Rapport WODC

Kan de minister een meldpunt afdwingen bij de Jehovah’s Getuigen?

Beeld Kwennie Cheng

Het bestuur van de Jehovah’s Getuigen ziet geen noodzaak om een intern meldpunt in te stellen voor misbruikzaken. Daarmee slaan ze een van de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de Universiteit Utrecht in de wind.

De aanbeveling uit het rapport is duidelijk. Misbruikzaken worden bij Jehovah’s Getuigen tot nu toe behandeld door ouderlingen en leidinggevenden in de plaatselijke gemeente. “Maar die weten vaak niet hoe ze met die meldingen moeten omgaan, omdat ze er de competenties niet voor hebben”, zegt onderzoekster Marie-Jeanne Schiffelers. “Zorg daarom dat er een plek is waar mensen zijn met een opleiding hiervoor en waar de routes naar buiten, naar justitie en hulpverlening, ook duidelijk zijn.”

Het zou goed zijn, adviseert het rapport van de Universiteit Utrecht ook, als dat meldpunt jaarlijks rapporteert wat ze aantreffen en dat dit op de website van de Jehovah’s Getuigen gepubliceerd wordt. Onderzoeker Kees van den Bos: “Met zulke rapportages kunnen ze ook aan het ministerie laten zien wat ze doen en kijken of er met de jaren een stijgende lijn in zit.”

De reactie van het bestuur van ­Jehovah’s Getuigen is al net zo duidelijk: het heeft al aan het ministerie laten weten geen noodzaak te zien voor een meldpunt. In een brief aan minister Dekker (rechtsbescherming) lichten ze toe dat ze de suggestie discriminerend vinden, omdat die alleen wordt gedaan voor Jehovah’s Getuigen en niet voor andere godsdiensten.

‘Kerkgenootschappen hebben heel veel vrijheid om hun eigen conflicten op te lossen’

Kan de minister hen dwingen toch zo’n meldpunt in te stellen? Nee, zegt Fokko Oldenhuis, hoogleraar recht en religie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zolang het genootschap niet meewerkt, kan de minister heel weinig. “Kerkgenootschappen hebben heel veel vrijheid om hun eigen conflicten op te lossen. Dat is vastgelegd in de wet en werkt normaliter heel efficiënt.”

De enige mogelijke maatregel die de minister kan nemen, is ontbinding van de rechtspersoon, zegt Oldenhuis. Hij noemt het een ‘paardenmiddel’ dat niet zomaar in te zetten is. “Als je structureel dingen doet die indruisen tegen de wet en de wetteloosheid bevorderen, beweeg je in de richting van een verboden rechtspersoon en dan houdt het op gegeven moment op.”

Een andere aanbeveling uit het rapport is om een wet in het leven te roepen die niet alleen de Getuigen, maar ook andere organisaties verplicht verdenkingen van misbruik bij de politie te melden. Daar ziet Oldenhuis wel heil in. “Er is geen enkel grondrecht dat het vastleggen van zo’n plicht in de weg zou staan.”

Minister Dekker heeft al onderzoek laten uitvoeren naar het verruimen van de aangifteplicht. De conclusie: die leidt waarschijnlijk niet tot meer aangiftes, maar kan wel een belangrijk signaal zijn. Het strafbaarstellen van het achterhouden van informatie over seksueel misbruik in een organisatie ‘verduidelijkt de normstelling en geeft bestuurders en organisaties een wapen in handen richting de achterban’.

Lees ook:

Slachtoffers geven afhandeling misbruikzaken door Jehovah’s Getuigen een 1

De manier waarop Jehovah’s Getuigen met seksueel misbruik omgaan, is traumatisch voor slachtoffers. Dat concluderen onderzoekers van de Universiteit Utrecht op basis van de verhalen van 751 leden en ex-leden van het religieuze genootschap. Een poging dat onderzoek uit de openbaarheid te houden, strandde donderdagmiddag in de rechtbank.

Misbruik bij de Jehovah’s Getuigen

Deze krant deed uitgebreid onderzoek naar de manier waarop de Jehovah’s Getuigen omgaan met meldingen van seksueel misbruik. Daar schort nogal wat aan, bleek uit dat onderzoek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden