Gereformeerde Gemeenten

Kerk op Urk overtreedt de wet: afstand houden moet ook in gebedshuizen

Gereformeerde Gemeente Sionkerk Urk. Beeld ggurk.nl
Gereformeerde Gemeente Sionkerk Urk.Beeld ggurk.nl

Ook kerken zijn verplicht zich te houden aan de afstandsregel die geldt in coronatijd.

Met het besluit van de Sionkerk op Urk om de coronaregels goeddeels los te laten, overtreedt de kerk de wet.

Kerken, moskeeën en andere gebedshuizen zijn van een aantal coronaregels uitgezonderd, maar níét van de regel dat er onderling anderhalve meter afstand moet worden gehouden.

De reformatorische Sionkerk, onderdeel van de Gereformeerde Gemeenten, laat sinds afgelopen zondag tijdens de twee diensten weer al haar leden toe: zowel tijdens de ochtend- als de avonddienst mogen alle bijna vijfhonderd zitplaatsen worden benut. Een mondkapje dragen hoeft niet, afstand houden evenmin.

“Dat laatste is een overtreding van de wet”, zegt advocaat en kerkrechtdeskundige Teunis van Kooten. “Kerken nemen, vanwege de vrijheid van godsdienst, in de bestrijding van de pandemie in heel wat gevallen een uitzonderingspositie in. Maar de wet maakt geen uitzondering als het gaat om afstand houden.”

Dat zegt ook Fokko Oldenhuis, hoogleraar religie en recht aan de Groningse universiteit. “Er was op allerlei momenten in het afgelopen jaar ergernis over de uitzonderingspositie voor gebedshuizen, en terecht, maar nu hebben we voor het eerst te maken met een situatie waarin de uitzondering niet geldt, en een kerkbestuur ervoor kiest om de wet te overtreden. Het wordt interessant om te zien hoe hier door het bevoegde gezag op wordt gereageerd.”

Gemeente zoekt de zaak uit

Als de afstandsregel wordt overtreden, zegt de wet, heeft de burgemeester de bevoegdheid om een dwangsom op te leggen. Of dat gaat gebeuren, is onduidelijk. De burgemeester van Urk, Cees van den Bos, heeft naar aanleiding van de publicatie over de Sionkerk contact gezocht met de kerkenraad.

De gemeente vindt het belangrijk dat alle inwoners en maatschappelijke organisaties zich aan de regels van het RIVM houden, aldus de woordvoerder van de burgemeester. Ze wijst erop dat voor de gemeente nog niet vaststaat dat de Sionkerk de regels daadwerkelijk overtreedt. De gemeente is aan het uitzoeken hoe de zaak juridisch in elkaar steekt, maar gaat er vooralsnog van uit dat de overheid de kerk niet kan dwingen zich aan de regels te houden. “De burgemeester vindt de situatie heel vervelend, maar kan nu niet veel doen. De gemeente wil in goed overleg voor elkaar krijgen dat de kerk zich aan de regels houdt”, aldus de woordvoerder.

De kerkenraad van de Sionkerk stuurde vorige week een brief naar haar zeshonderd leden. Daarin staat: “We willen altijd gehoorzamen aan onze overheid, behalve wanneer zij ons verplichtingen stelt die tegen Gods geboden ingaan. [...] We proberen steeds het beleid van de overheid te toetsen aan Gods Woord. De kerkenraad ziet nu echter op stille wijze een wissel omgaan in het beleid van de overheid. Het moment is daarom gekomen dat we – plaatselijk gezien – het vrij opgaan naar Gods huis niet langer meer ondergeschikt houden aan het beleid en advies van de overheid.” En: “Waar eerst heel ons volk mee moest buigen, constateren we met verdriet en bezorgdheid steeds nadrukkelijker een achterstelling van kerken”.

Aan het begin van de coronacrisis beperkte de Sionkerk het aantal kerkgangers per dienst tot honderd, later ging het verder terug naar negen aanwezigen, en sinds Kerst worden de diensten door tweehonderd mensen bijgewoond. Als de besmettingen op Urk – die nu vrij laag zijn – weer oplopen, dan wil de kerkenraad het aantal bezoekers mogelijk weer afschalen.

Begrip voor verontwaardiging

Net zoals bij eerdere berichten over (met name reformatorische) kerken die de adviezen om met zo weinig mogelijk mensen samen te komen niet opvolgden, leidt ook het bericht over de Sionkerk tot veel verontwaardiging, zo noemde premier Rutte de actie egoïstisch en onverantwoord. Hoogleraar Oldenhuis begrijpt de verontwaardiging goed: “In de bestrijding van een pandemie is het onderscheid dat wordt gemaakt tussen een kerk en bijvoorbeeld een bioscoop geheel onterecht. Ik heb van begin af aan moeite gehad met de uitzonderingspositie voor kerken en andere gebedshuizen.”

Dat onderscheid werd gemaakt vanwege de vrijheid van godsdienst, en dat die niet zomaar zou mogen worden beperkt. “In de overgrote meerderheid van de kerken is het ook helemaal geen issue: daar houden ze zich uitstekend aan de regels en de adviezen.”

Yassin Elforkani, imam

“Het eerste wat ik dacht over Urk is: hoe kan je als religieus leider nu wegkijken voor zo’n groot gevaar? En je als gelovigen terugtrekken in je hokje, en gewoon je eigen gang gaan, juist als je wordt gevraagd iets te doen voor het algemeen belang? Ik vind het abnormaal en absurd dat je geen verantwoordelijkheid neemt, met het excuus dat God je wel zal beschermen. Dan waan je je superieur. Ik denk dat het ermee te maken heeft dat een aantal christenen al jarenlang in een parallelle samenleving leeft. Hier zouden we met z’n allen een goed gesprek over moeten hebben. We moeten elkaar juist weten te vinden als we elkaar nodig hebben.”
Marije van Beek

Almatine Leene, Theoloog des Vaderlands en predikant

“Het samenkomen in een kerk is heel belangrijk voor de beleving van christenen. Bij elkaar komen in een grote kerk is prachtig, maar ook een luxe. Het is niet noodzakelijk, vooral niet in een tijd waarin je risico’s loopt. Het is ook mogelijk om buiten een gebouw in God te geloven en je geloof te leven. God is namelijk veel groter dan alleen de kerk. Mensen kunnen een online kerkdienst volgen, bijvoorbeeld. Maar ook zingen kan thuis goed plaatsvinden. Ik snap heel goed dat mensen de coronamaatregelen meer dan zat zijn, maar het is, zoals Rutte zegt, nog even doorbijten.”
Mariska van Schijndel

Alwin Uitslag, predikant van de christelijke gereformeerde kerk Maranatha op Urk

“Wij maken ons eigen beleid, we gaan niet achter de Sionkerk aanhollen. Ik vind wel dat er verbazingwekkend weinig aandacht is voor de nood van de kerken. Maar het is te kort door de bocht om te zeggen dat kerken worden achtergesteld. Kerken zijn niet de enige die met beperkingen te maken krijgen. Dat geldt voor meer sectoren. Dat is niet fijn, maar dat is wel de werkelijkheid. Het blijft nodig vast te houden aan de anderhalve meter afstand. Met inachtneming van die regel ontvangen wij ongeveer 220 bezoekers in een gebouw met 900 plekken. Dat is verantwoord. Maatwerk moet een uitweg bieden uit deze crisis.”
Maaike van Houten

Epidemioloog Frits Rosendaal, Leids Universitair Medisch Centrum

“Met een grote groep bij elkaar met de huidige besmettingscijfers is de kans best reëel dat er iemand tussen zit die het virus bij zich draagt zonder dat te weten. Zingen – wat ze in deze kerk op Urk doen – maakt het er ook al niet beter op. Nu zijn sommige kerken groot en bijna een soort buiten, maar toch. Mensen zitten per gezin bij elkaar. Dat scheelt, maar het is onvermijdelijk dat de kerkgangers bij elkaar in de buurt komen. We zetten ook niet driehonderd jongeren in een collegezaal terwijl zij vanwege hun leeftijd minder risico lopen. Dat is niet voor niets.”
Marco Visser

Lees ook:

Na de kerkhonger de kerkhuiver: komen kerkgangers terug na corona?

Komen de mensen weer terug naar de kerk als het virus is bedwongen? De bezorgdheid is groot, maar hoop is er ook.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden