IN DE SCHADUW VAN DE MINARET

Mekkaans bronwater als medicijn tegen kanker?

De Kaäba in Mekka, met daarachter de ingang van de Zemzembron. Beeld EPA

Khawla Kuraya is niet het type vrouw dat mannelijke familieleden nederig toestemming zal vragen om naar de supermarkt te mogen. 

Formeel moet dat wel in Saudi-Arabië, ook al ben je een medische topspecialist. Er is in het koninkrijk sinds kort zelfs een app beschikbaar, waarmee mannen kunnen volgen waar vrouwen, zusters, dochters of moeders buitenshuis uithangen. Hou ze in de ­gaten, vooral nu ze auto mogen rijden.

Kuraya, een brok leven en een spraakwaterval, is ­oncoloog en gespecialiseerd in de genetische aspecten van kanker. Ze is rijkelijk opgetuigd met ereprijzen en ze was lid van wat in Saudi-Arabië doorgaat voor parlement. Van haar vader leerde ze dat een dochter van een kerel niet bang hoeft te zijn voor mannen. Met vlammende toespraken in het ‘parlement’, in de praktijk een machteloos praathuis, bracht ze die wijsheid ook in praktijk.

Zwaar weer beleeft ze sinds een tv-interview vorige week met de zender Khalejiatv over de oorzaken van kanker en de behandeling ervan. Volgens onderzoek gelooft een kwart van de Saudiërs dat het boze oog de ergste boosdoener is. Het kostte Kuraya moeite om beleefd te blijven bij die onzin, maar toch zei ze braaf dat ‘culturele overtuigingen’ belangrijk zijn. Vervolgens rekende ze resoluut af met dat boze oog en met kamelenurine, volgens velen een probaat medicijn. Als je dat laatste denkt, prima, maar lever dan het bewijs en eis niet van haar dat ze het tegendeel aantoont, zei ze.

Meer kwakzalverij passeerde de revue voor ze de granaat liet ontploffen. De interviewer vroeg of water van de heilige Zemzembron in Mekka kanker kan genezen. ‘La!’ was haar antwoord. In vertaling krijgt dat woord een letter meer: ‘Nee!’ Ze ging verder. Dat Mekkaanse bronwater valt niet eens binnen de categorie ‘baat het niet, dan schaadt het niet’. Want het schaadt wel, door het hoge zoutgehalte.

Rimpeltje in een vijver

Binnen het gesprek van anderhalf uur leek het onderwerp Zemzem een rimpeltje in een vijver. Maar ­Kuraya had er de boel mee op stelten gezet, ook onder moslims buiten Saudi-Arabië. Het Saudische ministerie van gezondheid stuurde in een reactie patiënten naar de dokter, maar maakte ook een buiging voor het bijgeloof door erop te wijzen dat er geen wetenschappelijk bewijs is voor Kuraya’s harde oordeel.

De Zemzembron ligt op twintig meter afstand van de Kaäba, het kubusgebouwtje waaromheen de pelgrims cirkelen in een machtige maalstroom bij de jaarlijkse hadj. Volgens de overlevering rende hier Hagar, de verstoten bijvrouw van Abraham, gek van de dorst rond met haar zoon Ismaël. De engel Gabriël tikte op de grond met zijn vleugel en daarna begon de bron te borrelen.

Wetenschap is niet alles, zeggen critici van Kuraya. Zei de Profeet niet dat Zemzemwater helpt tegen alle kwalen? Jezus genas zieken toch ook niet met chemo? Mozes stapte ongehavend uit het brandende braambos. Verklaar dat maar eens wetenschappelijk.

Bijval krijgt Kuraya ook. Iemand vraagt waarom ­Mohammed, als Zemzemwater toch al elke ziekte geneest, patiënten aanraadde honing te eten. Een ander vindt dat je, als water zo almachtig is, die vloeistof ook wel meteen tot God kunt uitroepen.

Pelgrims mogen een beetje Zemzemwater meenemen naar huis, voor eigen gebruik. Export voor de handel is verboden. Het heilzame vocht zou zijn verwerkt in parfums die op Marktplaats worden aangeboden, voor prijzen tussen 50 en 70 euro per tien centiliter, zonder gepoch over geneeskracht, maar ook zonder de hoon van dokter Kuraya.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden