Kardinaal Eijk luistert: Catharinakerk in Utrecht moet van hem open blijven

De Catharinakathedraal inUtrecht.Beeld Werry Crone

De Catharinakerk in Utrecht blijft kathedraal. Na protesten van parochianen tegen sluiting van de monumentale kerk, heeft aartsbisschop Eijk besloten dat de kathedraal open moet blijven.

“De aartsbisschop heeft oog en oor voor de bezwaren die vanuit de parochie en daarbuiten zijn gekomen”, schrijft het bestuur van de samenwerkende Utrechtse parochies in een verklaring die zaterdagmiddag werd gepubliceerd. Bij zijn beslissing heeft de aartsbisschop ook de betekenis van de kathedraal voor het bisdom meegewogen. Het is de kerk waar zijn bisschopszetel staat.

Het parochiebestuur is teleurgesteld over het besluit. Het kondigde vorig jaar zomer aan dat de Catharinakerk ‘aan de eredienst moest worden onttrokken’, zoals het officieel heet. De kerk, gebouwd tussen 1470 en 1551, werd te duur, ook gelet op de voortdurende terugloop van het aantal katholieken in Utrecht. De geloofsgemeenschap zou verder moeten in de Augustinuskerk, die wordt gerenoveerd. 

Verkoop

Er was vergaande overeenstemming over verkoop aan Museum Catharijneconvent,  onderdeel van hetzelfde kloostercomplex als de kathedraal. Die zou voor een symbolisch bedrag van een euro worden overgedaan en bij het museum worden getrokken. Het parochiebestuur had zo in eigen ogen gezorgd voor een solide basis voor de toekomst van de kathedraal. “Dit zou een heel mooie herbestemming zijn geweest voor de kathedraal", zegt Riet Blom-van Oostrum, vice-voorzitter van het bestuur van de samenwerkende parochies. “Het was een unieke kans. Het maakt immers nogal wat uit of een kerk een kerkelijk museum wordt of bij voorbeeld een appartementencomplex.”

Maar tegen deze plannen van het parochiebestuur was fel verzet. Verontruste parochianen richtten een actiecomité op. Een petitie tegen sluiting van de kerk werd 1800 keer ondertekend. “Eijk moet ervoor gaan liggen”, zei een van hen onlangs nog tijdens een protestbijeenkomst. Als de kardinaal dat niet zou doen, dan zou het comité desnoods in beroep gaan bij de paus - omdat het om een kathedraal gaat, had Eijk de plannen moeten voorleggen aan de paus.

Maar zover is het niet gekomen; na gesprekken met het parochiebestuur heeft de kardinaal nu gezegd dat de kerk kerk moet blijven. Waarom hij nu met dit besluit komt, en of de nuntius daar namens de paus op heeft aangedrongen, wil Eijks woordvoerder niet zeggen. Hij verwijst naar de verklaring van de samenwerkende parochiebesturen.

Nieuwe fondsen zoeken

Het parochiebestuur moet van Eijk op zoek naar nieuwe fondsen. Zelf is hij niet met geld over de brug gekomen, zegt parochiebestuurder Blom-Van Oostrum. Het bestuur gaat met de opdracht van de aartsbisschop aan de slag, maar verwacht niet dat het makkelijk wordt om het financieel te blijven bolwerken. “De fondsen liggen niet zomaar voor het oprapen”, zegt ze. 

Naast de financiële zorgen staat het parochiebestuur volgens haar voor de vraag hoe de Catharinakerk weer een vitale geloofsgemeenschap kan worden. In het weekeinde gaan er zo'n 100 tot 120 mensen ter kerke, de Engelse mis trekt ongeveer twee keer zoveel mensen. Maar ze wijst erop dat het daar in een kerk niet bij kan blijven; door de week zijn er ook mensen nodig om de kerkgemeenschap levend te houden. 

Het parochiebestuur overlegt met Museum Catharijneconvent hoe de kerk toegankelijker kan worden gemaakt voor het publiek. Als die open is, moet er wel toezicht zijn.  

De katholieke kerk kampt ook in Utrecht met een geweldige leegloop. In 2016 was de verwachting dat in 2020, dus volgend jaar, nog maar 395 gelovigen in het weekeinde naar de kerk zouden gaan. Pastoor Ton Huitink, die een synode organiseerde over de toekomst van de kerken in Utrecht, zei destijds in een toelichting: “Dat aantal halen we nu al niet meer.” Huitink, die vorig jaar plotseling werd overgeplaatst, had het gevoel dat Utrecht aan twee, zelfs aan één kerk wel genoeg zou hebben. 

Vice-voorzitter Blom-van Oostrum benadrukt dat niemand het leuk vindt om een kerk te sluiten, ook haar parochiebestuur niet. “Dat is voor iedereen pijnlijk. Iedereen wil liever een kerk openen dan sluiten. Maar mensen komen niet meer naar een viering en voor de activiteiten door de week zijn er ook weinig mensen te vinden. Dat is de realiteit.”

Lees ook:

Utrecht moet nu echt op zoek naar een nieuwe kathedraal

De Utrechtse Sint-Catharinakathedraal gaat dicht. Een deel van de parochianen blijft zich verzetten. ‘Desnoods gaan we in beroep bij de paus.’

Utrechts parochiebestuur wil Sint-Catharijnekathedraal kwijt

De samenwerkende parochies in Utrecht verzochten kardinaal Eijk vorig jaar zomer de Catharinakathedraal te mogen sluiten. Verkoop aan Museum Catharijneconvent leek hen een goede oplossing: de kerk maakt deel uit van hetzelfde kloostercomplex waarin het museum zit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden