een grote ramp moet er iets voorhanden zijn om op terug te vallen”, zegt Hanneke Muthert, universitair docent psychologie van religie aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Je zoekt houvast. Een totaal gebrek aan betekenisgeving is na een ramp nauwelijks vol te houden.”

Dat hoeft overigens niet per se een religie te zijn, zegt Muthert. “Het gaat er vooral om dat er een verhaal is dat in jouw omgeving past. Daarom zie je in de studie dat religiositeit onder gelovigen toeneemt, maar niet dat atheïsten spontaan gelovig worden.”

Lees ook:
Mensen vertonen religieus gedrag, maar zijn daarmee niet religieus

Theoloog Hans Garritsen ziet dat in de Nederlandse samenleving veel religieus gedrag voorkomt, maar dat wil niet zeggen dat er veel religiositeit is.

Middelstum heeft vier jaar na de aardbeving weer een kerk

Het geestelijk leven in Groningen zucht onder de gevolgen van de aardbevingen. ‘Wil je onveilig zijn of liever gelukkig? Dat soort vragen wordt de Groningers opgedrongen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden