null Beeld

ColumnVeroordeeld tot succes

Mijn afkeer van elektrische fietsen is geënt op mijn afkeer van geluk als comfortabele toestand

Peter Henk Steenhuis

Hoe weten we wat we willen? En hoe worden we daar zo goed in dat we van ‘succes’ kunnen spreken? Die vragen bespreekt filosofieredacteur Peter Henk Steenhuis in zijn column. In deze aflevering: onze hang naar comfort staat succes in de weg.

Soms heb je geluk, dan stuit je op een zomerse dinsdagochtend op een verhaal dat je hele dag goedmaakt. Dat gebeurde mij bij het stuk: ‘Al schuddend aan dure VanMoofs verzet dit anonieme gezelschap zich tegen het laatkapitalisme’. In dit verhaal in NRC, dat bijna te goed is om waar te zijn, gaat schrijver Daan Heerma van Voss mee met het anonieme Collectief de Rode Fiets, dat klein verzet biedt tegen wat zij noemen ‘het laatkapitalisme’.

Wat doet dit collectief? Ze schudden peperdure VanMoof fietsen, zeven keer, want dan gaat het echte alarm pas af; ze binden tiewraps om wielen zodat ze niet meer zo geluidloos door de wereld snellen, en ze “metaswappen”. Zoals een anoniem lid het uitdrukt: “Neem de Swapfiets, de leenfiets, met zijn belofte van deeleconomie en circulariteit. Maar er wordt niks geruild. Als je zadel stukgaat, komen ze een nieuw zadel brengen, en gooien ze het oude weg. Wat is daar circulair aan?” Hoe kun je hiertegen protesteren? Door je eigen kapotte zadel op een Swapfiets te zetten. “Ik gebruikte de valse belofte van het miljoenenbedrijf tegen zichzelf.”

Afgezien van het hilarische verzet, waarmee ik me gelijk intens verbonden voelde, leert dit collectief mij veel over succes, in de betekenis van: slagen in. Wat moeten we doen om het gevoel te krijgen dat we slagen in het leven? De Griekse filosoof Aristoteles stelde dat het doel van alle ethiek was dat de mens gelukkig moest worden. Onze diepste plicht is dit streven naar geluk.

Van voormalig Denker des Vaderlands, René ten Bos, leerde ik dat geluk bij Aristoteles niets minder was dan een deugd. Ten Bos: “Je kunt het ook anders zeggen: iedere deugd – dapperheid, slimheid of vrijgevigheid – maakt gelukkig.”

Comfort is een groeibegrip

Bij Aristoteles heeft geluk te maken met iets wat je doet: je bent dapper omdat je je verzet tegen beroving van een oud vrouwtje. Wij hebben geluk als daad omgetoverd tot geluk als passieve toestand. En daarbij hebben we de deugd ingeruild voor comfort. Een comfortabel leven is een gelukkig leven. Maar comfort is een groeibegrip: een stalen ros mag tijdelijk iets comfortabeler zijn geweest dan een levend exemplaar, vergeleken bij een VanMoof is elk rijwiel een gedrocht. Maar misschien is E-Fatbike, met van die dikke wielen, nog wel comfortabeler?

Een leven gericht op comfort kan nooit echt succesvol zijn, omdat het altijd comfortabeler kan. Daarom past het ook zo goed bij het kapitalisme: comfort is een groeibegrip; het leven kan altijd behaaglijker, aangenamer, genoeglijker, gemakkelijker. Maar daarvoor moet constant iets nieuws ontwikkeld worden. En verkocht worden.

Mijn afkeer van de VanMoofs, en eigenlijk van elke elektrische fiets voor mensen onder de vijftig, is geënt op mijn afkeer van geluk als comfortabele toestand. Willen we slagen in het leven, willen we nog een kans maken om bijvoorbeeld de Povlakte vruchtbaar te houden en niet alle bossen in Zuid-Frankrijk af te laten fikken, dan zullen we onze hang naar comfort overboord moeten kiepen. Maar dat is ver, groot en abstract. Veel kleiner is makkelijker is het om ons aan te sluiten bij het Collectief van de Rode Fiets.

Peter Henk Steenhuis is filosofieredacteur bij Trouw. Hij schrijft wekelijks een column over succes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden