Bladenoverzicht

Met muziek kun je de dissonanten van het leven aan

Je kunt nog zo je best doen het geheim van een componist te vatten door een flink aantal woorden in een artikel achter elkaar te zetten, maar de muziek wint het vrijwel altijd van de taal. Filosofie Magazine doet een dappere - en geslaagde - poging de magie van muziek te doorgronden.

Aan het woord komt onder anderen filosoof en muziekliefhebber Jos Kessels. Volgens hem bestaat er een verband tussen geluk en muziek. De dissonanten in je leven kun je aan door het feit dat er zoiets als muziek bestaat. Kessels schreef er een boek over met de titel ‘Het welgetemperde gemoed’ dat opent met de uitvaart van een tante van Kessels in zijn Brabantse geboortedorp.

Aanvankelijk voelt hij zich vreemd in de omgeving waar hij ooit opgroeide, totdat hij in de kerk het In Paradisum hoort, dat hem nog steeds troost. “Daarna speelde een kleinzoon, destijds conservatoriumstudent, de prelude in bes klein uit Bachs Wohltemperierte Klavier. En toen gebeurde er pas echt iets wonderlijks. Ik merkte dat tijdens de muziek mijn gevoel van versnippering geheel en al verdween.”

“Muziek kan je eigen onvermogens niet wegnemen”, zegt de filosoof. “Maar je kunt aan de hand van muziek wel leren jezelf met die onvermogens te verzoenen.”

Het kan niet anders of dat geldt ook voor troubadour Martijn Breeman. Elke maand staat er een vers van hem in Kerk in Den Haag, maandblad voor spiritualiteit , cultuur en samenleving. Deze maand wordt hij in ‘zijn eigen’ blad geïnterviewd omdat hij een boek met een bijbehorende cd heeft gemaakt over de liefde. “Ik bekijk liefde met zwaarbebrilde argusogen. De liefde is mooi en kan je gelukkig maken, maar maakt je ook kwetsbaar: als het onderwerp van je genegenheid iets overkomt, raakt het je persoonlijk.”

De troubadour houdt van liedjes die een beetje schrijnen want volgens hem doet verliefdheid nu eenmaal een beetje pijn. Toch probeert hij de toon luchtig te houden. “Het verdriet gaat vaak schuil achter kwinkslagen.” Ook de liefde voor de natuur kan hem inspireren. “Een spin een web zien weven, de bast van een boom voelen, de meidoorn ruiken en een hommel horen zoemen: dat alles kan mij al vlinders in de buik bezorgen.” Breeman is een pantheïst: voor hem zijn Schepping en Schepper een en dezelfde. “Ieder dier dat je doodt, elke boom die je kapt, laat een diepe wond achter.” De natuur is net zo breekbaar als de mens zelf.

‘Breekbaar’ is ook het thema van het meest recente nummer van Doopsgezind.nl. Er staat een interview in met Marianne van Praag, rabbijn bij de liberaal-joodse gemeente in Den Haag. Aanleiding voor het gesprek is ook hier muziek, om precies te zijn het nummer Anthem van de Canadese zanger Leonard Cohen (1934-2016) met die zin: “There is a crack in everything, that’s where the light comes in.”

Volgens Van Praag verwijst het nummer op twee manieren naar de joodse mystiek, de kabbala. “Enerzijds gaat de tekst over het scheppingsverhaal: God schiep de wereld door het verzamelen van licht in potten, waarna op enig moment die potten barstten en het licht ontsnapte. Anderzijds verwijst de tekst naar het joodse basisgebed: ‘De Heer is onze God, de Heer is Een’.”

Volgens het verhaal in de Bijbel, en ook trouwens binnen de islam, was er aanvankelijk God en God was een, de enige. De traditie verhaalt dat God overliep van liefde en uit elkaar zou barsten. God schiep de wereld en daarna de mens. Daardoor was Hij niet meer alleen, dus niet meer één. De mens wordt gevraagd dat licht weer te verzamelen en terug te brengen. Dat beeld komt bij Cohens tekst naar voren.” Hier wint de taal het van de muziek.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden