De Duitse filosofe Anna Mense.

Bladen

Liefde is niet wat je voelt, maar wat je doet

 Vaste prik in romans, ­romannetjes en poëzie: ze gaan vaak over liefde. Net als films. Wat boeken en bioscoop aanreiken, is daarnaast conflict, spanning. Geen liefdesgeschiedenis kan zonder. Tot zover niets nieuws. Maar Anna Mense ontdekte iets vreemds, vertelt ze in de Wetterauer Zeitung. “Waarom, vroeg de Duitse filosofe zich af, “zitten er zoveel negatieve gevoelens in de liefde?”

Ze besloot er de filosofische literatuur op na te slaan. “Het verbazingwekkende was dat ik daarin zoetige, ­euforische beschrijvingen van de liefde aantrof, over liefdesconflicten kon ik bijna niets vinden.”

Minder zoete kant van liefde

Dus werd Mense liefdesfilosofe, met een bijzondere belangstelling voor de minder zoete kanten van de liefde, zoals woede, angst en twijfel, en wat het betekent dat niet elke liefdesrelatie een succesnummer is. Mense trad toe tot de ‘Society of Philosophy of Sex and Love’. Een inzicht dat ze heeft opgedaan is dat je liefde niet ondergaat, maar dat ze actie vereist. “Ik geloof dat liefde ontstaat, wanneer we haar voltrekken, bijvoorbeeld door iemand aan te raken of te kussen. Liefde beschouw ik niet als een gevoel, maar als een handeling.”

Dat idee haalt volgens de filosofe druk van de liefdesketel. Mense legt het simpel uit: als je een handeling verricht, kun je dat fout doen. Maar dat is niet einde ­oefening, ‘zoals wanneer je hoort dat het gevoel voor de ander verdwenen is’. Liefde is immers geen gevoel, maar ontstaat uit wat je doet. Goed voornemen voor 2021: ­gewoon leren van je fouten en hup, opnieuw proberen.

Ruw teruggedraaide kerkelijke erkenning

Stel, je hebt de Postcodeloterij gewonnen. En achttien jaar later komen ze de ‘kanjer’ terughalen. Zoiets overkwam postcode 1077 afgelopen week. Die hoofdprijs was in 2002 de erkenning van de authenticiteit van 56 Mariaverschijningen te Amsterdam. Vergeet de Wallen, de toekomst was aan een pelgrimsoord met een grandeur die de bedevaartsplaatsen Lourdes en Fatima zou doen verbleken. Helaas, de kerkelijke erkenning is ruw teruggedraaid. De Moeder Gods, alias Vrouwe van alle Volkeren, heeft Mokum niet ­bezocht. Met terugwerkende kracht zijn de berichten fake news.

Wat blijft, is de onverminderde voorkeur voor het aan Maria gerichte gebed tijdens uitvaartplechtigheden, ‘Wees gegroet, Maria’, maar dan in het Latijn: Ave Maria. In Psyche & Geloof (van christelijke psychiaters) beschrijft onderzoekster Janneke Bruin-Mollenhorst de crematie-top tien. Daaruit is Waarheen, waarvoor allang verdwenen. Tears in Heaven (Eric Clapton) doet het wel goed. Angels van Robbie Williams en Trein naar Niemandsland van Frans Bauer ook. Was er vroeger een voorstelling van wat hemel en ­engelen waren, nu is dat irrelevant en bedoelen de nabestaanden dat er een soort van band blijft met de overledene.

Ons lieve Vrouwke, bij ons op ’t schouwke

“Nog vele malen populairder is het Ave Maria.” Naast de uitvoeringen door onder anderen Andrea ­Bocelli en André Rieu noemt Bruin-Mollenhorst nog twee varianten. De eerste is die van de Israëlische singer-songwriter Noa. “Hey there, Maria. Where have you been hiding?”, zingt ze op de muziek van Bach/Gounod. “Don’t you know we need you? Things are pretty bad down here.” Niks ‘gezegende onder de vrouwen’, maar vertwijfeling.­

De tweede is van Nederlandse bodem, in het Brabants gezongen door Lya de Haas: Ons lieve Vrouwke, bij ons op ’t schouwke. Het dialect en de Bossche Sint Jan die voorbijkomt, maken dit minder een gebed tot dan een een ritueel rond Maria, en een uiting van regionale identiteit, stelt Bruin-Molenhorst. Een streekeigen maagd als troosteres der bedroefden.

Lees eerdere afleveringen in ons dossier Bladen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden