De Vraag

Katholiek en protestant zijn naar elkaar toe gepolderd

Monique SlingerlandBeeld Maartje Geels

Ze sloegen elkaar ooit de koppen in, katholieken en protestanten. De Reformatie leidde tot godsdienstoorlogen met talloze doden. En nu?

Vraag aan een willekeurige kerkganger van de ene of de andere soort wat het belangrijkste theologische verschil is en het zal even stil zijn. Want waar ging het ook al weer over, 500 jaar geleden? Iets met aflaten en machtsmisbruik? En waarom moesten die prachtige beelden onthoofd?

In moderne kerkgebouwen is nauwelijks meer te zien of het een protestantse of katholieke kerk betreft. Ook in de beleving van het geloof is er bar weinig verschil meer, constateerde het Pew Research Center. Deze onafhankelijke Amerikaanse denktank doet onderzoek naar sociale, demografische en religieuze trends, in de VS en daarbuiten. Het Center was benieuwd hoe groot de verschillen nog waren, 500 jaar na de Reformatie. Wat denken gelovigen van beide partijen bijvoorbeeld dat nodig is om in de hemel te komen? Is het genoeg om alleen te geloven, of zijn er ook goede werken nodig? Het was een van de stellingen waarmee Maarten Luther, als Vader van de Reformatie, zich afzette tegen de toenmalige katholieke traditie. Het geloof alleen is genoeg, preekte hij. Sola fide. Protestanten maakten deze woorden tot hun lijfspreuk, ondanks het dat het Latijn was. In de protestantse propaganda werd dat Latijn afgeschilderd als middel waarmee de machtsbeluste katholieke kerk de gelovigen dom hield.

Maarten Luther wilde de kerk zuiveren van misstanden, zoals de aflaat, het ticket voor de hemel. Dat was gekoppeld aan het idee van de goede werken, vandaar het Sola fide.

En wat blijkt nu? Hedendaagse protestanten hechten wel degelijk aan de goede werken. Een meerderheid van hen meent dat geloof alleen niet genoeg is, stelt het Pew Research Center vast in een enquête onder een kleine 25.000 volwassen gelovigen in vijftien landen in West-Europa.

Dat is niet alleen een kwestie van op een vragenformulier een vakje aankruisen, maar werkt ook in de praktijk zo. In ieder geval in Nederland, waar de diakonieën, de protestantse hulporganisaties, actiever en uitgebreider waren dan de katholieke caritas.

Proef van beide 

Ik ben een geregelde kerkganger. Ik eet van twee walletjes, ga naar protestantse diensten en ook naar katholieke missen. En wat mij opvalt is dat het verschil zo klein is geworden. Bij de katholieken heeft de versobering toegeslagen. En de preken zijn veel beter dan protestanten denken. Ik ga geregeld na de mis gevoed door een mooie preek naar huis.

Protestantse kerken hebben op hun beurt de weerzin tegen paapse fratsen afgelegd. Er branden kaarsen, er hangen kleden met liturgische kleuren, in de Paasnacht klinkt de litanie van alle heiligen, zij het in aangepaste vorm. Zelfs voor de paus wordt gebeden in menig PKN-kerk.

Of u nu kerkganger bent of niet, dat er verschil is, zal duidelijk zijn. Hoe ervaart u dat: heeft de Reformatie 500 jaar na dato eindelijk effect? Zijn de verschillen verwaarloosbaar? Of zijn het nog steeds werelden van verschil?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden