OverzichtBladen

Kunst en poëzie houden de gevoelspaden open

In Vlaanderen lijkt de ontkerkelijking bijna nog sneller te gaan dan in ons land. Kerken stromen leeg en het aantal priesterroepingen is gering. Het christelijke opinieblad Tertio houdt fier stand te midden van deze kaalslag. Dit jaar bestaat het weekblad twintig jaar ter gelegenheid waarvan een heuse jubileumtournee wordt gehouden met evenementen in alle Vlaamse provincies. Onder meer de Tsjechische theoloog Tomás Halík en de Belgische kardinaal Jozef De Kesel verlenen hun medewerking.

De zwakheden van Jezus

Ondertussen is er ook deze week gewoon een nieuw nummer van Tertio met daarin een speciaal ‘dossier’ over Jezus als inspiratiebron voor eigentijdse kunstenaars. Zo zocht de Zwitserse toneel- en filmregisseur Milo Rau voor zijn film ‘The New Gospel’ naar de tegenstrijdigheden en zwakheden in de figuur van Jezus. De zwakheden zitten volgens Rau in zijn omgang met de apostelen. “Hij wordt door Petrus verloochend, nadat hij door Judas was verraden. Zijn band met Maria Magdalena wordt op de meest uiteenlopende manieren verklaard, zelfs een liefdesverbond tussen die twee wordt hineininterpretiert. Al die dingen zijn zeer menselijk. De redacteur van die verhalen was duidelijk geen propagandist. Anders had hij dat allemaal kunnen polijsten.”

In The New Gospel wordt Jezus gespeeld door Ivan Sagnet, een vluchteling en activist die zich inzet voor rechtvaardige tomatenproductie en -handel. Rau: “De criminaliteit rond tomatenplantages is een centraal thema in de film. Die situatie wordt in het zuiden van Italië door de maffia misbruikt.” Niet iedereen in Italië was even blij met zijn film. “Vooral in de populistische pers was er wel wat controverse”, geeft hij toe. “Die is sterk aanwezig in Italië. Zij vonden dat de film Jezus misbruikt voor liberale en links-maatschappelijke ideeën.”

Is al-Masih de teruggekeerde Messias?

Iets minder controversieel, maar toch ook bijzonder, is ‘The Messiah’, een nieuwe Netflix-serie die sinds begin deze maand te zien is. De hoofdpersoon, die door zijn volgelingen al-Masih, de Messias, wordt genoemd, is geïnspireerd op de figuur van Jezus Christus. Hij heeft lang haar, een baardje en verricht allerlei wonderen. Althans, dat geloven zijn volgelingen. Deze Jezus zoekt de brandhaarden op, duikt op bij de grens tussen Syrië en Israël, ontsnapt op wonderbaarlijke wijze uit een Israëlische gevangenis om vervolgens in Texas te belanden. Daar weet hij een kerk te behoeden voor een orkaan. Als een ware Messias reist hij vervolgens door Amerika met in zijn kielzog honderden volgelingen. Een kwestie van overgave. “Geloof je het?’, is wellicht de vraag die door de verschillende afleveringen heen het vaakst wordt gesteld’, schrijft Tertio. “Omdat duidelijke antwoorden uitblijven, groeit de twijfel. Is al-Masih wel de teruggekeerde Messias? En als hij dat niet is, wie is hij dan wel?”

‘Spiritualiteit uit zich vandaag in consumptie’

In Tertio ook een mooi interview met de Vlaamse dichter Paul Demets die binnenkort de Haagse Jan Campertprijs krijgt voor zijn bundel ‘De Klaverknoop’, volgens de jury “een spetterende bundel waarin elk beeld beladen en betekenisvol is, zonder dat deze poëzie ondoordringbaar wordt”. Demets kreeg in 2015 een hartstilstand. “Mijn herstel en alles daarna voelde als een tweede kans, waarbij ik me afvroeg: ‘Wat wil ik verder doen in mijn leven?’ Een groot gevoel van dankbaarheid heeft me daarbij sindsdien niet meer losgelaten.”

Wat Demets nog wel of niet gelooft, wordt in het midden gelaten, maar de manier waarop hij naar de post-christelijke maatschappij kijkt, is veelzeggend. “Met het loskomen van religie zie ik het sacrale vervangen worden door andere godheden die vergeefser zijn. Spiritualiteit uit zich vandaag vaak enerzijds in consumptie en anderzijds in het streven naar onthechting. In de kern voel ik gemis, onvrede en een vraag naar overgave.” En ach, ook kunst en poëzie bieden de gewonde mens niet altijd remedie, maar ze bezitten volgens Demets “een kostbare kracht die de gevoelspaden openhoudt”. Je hoeft je er alleen maar aan over te geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden