Coronamaatregelen

Moeten kerken toch vragen om een coronapas? ‘Dit heeft niets met geloof te maken, maar alles met de pandemie’

Vanuit 'de Ark' PKN kerk in Dronten wordt een online-dienst, kerkdienst gehouden. Beeld Herman Engbers
Vanuit 'de Ark' PKN kerk in Dronten wordt een online-dienst, kerkdienst gehouden.Beeld Herman Engbers

Theaters moeten gaan werken met een coronapas, kerken niet. Is dat verschil terecht? Juristen op het gebied van religie denken daar verschillend over.

Net als theaters en restaurants moeten ook kerken worden verplicht hun bezoekers te vragen om een coronabewijs, vindt emeritus-hoogleraar religie en recht Fokko Oldenhuis. “Dit gaat niet om de Grondwet of de scheiding van kerk en staat, maar om de volksgezondheid.”

Vrijdag overleggen kerken verenigd in het CIO met minister Ferdinand Grapperhaus (kerkzaken, CDA) over de maatregelen die het kabinet dinsdag heeft aangekondigd. Nog voor die persconferentie liet de grootste protestantse kerk, de PKN, al weten tegen de coronapas te zijn. Bezoekers van theaters en restaurants moeten die vanaf volgende week zaterdag bij de deur laten zien. Bij kerken kan dat niet, zegt de PKN: iedereen moet daar welkom zijn, gevaccineerd of niet.

‘In een pandemie moet je omzien naar je naaste’

“Onzin”, zegt Oldenhuis, die vindt dat de PKN veel te vroeg heeft gesproken. “Natuurlijk moet iedereen welkom zijn, maar dat is geen toereikend verweer tegen de coronapas. In een pandemie moet je zorgvuldig zijn, en omzien naar je naaste, of die nou gelovig is of niet. Als de overheid die maatregel oplegt aan theaters, zou je dat als kerken moeten volgen. Creatief zijn en laten zien dat je gezamenlijk de pandemie wilt bestrijden.”

Juridisch staan de kerken in hun recht. Zij vallen buiten de speciale coronawet, die verder voor alle maatschappelijke sectoren geldt. Demissionair premier Mark Rutte zei deze week dan ook dat de overheid niet de bevoegdheid heeft van kerken te eisen dat ze met de coronapas gaan werken.

Oldenhuis vindt dat de kerken boven dat juridische discours moeten uitstijgen en zich moeten voegen naar de lijn die ook voor andere instellingen geldt. In die opvatting vindt hij niet alleen de PKN tegenover zich. Ook advocaat en kerkrecht-deskundige Teunis van Kooten is het niet met hem eens. Met de coronapas worden voorwaarden gesteld aan kerkbezoek en wordt onderscheid gemaakt tussen groepen mensen: ingeënt en niet-ingeënt. Dat is volgens Van Kooten strijdig met de theologische boodschap van de kerk dat “de uitnodiging van Christus onvoorwaardelijk is".

Een online kerkdienst vanuit de Herengrachtkerk in Leiden. Beeld Hollandse Hoogte / Maarten Boersema
Een online kerkdienst vanuit de Herengrachtkerk in Leiden.Beeld Hollandse Hoogte / Maarten Boersema

Geen verschil tussen kerk en theater

Voor Van Kooten heeft de discussie alles te maken met de vrijheid van godsdienst; die komt volgens hem voor gelovigen die principieel tegen vaccineren zijn in het gedrang als ze zich eerst moeten laten testen voordat ze naar de kerk kunnen.

De vrijheid van godsdienst maakt ook, zegt de advocaat, dat er verschil is tussen kerk en theater. “Bij een theater gaat het niet om een grondrecht. Er is vrijheid om het geloof te belijden, daar moet de overheid in principe buiten blijven.”

Oldenhuis echter wijst erop dat grondrechten niet absoluut zijn; die moeten steeds afgewogen worden tegen elkaar. “Dit heeft niets met geloof te maken, maar alles met de pandemie. Overal waar mensen bij elkaar zijn, is het virus. Ook in kerken.” Om die reden ziet hij geen verschil tussen theater en kerk.

In orthodoxe kringen is de vaccinatiegraad laag

Theaters kunnen de anderhalve meter binnen loslaten, nu zij alleen nog toegankelijk worden voor mensen met een coronabewijs. De PKN vindt dat die afstand in kerken wel moet worden gehandhaafd, omdat ook ongevaccineerden daar welkom zijn.

In een aantal kerken, met name in orthodoxe en evangelische hoek, is die afstandsmaatregel al langere tijd losgelaten. In de christelijke gereformeerde kerken op Urk bij voorbeeld is sinds de zomer iedereen weer welkom. Dat heeft volgens predikant A. C. Uitslag niet tot besmettingen geleid.

Er is een aparte ruimte, verbonden met de kerkzaal, voor mensen die nog graag op anderhalve meter afstand van elkaar willen zitten. Dat zijn er zo’n vijftig, schat dominee Uitslag. De rest van de circa 600 kerkgangers zit naast elkaar. In orthodoxe kringen is de vaccinatiegraad in het algemeen laag. Uitslag schat dat zo’n zestig procent van de oudere gemeenteleden niet gevaccineerd is, bij de jeugd ‘zal het meer zijn’. Voor een coronapas voelt hij niet: “Dat verdraagt zich niet bij het principe van het evangelie dat iedereen naar de kerk moet kunnen komen.”

Correctie 17-09: in een eerdere versie van dit artikel stond dat zo'n zestig procent van de oudere gemeenteleden gevaccineerd is. Dat moest zijn: niet gevaccineerd.

Lees ook

Gebedshuizen zien weinig heil in een coronapas. ‘Dit past gewoon niet bij de kerk’

Nederlandse gebedshuizen zien weinig in het vragen naar een coronapas.Dat betekent dat andere maatregelen die buiten de deur zijn afgeschaft misschien binnen blijven gelden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden