null Beeld

BladenDjuna Spreksel

Laat je transformeren door een appel, groet iedere dag een boom

Juist op het moment dat schrijver Dirk van de Glind afgelopen zomer in Frankrijk te maken kreeg met apocalyptische regenbuien en zijn tent voor instorting probeerde te behoeden, hoorde hij van het alarmerende klimaatrapport van het IPCC. Toen wist hij het zeker, zo schrijft Van de Glind in zijn nieuwe column voor Volzin: het christelijk geloof moet volwassen worden. “Het gaat in het christendom altijd om de liefde voor God en de liefde voor de naaste, nooit om de liefde voor de aarde. Er moet een einde komen aan die merkwaardige soort gerustheid, waarbij we vooral in Jezus geloven, en wat we met de aarde doen ons vervolgens wel vergeven zal worden.”

Die volwassenheid begint volgens Van de Glind met het besef dat we niet boven de natuur staan, maar zelf natuur zíjn. Dat is de basis voor een actieve bijdrage aan een wereld waarin toekomstig leven ook gewaarborgd is, meent hij. Het idee dat God de wereld voor óns schiep, klinkt inderdaad ineens behoorlijk kinderachtig. “Als we onszelf gaan beschouwen als deel van de natuur, zien we dat wat we voor de aarde doen en laten niet langer als een offer, maar als iets waar we zelf ook beter van worden”, aldus Van de Glind.

Ook in Filosofie Magazine verdampt deze maand het idee dat de mens en de rest van de levende wereld van elkaar gescheiden zijn. Wat ons met alle andere levende wezens verbindt? Eten, zegt filosoof en antropoloog Annemarie Mol. Want dat doen we allemaal.

Terwijl ik de appel leer kennen, verandert hij

Mol schreef het boek Eating in Theory. Door niet denken maar eten als uitgangspunt te nemen, verandert onze manier van kijken en kennen. “Als ik een appel eet, heb ik daarna alleen nog een klokhuis in mijn hand. Terwijl ik hem leer kennen, verandert hij. Eerst proef ik hem in mijn mond, daarna voel ik hem in mijn buik. Ten slotte ken ik de appel via de energie die ik ervan krijg. De manier waarop je de wereld als eter kent, is niet die van een buitenstaander. Ik transformeer de appel en word tegelijkertijd door de appel getransformeerd. Hier gaan kennen en veranderen samen.”

Die koppeling is er volgens Mol niet alleen bij eten. Je kunt vanuit eten ook opnieuw nadenken over horen en zien. “Misschien veranderen een boom en ik wel allebei als ik kijk. Ik in elk geval wel: hoe vaker ik een boom zie, hoe beter ik die boom leer kennen. Misschien hecht ik me wel aan die boom en ga ik protesteren als de gemeente hem wil kappen. Ook het lot van de boom kan op die manier veranderen door mijn kijken.”

Onze manier van eten bepaalt de wereld waarin we leven, zegt Mol. Zonder melkdrinkers geen koeien, en andersom. Omdat we appels eten, groeien er appelbomen. “De relatie tussen ons eten en het landschap wordt bemiddeld door een complex geheel, met daarin allerlei technieken en financiële transacties.”

Alsof je in je eentje de wereld kunt redden

Op de vraag hoe dat geheel te verbeteren valt, geeft Mol volgens eigen zeggen geen antwoord. Wel is ze kritisch over het inpraten op individuen. “Eet dit wel, eet dat niet, want dat is slecht voor het milieu. Alsof je in je eentje de wereld kunt redden. Dat soort dingen werkt alleen maar collectief.”

Mol wil een alternatief bieden voor theorieën waarin mensen op een hoger plan staan dan andere levende wezens. Als we onszelf inderdaad als deel van de natuur moeten gaan beschouwen, zoals Van de Glind meent, is de filosofie van Mol misschien wel een heel goed begin. Daarom luidt het advies: laat je transformeren door een appel, groet iedere dag een boom.

Lees eerdere afleveringen in ons dossier Bladen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden