Mindfulness

Mediterend bouwen aan mentale groepsimmuniteit

Beeld Suzan Hijink

Hoe blijf je mentaal gezond tijdens de coronacrisis? Mediteren helpt, zeggen mindfulnesstrainers en –beoefenaars. De crisis maakt het nog populairder dan het al was: grote groepen doen dagelijks mee aan online meditatiesessies.

 Om stipt half acht ’s avonds verbreekt mindfulness­trainer Kim Brice de stilte. “Laten we met ­elkaar drie keer ademhalen, allemaal samen.” Ze spreekt de bijna driehonderd mensen toe die zich via online vergaderprogramma Zoom hebben verzameld. “Inademen­­… en uitademen. Even lekker landen.” Op het scherm zijn tientallen mannen en vrouwen te zien, ieder in zijn of haar eigen huis. Verreweg de meesten hebben hun ogen gesloten, bij sommigen schijnt de zachte avondzon op hun gezicht.

Het is de twintigste editie van de ­dagelijkse meditatie van het Centrum voor Mindfulness (CVM). De eerste sessie was halverwege maart, niet lang ­nadat de eerste overheidsmaatregelen tegen het coronavirus van kracht werden. De begeleide meditaties trekken steeds meer bezoekers: ruim 2700 mensen hebben zich inmiddels aangemeld, en iedere dag doen ongeveer vijfhonderd mensen tegelijk mee.

Voordat de meditatie echt van start gaat, geeft Brice een korte introductie. “Onze vorige wereld is er niet meer. Maar de nieuwe wereld is nog niet naar voren gekomen. We zitten in die tussenruimte. Onze uitdaging in deze tijd is om aanwezig te kunnen blijven in de tussenruimte, de space in between. Daar gaan we vanavond mee oefenen, oefenen om aanwezig te blijven in het onbekende. Zonder oordeel, met openheid en compassie.”

Ook besmettelijk, maar dan positief

“Je ziet dat mindfulness nu in een behoefte voorziet. Het heeft zich echt als een lopend vuurtje verspreid”, vertelt CVM-directeur Wibo Koole aan de telefoon. “De coronacrisis leidt tot verdriet, angst, boosheid, irritatie misschien ook. De toekomst is voor veel mensen onzeker. Mindfulness kan helpen om met wat meer rust en evenwicht naar die emoties te kijken en je niet te laten meeslepen. Het is nu voor veel mensen lastig om bij elkaar te ­komen, dus dachten wij: zou het niet fijn zijn om toch samen te kunnen ­mediteren?” Mindfulness is niet alleen heilzaam voor degene die het beoefent, zegt Koole. “De beoefening schept ook ruimte om weloverwogen anderen te helpen perspectief te blijven zien in ­deze tijd. Door dat ‘mindful’ communiceren bouwen we een soort mentale groepsimmuniteit op. Het is ook besmettelijk, net als het virus. Maar dan juist met positieve effecten.”

Yvonne Franssen (53), beroepscoach

“Ik beoefen al tien jaar mindfulness. Ik merk dat ik daardoor stabieler ben geworden. Mediteren betekent voor mij: met mijn aandacht in het huidige moment zijn. Het is goed om van binnen waar te nemen wat je voelt en denkt, zonder dat je daar iets mee hoeft. Ik vind het echt fijn om online met zoveel mensen samen te mediteren. Het geeft een gevoel van verbinding om te weten dat die ander daar ook zit. Mijn moeder zit in het verpleeghuis, ik kan niet naar haar toe. Daar ben ik heel verdrietig over, maar door mindfulness wordt dat iets draaglijker. Die ­gevoelens zijn er nu eenmaal, that’s it. Maar het verdriet hierom verlamt me niet.”

Ook het online mindfulness- en meditatieplatform 30NOW maakt door de coronacrisis een explosieve groei door: elke dag volgen honderden mensen de gratis begeleide meditaties en de lezingen over boeddhisme en meditatie. Eveline­­ Brandt is een van de mindfulnesstrainers die op 30NOW online ­meditaties geven. Ze legt uit waarom meditatiebeoefening juist in deze tijden zo nuttig kan zijn. “In mindfulness gebruiken we vaak de metafoor van de twee pijlen. De eerste pijl staat voor het lijden dat op ons af komt. Iedereen krijgt in zijn leven te maken met lijden, corona of geen corona. Wat we vaak doen is daar een tweede pijl op afschieten, de pijl van het piekeren oftewel het verzet: waarom moet dit mij overkomen, ik wil dit niet, dit gaat nooit meer goedkomen. Daarmee maken we de situatie erger. Aan die eerste pijl kun je niet ontkomen, aan de tweede pijl wel. Tijdens deze coronacrisis kan de piekerfabriek overuren maken, maar het gaat je niet helpen. Mediteren kan helpen om uit dat piekeren te blijven.”

Samenzijn

In de hele wereld leidt de coronacrisis tot een zoektocht naar online vormen van spiritualiteit. Online meditatiesessies zijn populair. Een sessie van de Indiase spirituele goeroe Deepak Chopra werd door een miljoen mensen tegelijk bekeken, waardoor de website crashte. Ook meditatie-apps als Headspace en Calm stijgen in de ranglijst van meest gedownloade apps. 

Wat de online meditaties voor veel mensen extra aantrekkelijk maakt is het samenzijn. Dat ervaart ook Céline Aalders van het Centrum voor Mindfulness in Breda. Samen met een Belgische collega geeft ze iedere doordeweekse ochtend een begeleide online meditatie, die wordt bijgewoond door ongeveer vijftig mensen in wisselende samenstelling . “Iedereen kan helemaal zichzelf zijn, hoeft niets en is in zijn of haar eigen vertrouwde omgeving. Tijdens de meditatie spreken de deelnemers verder niet met elkaar, maar daardoor ontstaat er juist veel verbinding. Het voelt een beetje als familie, dat gevoel van saamhorigheid kun je ook ervaren zonder dat je elkaar kent. Dat had ik op voorhand niet verwacht, dat er via Zoom zoveel verbondenheid mogelijk zou zijn.”  

Maaike Dahler (71), gepensioneerd directiesecretaresse

“Met zoveel mensen tegelijk mediteren, dat heeft iets ontroerends. We luisteren op zondag ook naar de kerkdienst, ook dan weet je dat we allemaal tegelijkertijd naar de dominee luisteren. Dat is hetzelfde gevoel. Achter ieder scherm zit iemand met zijn of haar eigen problemen, maar door de coronacrisis hebben we ook veel gemeen: iedereen kampt met ­ronzekerheid, met de vraag waar dit alles toe zal leiden. Dat geeft verbroedering. Het dagelijkse halfuurtje dat ik me terugtrek voelt soms als een worsteling, maar ik haal er veel troost uit. Een paar dagen geleden gebruikte een trainer de beeldspraak van een storm: het kan voelen alsof je in het oog van een orkaan staat, maar jij staat in dat middelpunt, in het rustpunt in jezelf. Blijf terugkeren naar je ademhaling, zei ze. Die rust, dat heeft iets verslavends.”

Samen mediteren is ook gewoon praktisch, zegt Kim Brice. “Mediteren vraagt discipline, het is misschien niet de grootste lol in ons leven. Om het samen te doen is gewoon prettig en ondersteunend.” Maar het gaat verder dan dat. “Zeker nu, nu er zoveel afstand is, is het samenkomen in een online omgeving als deze heel waardevol­­. Dat we met honderden mensen tegelijk samen stil kunnen zijn, dat geeft mij enorm veel energie, plezier en vreugde.”

Lees ook:  

Lessen van kloosterlingen en kluizenaren: ‘In afzondering leven, als dat het allerergste is’

Hoe doe je dat, minder naar buiten gaan, en anderen weinig kunnen zien? Hoe leef je goed alleen en wat kun je doen om het leven met anderen in een kleine ruimte beter aan te kunnen? Deze zuster, monnik en kluizenaar delen hun lessen over zelfquarantaine.

Boeddhistisch cabaretier Arie Vuyk: ‘Humor betekent: je gelijk loslaten’

Arie Vuyk vindt dat boeddhisme en humor prima samengaan. Hij maakte een boeddhistische cabaretvoorstelling waarmee hij na de zomer op tournee gaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden