Kerstmis

Nachtdienst: voor de Kerstganger of voor de kerkganger?

Beeld Ilse van Kraaij

Met kerstavond zitten de kerken bomvol. Richten voorgangers zich in de viering op de mensen die altijd komen of willen ze juist de Kerstgangers bereiken?

‘Ik vertel wat verkondigd moet worden’

Ton Huitink

Pastoor in Zwolle en omstreken, leidt om 19.00 uur de mis in buurtschap Herfte-Wythmen (60 mensen) en om 21.00 uur in de basiliek in Zwolle (400 mensen)

“De mis begin ik altijd met te zeggen dat ik blij ben dat iedereen er is. Ik leg er geen nadruk op hoe vaak ze komen. Dat is een schoffering van mensen; ik kan niet achter hun voordeur kijken. Ik vertel wat verkondigd moet worden: met de geboorte van Jezus wordt gevierd dat God mens wordt in Jezus. Dat raakt aan de emotie, van onschuld en onbevooroordeeldheid van het kind. Je kunt nog zo profaan, seculier of niet-gelovig zijn, dat blijft tot de verbeelding spreken, net als de oproep tot vrede en gerechtigheid. De bijbellezingen staan op het preekrooster, die zijn voor alle katholieke kerstnachtdiensten in de hele wereld hetzelfde. Mijn preek is op beide plekken in grote lijnen ook hetzelfde. Ik heb een aantal dingen in mijn hoofd, maar die schrijf ik niet op. Ik pas de woorden aan aan de ruimte en de mensen. Het belangrijkste, zeker met Kerst, is dat je authentiek bent. Ik zie de menswording van God als een indrukwekkende gebeurtenis. Ze hoeven er niet voor te applaudisseren, maar ik hoop wel dat het aankomt.”

‘Dit is een moment om te evangeliseren’

Gerard Bijkerk

Dominee en lid van missionair team van de Sint Jansgemeente in Gouda (Protestantse Kerk in Nederland), leidt de dienst in de St Janskerk, 21.30 uur, 1800 mensen

“Om 21.00 uur gaan de deuren open, de kerk stroomt vol, vooral met mensen van buiten de gewone gemeente. We richten ons vooral op hen. We zien de kerstnachtdienst echt als moment om te evangeliseren. We zingen traditionele kerstliederen, dat herinnert de mensen aan vroeger. Maar we zingen ook eigentijdse liederen met een band. Dat spreek de vele twintigers en dertigers aan. Het thema van de preek is Prince of Peace, een kind is ons geboren, de vredesvorst. We willen die boodschap toegankelijk maken voor buitenstaanders, én relevant. Door zijn Zoon naar de aarde te zenden, spreekt God ons niet aan op onze fouten, maar op ons hart en ons verlangen naar vrede. Verkijk je niet op het kind in de kribbe. Hij gaat de strijd aan, om vrede te brengen. Onze bedoeling is dat mensen begrijpen dat ze uitgenodigd worden de vrede te zoeken die blijvend is, door het geloof in Jezus. Na de dienst is er gelegenheid te bidden. Heel veel mensen hebben daar behoefte aan. En ze nemen ook vaak een gratis bijbel mee.”

Bezoekers luisteren in 2014 tijdens de kerstviering voor gezinnen met kinderen in de Kathedrale Basiliek Sint Bavo, een viering van woord en gebed rondom het kerstverhaal. Beeld ANP

‘In de dienst hou ik het laagdrempelig

Foekje-Fleur Fink

Gepensioneerd predikant in het Friese Burgum, leidt de dienst in de Kruiskerk (Protestantse Kerk in Nederland), 22.00 uur, 300 mensen

“We beginnen de dienst eigenlijk al om half tien, dan is er chocomel en zingen we bekende kerstliederen, zodat iedereen aan zijn trekken komt. Het is een open dienst, met mogelijkheden voor iedereen, en waar voor iedereen een woord bijzit. In de dienst hou ik het laagdrempelig, de kerstboodschap is een boodschap voor de wereld. Ik richt me op de eigen gemeente, maar ik probeer ook een opening te maken zodat anderen met die kerstboodschap naar huis gaan.

Ik vertel over een jongen uit ons dorp, die een jaar of tien geleden in de gevangenis in Brazilië zat. Ik heb hem daar bezocht en een paar jaar terug heeft hij in onze kerk het kerstverhaal voorgelezen. Het is belangrijk te laten zien dat er ook voor deze mensen, die aan de grond hebben gezeten, een nieuwe toekomst is. Dat is de stap naar het kerstverhaal, de geboorte van Jezus is ook een nieuw begin. We kunnen meer op Christus gaan lijken. In Bethlehem ligt een nieuwe kans voor iedereen, zeker voor mensen die aan de zelfkant zitten of die onderuit gaan.”

‘Ik wil mensen iets meegeven met bekende thema’s’

Denny Zinhagel

Dominee in de Evangelische Broedergemeente Rotterdam-centrum, leidt de dienst in de kerk aan de Avenue Concordia, 19.30 uur, tegen de 400 mensen

“Het is vechten om een plek. Kerstnachtdienst is bij ons meer een feestdienst, in die zin dat er veel niet-kerkgangers in de banken zitten. Mensen nemen familie mee, of ze zijn hier op vakantie. De meesten zijn van Surinaamse afkomst, maar er zijn ook veel Hollandse mensen. We zingen de bekende kerstliederen, zonder het Ere zij God krijg ik commentaar, dan hebben de mensen geen kerstfeest gehad. En we zingen ook in het Surinaams, het Sranang Tongo. De kinderen worden naar voren gehaald, ze krijgen instrumenten en mogen spelen wat ze willen. Wij gaan luisteren.

Zowel de eigen gemeente als de gasten moeten iets hebben aan de kerstboodschap. Met Kerst loopt het jaar ten einde. Ik vraag mensen wat het afgelopen jaar heeft overheerst, en wat hun doel is voor het komend jaar. Ik probeer de actualiteit te verbinden aan wat de Heer van ons vraagt. Wat is goed en wat niet, waar kies je voor? Ik neem bekende thema’s om mensen aan het denken te zetten, om ze iets mee te geven en er in hun eigen leven invulling aan te geven.”

Lees ook:

‘Stille nacht’ past gewoon heel goed bij de donkere dagen

‘Komt allen tezamen’, ‘De herdertjes lagen bij nachte’, ‘Stille nacht’. De kerken zitten vol met zingende mensen, ook thuis wordt veel gezongen. Hymnoloog Jan Luth onderzocht jarenlang betekenis en populariteit van het kerstlied.

Een opzienbarende kerststal in de VS vraagt aandacht voor vluchtelingenproblematiek

Een opzienbarende kerststal in de Verenigde Staten vraagt aandacht voor de vluchtelingenproblematiek. De kerststal wordt vaker gebruikt om Kerst te koppelen aan actuele thema’s. ‘Het verhaal van God die verschijnt in het hier en nu is een thema dat op allerlei plekken en op allerlei momenten in de geschiedenis opnieuw is verteld.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden