Armenhulp

Minder mensen doen meer: kerken krimpen, maar kerkgangers helpen meer mensen in nood

Een vrijwilliger verpakt een voedselpakket in het distributiecentrum van de Voedselbank, waar ook veel kerken bij betrokken zijn. Beeld ANP

Ondanks verdergaande ontkerkelijking, geven kerken nog minstens evenveel hulp aan armen als drie jaar geleden. Minder mensen doen meer, blijkt uit onderzoek.

Kerken krimpen, maar de mensen die nog lid zijn, helpen meer mensen in nood dan drie jaar geleden. Doordat minder mensen meer doen, hebben de kerken hun sociale hulp op peil kunnen houden of zelfs uitgebreid.

Zo’n 25.000 kerkelijke vrijwilligers waren afgelopen jaren actief met geld, maaltijden, administratieve hulp en opvang van mensen aan de onderkant van de samenleving. Omgerekend doen zij het werk van 853 fulltimekrachten, zo staat in het rapport Armoede in Nederland 2019. De gezamenlijke kerken brengen elke drie jaar zo’n onderzoek uit naar het kerkelijk diaconale werk voor mensen in armoede.

Kerkelijke vertegenwoordigers overhandigen hun bevindingen vandaag aan staatssecretaris van sociale zaken Tamara van Ark (VVD). Ze doen daarbij een beroep op het kabinet om in het beleid meer rekening te houden met armen door bijvoorbeeld de bureaucratische drempels weg te nemen voor mensen in nood, en plaatselijk samenwerking te zoeken met diaconale organisaties. 

De kerk biedt hulp 'zonder aanziens des persoons

Ondanks de economische bloei, klopt een groeiend aantal mensen aan bij katholieke parochies en protestantse kerken van allerlei snit. Hun aantal steeg van 49.500 naar 62.500. Diaconale organisaties werken, zo constateren de onderzoekers, ‘laagdrempelig en mensgericht’. En de kerk biedt hulp ‘zonder aanziens des persoons’, zowel mensen binnen de kerk als buitenkerkelijken kunnen er terecht. Ze kregen samen ongeveer 15 miljoen euro aan directe financiële steun, een stijging van 1,5 miljoen vergeleken met drie jaar geleden.

Kerken bieden ook immateriële hulp: ze bezoeken mensen thuis, ze helpen mensen bij schulden of verwijzen mensen door naar hulpverlening of overheidsinstanties. Sinds 2015 wordt ook ‘samen bidden’ genoemd als vorm van hulpverlening, een variant die ook dit keer weer wordt genoemd.

Asielzoekers en vluchtelingen staan boven aan de lijst

Voor het eerst staan asielzoekers en vluchtelingen boven aan de lijst van mensen die een beroep doen op kerken. Eerder klopten vooral alleenstaande ouders aan, zij staan nu op nummer twee. Werklozen en mensen met psychische problemen melden zich ook vaak, net als AOW’ers en zzp’ers met weinig inkomsten. De meest voorkomende problemen zijn schulden, en moeite de eindjes aan elkaar te knopen met een jarenlang laag inkomen.

De kerk biedt deze groepen individuele hulp, maar steunt ook bijvoorbeeld voedselbanken en inloophuizen waar de meest kwetsbaren worden opgevangen. Ook daarin is een groei te zien: kerken gaven in 2015 ruim 15 miljoen euro uit aan deze collectieve voorzieningen, het afgelopen jaar was dat bijna 17 miljoen. In totaal wordt er zo’n 40 miljoen euro besteed aan armoedebestrijding, 4 miljoen meer dan drie jaar geleden en 10 miljoen meer dan tien jaar geleden.

Bij de cijfers houden de onderzoekers wel een slag om de arm. Van de 3300 aangeschreven diaconale organisaties heeft maar 14 procent de uitgebreide vragenlijsten ingevuld, vermoedelijk hadden ze het druk genoeg met hun sociale werk, denkt een woordvoerder. De werkelijke getallen kunnen iets hoger of lager liggen, maar de kerken zien het onderzoek volgens de woordvoerder wel als representatief. De trend is duidelijk: minder mensen doen meer voor meer mensen. Tegelijkertijd merken de kerken dat de hulpvragen ingewikkelder worden, en dat het vinden van een adequate route om mensen uit de penarie te helpen meer tijd kost.

Aanbevelingen aan de overheid:

-Werk aan het verminderen van bureaucratie, ontwikkel een één-loketbeleid
-Behandel fouten niet als fraude, als die ontstaan doordat mensen de regelingen of formulieren niet begrijpen
-Communiceer goed over alle beschikbare voorzieningen
-Ga na of alle activiteiten vanuit geloofsgemeenschappen bekend zijn
-Let bij jeugdbeleid vooral op inkomen van de ouders
-Schuif aan bij plekken waar mensen elkaar ontmoeten

Aanbevelingen aan diaconale organisaties:

-Communiceer met de overheid en deel ervaringen
-Praat met de eigen achterban over armoede
-Werk samen met andere kerken en hulpverleningsinstanties
-Ga naar plekken waar mensen in armoede samenkomen
-Bouw bij beleid activiteiten in voor kinderen in armoede

Lees ook:

Stille kerkelijke hulp staat even in de schijnwerpers

Vluchtelingen helpen, groente telen voor de Voedselbank, samen eten; vanuit de kerk doen diakenen van alles voor minderbedeelden. Het beste project mag zich ‘Smaakmaker van het jaar’ noemen.

Tijd, dat heeft de kerk voor eenzame mensen

Ook kerken bekommeren zich om de eenzamen. Vanuit het idee dat ieder mens ‘gekend en gezien’ wil worden, proberen ze contact te leggen met kwetsbaren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden