Met een likje verf voor de kathedraal maakt katholiek Marokko zich op voor het bezoek van de paus

Aartsbisschop Cristobal Lopez Romero in de Sint Pieter kathedraal van Rabat. Beeld AFP

Paus Franciscus is dit weekeinde in Marokko. Het bezoek moet de interreligieuze dialoog en de kwetsbare positie van de kleine groep Marokkaanse katholieken versterken.

Hoog boven in de Sint Pieterkathedraal in Rabat bungelt een schilder. Zittend op een krakkemikkig vlondertje geeft hij met grote halen van zijn kwast de puntige witte kerktorens van het gebedshuis een nieuw likje verf. De Marokkaanse hoofdstad is dit weekend het epicentrum van het bezoek van paus Franciscus aan het Noord-Afrikaanse land.

Het laatste pausbezoek aan het koninkrijk was in 1985. Toen werd Johannes Paulus II uitgenodigd door Hassan II, de vader van de huidige monarch Mohammed VI. In de 34 tussenliggende jaren is er erg veel veranderd in Marokko, mijmert Cristóbal López Romero, de aartsbisschop van Rabat, in het schemerdonker van het aan de kathedraal grenzende kerkgebouw: het land is verstedelijkt, economisch gaat het beter én het aantal katholieken in het islamitische land is tot zijn vreugde gegroeid van tweeduizend tot zo’n dertigduizend, somt hij met gesloten ogen op.

De in een kleurige poncho gestoken, in Andalusië geboren aartsbisschop werd vorig jaar door de paus benoemd. Na omzwervingen door Barcelona, Bolivia en Paraguay had de Spanjaard al eens acht jaar voor de kerk in de noordelijker gelegen stad Kenitra doorgebracht, waar hij Marokko had leren kennen.

Vooral buitenlanders

Wat er in al die jaren in de praktijk niet echt is veranderd, volgens López Romero, is de vrijheid van godsdienst in Marokko. “Die is min of meer hetzelfde gebleven”, zegt de aartsbisschop, die zijn woorden over dit thema behoedzaam weegt. De geestelijke heeft zojuist in zijn kantoor uitgebreid met een Marokkaanse gelovige gesproken. “Je hebt net een van de vier Marokkaanse katholieken gemist!”, roept López Romero.

Aartsbisschop Cristobal Lopez Romero deelt hosties uit tijdens de mis. Beeld AFP

Dat bedoelt de aartsbisschop bijna letterlijk. Want in het 36 miljoen inwoners tellende land is de islam staatsgodsdienst. De dertigduizend katholieken in het land zijn vooral Fransen en Spanjaarden met binding met het koloniale verleden van Marokko en ook expats.

Rond de onafhankelijkheid van Marokko in 1956 waren er nog 350.000 katholieken. Maar inmiddels zijn veel gebedshuizen uit die tijd gesloten en omgebouwd tot hotel of moskee.

De recentere groei van het aantal katholieken in Marokko waarvan López Romero trots melding maakt, wordt dan ook vooral gestuwd door nieuwkomers uit sub-Sahara-Afrika. Migranten die Europa proberen te bereiken, reizen de afgelopen jaren steeds vaker via Marokko. Sommigen bouwen er een leven op dankzij een visumprogramma van de Marokkaanse overheid.

Aanvoerder der gelovigen

Waar pauselijk bezoek in veel andere landen grote mensenmassa’s op de been brengt, laat het bezoek van Franciscus de meeste Marokkanen koud, zegt de aartsbisschop. Maar toch juicht hij het besluit van de paus om het Noord-Afrikaanse land te bezoeken toe: het sluit naadloos aan op de pauselijke wens om de interreligieuze dialoog te voeren. Eerder dit jaar was de paus al op het Arabisch schiereiland, de bakermat van de islam, waar hij de Verenigde Arabische Emiraten bezocht.

In het islamitische Marokko is er bovendien sprake van een ‘dubbele ontmoeting’ tussen twee staatshoofden én twee religieuze leiders. Want de Marokkaanse koning draagt ook de titel Amir al-Mu’minin, aanvoerder der gelovigen, als nazaat uit de dynastie van de Alaouieten die volgens de overlevering afstamt van de profeet Mohammed zelf.

De koning presenteert Marokko graag als een modern land in de regio, waar de gematigde islam van het malikisme de boventoon voert. De paus zal dan ook een bezoek brengen aan een imamopleiding.

”Deze koning is heel pragmatisch”, zegt López Romero. De aartsbisschop ziet het als een slimme zet van Mohammed VI om de paus uit te nodigen. Dat zal hem volgens hem internationaal ‘punten’ opleveren.

Het liberale imago van de koning die in 1999 de troon besteeg heeft de afgelopen jaren namelijk de nodige deuken opgelopen: toen de Arabische Lente in de regio om zich heen greep, leken grondwetshervormingen in 2011 burgervrijheden te versterken. Maar de praktijk is weerbarstig: journalisten, activisten én andersdenkenden moeten nog steeds heel behendig manoeuvreren.

In het geniep

Ook Marokkaanse bekeerlingen hebben het niet gemakkelijk. Dat geldt vooral voor evangelische christenen. Hoewel officiële cijfers ontbreken, zou het inmiddels om tienduizenden gaan, die zich bekeren door zendingsprogramma’s vanuit het buitenland.

Zij belijden het geloof dikwijls in het geniep uit vrees voor afkeuring en een sociaal isolement. Evangelische kerkdiensten vinden daarom vaak plaats bij iemand thuis, achter gesloten deuren.

Een niet-islamitisch huwelijk of een teraardebestelling op een christelijke begraafplaats is niet mogelijk voor Marokkaanse bekeerlingen. Evenals het geven van een christelijke naam, vrij godsdienstonderwijs of het doopritueel. Zaken waarmee de katholieke kerk in Marokko dan ook alleen buitenlanders bedient. Voor de circa drieduizend Joden is het beter geregeld omdat het jodendom in Marokko wel als officiële godsdienst wordt erkend.

Ook al is het vrij belijden en uitdragen van godsdienst verankerd in de Marokkaanse grondwet, op het aanzetten tot bekering (‘proselitisme’) staat tot drie jaar cel.

De veroordeling van een bekeerling tot ruim twee jaar cel leidde zes jaar terug nog tot een internationaal schandaal, waarna de veroordeling snel werd teruggedraaid. Zo af en toe moeten buitenlandse christenen, zoals missionarissen, hun biezen pakken. Drie jaar terug hoefde een Spaanse jezuïet die in Nador jarenlang met migranten had gewerkt ook niet meer terug te komen van de Marokkaanse autoriteiten.

Verf en was

Binnen in de Sint Pieterkathedraal in Rabat ruikt het naar verf en was. Terwijl werklui driftig schaven en schilderen komt vader Daniel Nourissat net terug van een gevangenisbezoek aan een veroordeelde christen. “Kijk, hier kan je toch geen mis houden?”, zegt hij met een weids gebaar. Hij doelt niet op de werkzaamheden, die vast wel op tijd klaar zijn voor het pausbezoek, maar op de bescheiden omvang van de kathedraal.

Mis in de Sint Pieter in Rabat Beeld AFP

Nourissat verwacht dat zo’n tienduizend gelovigen zondag de pauselijke mis zullen bijwonen. Die mis wordt daarom in een groot sportcomplex in de buitenlucht gehouden.

Vanavond is er een kleine mis in het bijzaaltje van de Franciscus van Assisi-kerk, pal naast het met dranghekken afgezette gebouw van de binnenlandse veiligheidsdienst. Terwijl het verkeer voorbijraast, draagt Lopéz Roméro de mis op aan een tiental bezoekers. Het gezelschap is een mooie dwarsdoorsnee van Marokko’s minuscule katholieke gemeenschap: een van origine Frans stel, een paar Afrikaanse nonnen, een oudere dame uit Pamplona en één Marokkaan. 

Een andere aanwezige is de 23-jarige Desire Zito, een medicijnenstudent uit Burkina Faso. Want behalve christelijke migranten uit landen ten zuiden van de Sahara zijn er jaarlijks ook duizenden gelovige beursstudenten uit dit gebied die in Marokko een opleiding volgen. Zito gaat tijdens de mis geregeld op de knieën, onder een kroonluchter vol bloemen leest hij in zijn Bijbel. In zijn thuisland geloofde hij, omdat zijn ouders geloofden. Maar in Marokko heeft hij ‘Jezus pas echt leren kennen’, vertelt de in een felblauwe hoody gehulde student na de dienst.

Ja, Zito is verheugd dat de paus komt, maar minder voor hemzelf dan voor zijn gastland Marokko. “Het is belangrijk voor de Marokkanen zodat ze beter met christenen leren omgaan”, zegt hij. “Het is een groot gebaar dat Mohammed VI de paus uitnodigt, want dan gaat bij Marokkanen vast ook ‘een knop om’”.

Zito gaat zondag ook naar de openluchtmis, al wordt hij eigenlijk voor zijn baantje in het ziekenhuis verwacht. “God zorgt er vast voor dat ik die dag vrij kan krijgen”, voorspelt hij met een grijns.

Lees ook: 

Voor het eerst klonken er christelijke liederen uit de luidsprekers op het Arabisch schiereiland

Vorige maand bezocht paus Franciscus de Verenigde Arabische Emiraten. Het was een historisch bezoek, dat werd afgesloten met een stadionmis die door circa 180.000 enthousiaste katholieken van over de hele wereld werd bijgewoond. 

Dialoog tussen christenen en moslims is misschien wel de sleutel naar wereldvrede

Paus Franciscus is groot voorstander van de interreligieuze dialoog. Die overtuiging brengt hij volop in de praktijk. En daarmee geeft hij een heel belangrijk voorbeeld, schreven we in ons commentaar na het pausbezoek aan de Arabische emiraten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden