ColumnWelmoed Vlieger

Laat het CDA kiezen voor integriteit en moreel leiderschap

Waarom wordt iemand politicus? Welke bewogenheid, welke overtuigingen ­liggen hieraan ten grondslag? Vragen die mij bezighouden nu de strijd om het lijsttrekkerschap binnen het CDA is losgebroken. En hoe. Wat aanvankelijk een keurig geregisseerde strijd tussen Hoekstra en De Jonge leek te worden, is nu een open leiderschapsverkiezing met vier ­totaal verschillende kandidaten die het CDA tot een ­bezinning op de eigen diepste kern dwingt. Maar is die kern er eigenlijk wel?

Politiek columnist Tom Jan Meeus was er vorige week in NRC duidelijk over: een partij die zichzelf vooral als brede volkspartij ziet, erop is gericht verschillen te overbruggen en er ‘samen met andersdenkenden uit te komen’, heeft amper een inhoudelijke kern. De lijsttrekker van zo’n partij moet daarom vooral kunnen ­verbinden, de capaciteiten hebben om de partij bij elkaar te houden en een breed electoraat aan te spreken. De Jonge lijkt de gedoodverfde kandidaat.

Oppositieman bij uitstek

De kandidatuur van Omtzigt – een oppositieman bij uitstek – kwam niet alleen als een grote verrassing, maar roept bij veel CDA’ers ook de nodige zorgen op. ­Populair is hij zeker, maar ook solistisch en eigengereid, met een kritische blik op onverantwoorde staatsmacht. Omtzigt als lijsttrekker is kortom een risico voor het beeld dat de partij naar buiten toe wil uitstralen, een beeld dat verbindende oplossingsgerichtheid suggereert. Maar wat is zijn rol en betekenis als het gaat om de kernwaarde van het CDA?

Nelson Mandela zei ooit over leiderschap: “Wees nederig en deel de eer. Nederigheid trekt aan en inspireert. Arrogantie doet dat niet. Deel ook de eer met de mensen die voor u werken, anders raakt u na verloop van tijd hun steun kwijt.” Het is een puntgave samenvatting van moreel leiderschap.

Het christelijke geloof zou bovendien nooit zijn ontstaan en zich hebben uitgebreid als het gebaseerd zou zijn op het zoeken van het midden. Het had iets – heel wat zelfs – te zeggen. Hoekig en markant, maar ook uitnodigend en bescheiden. Juist hier zie ik een levensgroot onderscheid tussen de kandidaten.

Exemplarische uitspraken

“Ik ga winnen”, zo reageerde De Jonge op de kandidatuur van Omtzigt. Ook Keijzer vreest haar concurrenten niet: “Ik keek om mij heen gistermiddag en dacht, nou, dit wordt een makkie”. Van Helvert wil graag de ­regio met de Randstad verbinden: “Dus zeg ik: laat mij nu die CDA-kar trekken”. Ook Omtzigt sprak zich uit in de media: “Ik heb de afgelopen jaren een drive ontwikkeld om de overheid beter te laten functioneren voor de burger”. Ik vind deze uitspraken exemplarisch, voor de kandidaten en voor wat hen van binnenuit beweegt.

Het zwabberen tussen verschillende koersen heeft lang genoeg geduurd, het is tijd dat het CDA ruggegraat toont. Dat het voor het CDA geen winnende strategie is om zich te profileren op thema’s waar andere partijen al mee geassocieerd worden, is de afgelopen jaren pijnlijk duidelijk geworden. Een partij die zijn grondslag heeft in het christelijke denken over sociale en economische verhoudingen kan beter dan dat.

In een wereld waarin onafhankelijke media onder druk staan, democratische waarden eroderen en gladde praatjes en gestileerde beelden steeds vaker de plaats innemen van heldere ideeën en vergezichten, kan het CDA zich onderscheiden door zich te profileren op integriteit en moreel leiderschap. Omtzigt heeft zich op beide punten bewezen.

Welmoed Vlieger (1976) studeerde wetenschap van godsdienst en levensbeschouwing, en ook wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam. Lees haar columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden