BladenMaaike van Houten

Moet de kerk uit voorzorg dicht, of is het een toevluchtsoord?

Als iedereen het over corona heeft, dan moeten wij het vooral over iets anders hebben’, schrijft Wilken Veen, hoofdredacteur van Ophef. Hij is dan ook blij dat de redactie van dit blad van de Vereniging voor Theologie en Maatschappij het thema voor het zomernummer al lang geleden had vastgesteld. Ze zou de sabbatsrust belichten, en wel met een vraagteken. Want sabbatsrust, wat is dat eigenlijk, en bestaat die nog? Toch is het de hoofdredacteur niet gelukt zijn blad corona-vrij te houden. Dat komt door Dittrich Bonhoeffer, de grote Duitse theoloog die zijn verzet tegen de nazi’s met de dood moest bekopen. Van Bonhoeffer leerde dominee Veen ‘dat de werkelijkheid altijd invloed heeft op ons theologisch en ethisch handelen’. “En dat betekent dat we niet anders kunnen dan ons ook af te vragen wat sabbat betekent in deze situatie van ‘corona-rust.’

Sabbat heeft, zo lezen we elders in Ophef, een bredere betekenis dan een religieuze dag in de week. Het Hebreeuwse woord staat voor rust, pauze, niet werken, het werk staken zelfs. Doordat zijn werk vrijwel stil ligt wegens corona, heeft Veen nu alle tijd om na te denken. En dat doet hij vooral over de economie die altijd maar doordraait. Daar moet hij niks van hebben: “Opeens wordt duidelijk hoe totaal we al gewend en ingepakt waren door de 24-uurs-economie, hoe vanzelfsprekend het was geworden dat ‘het werk altijd voor het meisje ging’ …. Als sabbat rust is, vrije tijd om na te denken, dan ook over die andere zes dagen in de week. Dan is er toch alle reden om te beseffen dat ‘de economie’ waarvan ik, anders dan de regering, juist vrees dat die weer gaat draaien als een tierelier, de meest totalitaire offers (ja ook mensenoffers) eisende afgod is, die onze wereld ooit gekend heeft.”

De beheerders van de prachtige oude kerken in Groningen staan ondertussen voor een dilemma, weet Groninger Kerken, het maandblad van de Stichting oude Groninger kerken. Moeten de kerken een toevluchtsoord zijn in tijden van nood, moeten ze dagelijks open zijn voor ‘mensen die even willen ontsnappen aan de eenzame opsluiting en de doemmodellen spuwende media?’ Of moeten ze uit zorg voor de naasten juist op slot, zolang er nog zoveel onduidelijk is over het besmettingsgevaar ‘via deurkrukken en andere oppervlakten’?

Lokaal wordt daar heel verschillend over gedacht. In Grootegast staan ontsmettingsmiddelen klaar, en wordt bezoekers gemaand afstand te houden en gezond te blijven. In Oosterwijtwerd krijgen gasten te lezen dat het gebruikelijke drankje helaas achterwege moet blijven. In Zuurdijk staat er wel drinken klaar en kan de bezoeker zelf beslissen. “Dit wordt zeer gewaardeerd”, constateert redacteur Tjitske Zuiderbaan. Ook in gastenboeken van andere open kerken leest ze louter lof dat de kerken open zijn.

En dat terwijl het bij kerken die gewoon in gebruik zijn, hier en daar moeite kost de kerkdienst zo vol te krijgen als momenteel mag. Mits op anderhalve meter, geldt er geen maximum meer aan het aantal kerkgangers. ‘Wees welkom, kom wel!’, schrijft een Delftse wijkgemeente.

De protestantse gemeente Elst maakt zich zorgen over de terughoudendheid van de gemeenteleden om weer naar de kerk te gaan. De kerkeraad vermoedt dat mensen nog moeten wennen aan het reserveren, of anderen voor willen laten gaan. “Daarom de oproep om de schroom van u af te werpen.” Met een lokkertje: “We denken na over de mogelijkheid een koffiemoment te creëren, in de wetenschap dat ook het onderlinge contact erg gemist wordt.”

Lees ook:

Er mag weer gezongen worden, maar in Dronten blijft het nog stil in de kerk

Kerken mogen onder voorwaarden vanaf dit weekeinde weer een onbeperkt aantal mensen ontvangen. Zingen mag ook weer. In Dronten gaat dat niet allemaal gebeuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden