Maand van de SpiritualiteitHouvast

‘Keer naar binnen en aanschouw jezelf’

Johan Noorloos. Beeld Jörgen Caris
Johan Noorloos.Beeld Jörgen Caris

Hoe helpt spiritualiteit bij het omgaan met onzekerheid? In de Maand van de Spiritualiteit vertellen mensen uit verschillende stromingen welk houvast hun overtuiging biedt. Vandaag: Johan Noorloos (48), een van de bekendste yogi’s van Nederland en oprichter van De Nieuwe Yogaschool in Amsterdam.

Start

“Twintig jaar geleden werd ik gediagnosticeerd met hiv. De arts zei: als je geluk hebt, leef je nog tien jaar. Het was een mokerslag. Opeens was de dood zo aanwezig. Gedreven door angst, ging ik op zoek naar houvast.

“Eerst liet ik mij verleiden door mooie praatjes van allerhande spirituele goeroes en probeerde van alles: tarotkaarten, magnetisme, dagenlang in een grot leven. Maar yoga beklijfde. Yoga leert je om in het nu te zijn en om te voelen. Beide vond ik lastig. Ik was bezig met mijn angst voor de toekomst. En ik had mezelf aangeleerd om mijn gevoel te wantrouwen, omdat ik het idee had dat ik nooit goed genoeg was.

“In elke yogahouding, elke asana, gaat het erom: durf te voelen wat gevoeld wil worden, durf te ontmoeten wat ontmoet wil worden. Lenigheid, sterker worden of afvallen is nooit het doel van yoga, uitsluitend een gevolg. Het gaat erom naar binnen te keren en jezelf te aanschouwen. We geven vaak onze aandacht weg, in plaats van aan onszelf. Terwijl je, als je met je aandacht naar binnen keert, je bewust kunt worden van je eigen ‘zijn’, zodat het zich kan ontwikkelen.”

Johan Noorloos.  Beeld Jörgen Caris
Johan Noorloos.Beeld Jörgen Caris

Anker

“Yoga leert je om je gedachten en emoties waar te nemen; ik zie het als meditatie in beweging. Elke houding heeft een fysieke functie. Zo laat de downward dog je je hamstrings strekken. Als yogaleraar probeer ik jou uit te dagen je grenzen op te zoeken: hoe ver kun je gaan?

“Die fysieke grenzen hangen vaak samen met mentale grenzen. Wanneer je je spieren rekt of je bindweefsel stimuleert, voel je meestal ook een bepaalde weerstand. Misschien heb je de neiging om direct uit de houding te komen, te zeggen dat het niet fijn voelt of vraag je je af hoelang je nog zo moet blijven staan. Bij yoga gaat het om voelen zonder direct te reageren. Om je eigen onrust te aanschouwen in plaats van je ermee te identificeren. Probeer de weerstand waar te nemen en besef dat ook dit voorbijgaat.

“Boeddha spreekt over gelijkmoedigheid: het aanschouwen van wat komt en gaat, zonder dat je het vast wilt houden en zonder afkeer. Simpelweg te weten: dit gaat voorbij, of het nu prettig of onprettig is. Het houvast van yoga is daarmee wat paradoxaal. Het gaat om de bewustwording dat alles komt en gaat, niet vaststaat. Yogahoudingen zijn zo ontworpen dat je altijd ergens weerstand voelt. Weerstand noem ik groeipijn. Maar je kunt ook over je grenzen gaan, dan wordt het blessurepijn.

“Die pijn wil je nooit. De afgelopen jaren komen veel jongeren met een burn-out naar de yogaschool. Een burn-out is een typisch gevolg van grensoverschrijdend gedrag, grenzeloos leven. Yoga leert je je grenzen opzoeken en te kijken hoe je erop reageert. Maar yoga begint pas echt als je van de mat afstapt. In elke situatie moet je je, net als in elke yogahouding, bewust kunnen afvragen: dient mij dit of doe ik mezelf geweld aan? Het opzoeken van je fysieke grenzen en die leren respecteren, helpt bij het aangeven van je spreekwoordelijke grenzen.”

Citaat

“Eckhart Tolle schrijft: ‘Het geheim van leven is dat je kunt sterven voor je dood’. Dat klinkt wellicht negatief, maar is het niet. Tolle heeft het over de dood van het ego. Het inzicht dat je meer bent dan een optelsom van behoeftes, frustraties, angsten. We hebben de neiging om ons te identificeren met onze gedachten. Maar dat zijn we niet, net zoals we op de yogamat onze onrust niet zijn. Zonder dat inzicht houdt de stroom aan gedachten nooit op, ga je piekeren en malen. Maar als je gedachten herkent als slechts gedachten, kun je die waarnemen.

“Net als bij de weerstand op de mat zal je merken dat gedachten komen en gaan. Daarbij gebeurt iets interessants: als iets in jou de waarnemer is van dat wat komt en gaat, dan is die waarnemer dus niet iets wat komt en gaat. Dat is je zijn. Het zijn staat niet in dienst van je lichaam of je persoonlijkheid, maar is wie of wat je in de kern bent: jij bent zijn. Je zou het ook liefde kunnen noemen, of licht. Aan het eind van een yogales zeggen we namaste, wat betekent: het licht in mij herkent het licht in jou. Dat gaat ook over dat onveranderlijke zijn, waar iedereen uit bestaat.”

Tip

“Ga je angsten niet uit de weg. Angst, onzekerheid en schaamte bepaalden mijn leven in hoge mate voor mijn diagnose. Maar ik heb deze ingrijpende gebeurtenis aangegrepen om af te rekenen met mijn beperkende patronen en overtuigingen en het leven vol-uit te leven. Jouw leven kent misschien andere beperkingen die je als bedreigend ervaart: een ongelukkige relatie, de angst dat je alleen blijft, vrees voor ziekte, ouderdom, dood. Wanneer je die angsten onder ogen durft te zien, geef je jezelf de mogelijkheid om je anders te verhouden tot de situatie.”

Lees ook:

‘Het gaat erom dat je alles met rust, focus en aandacht doet’

In de vorige aflevering in deze reeks kwam Fatima Boutaka aan het woord, mindfulnesstrainer en basisschooldocent op SBO De Kans in Amsterdam. “Mindfulness leert je om op te merken wanneer je er niet helemaal bij bent met je gedachten. Die bewustwording is je houvast.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden