Wetsvoorstel

Kabinet wil huwelijkse gevangenschap tegengaan: ‘Het is een manier om de vrouw te treiteren’

Shirin Musa, oprichter van Femmes for Freedom, zat gevangen in een islamitisch huwelijk. “Dit is een feestelijke dag.” Beeld Mark Kohn

Het kabinet wil het makkelijker maken om een religieus huwelijk te ontbinden, ook als de echtgenoot niet wil meewerken. Dat is de kern van een wetsvoorstel dat minister Sander Dekker (rechtsbescherming) vandaag heeft ingediend.

Het voorstel moet helpen om huwelijkse gevangenschap van vooral vrouwen tegen te gaan. “Iedereen moet de vrijheid hebben om te scheiden en om zijn of haar leven weer los van elkaar te kunnen voortzetten”, aldus Dekker. “Dat geldt zowel voor het burgerlijk huwelijk als voor de religieuze verbintenis.”

Rechters krijgen de mogelijkheid om in één procedure zowel de echtscheiding als de ontbinding van het religieus huwelijk te regelen. Daarnaast worden beide echtgenoten ‘in beginsel verplicht’ om mee te werken aan de ontbinding.

Dat is nu niet het geval: in religieuze huwelijken tussen moslims, Joden en orthodoxe christenen stuiten vooral vrouwen soms op grote problemen als zij willen scheiden. Vanuit de religieuze huwelijksregels is er vaak een scheve machtsverhouding. De man heeft een sterkere positie en kan daar bij de scheiding misbruik van maken. Als de echtgenoot een scheiding blokkeert, zit de vrouw gevangen in het huwelijk. Het Verwey Jonker Instituut schatte vorig jaar dat er in Nederland zo’n achthonderd gevallen zijn van huwelijkse gevangenschap.

Zo’n situatie kan vrouwen bijvoorbeeld belemmeren om opnieuw te trouwen of om naar het buitenland te reizen met kinderen of een nieuwe partner. “Het is een manier om de vrouw te treiteren”, zegt directeur Shirin Musa van Femmes for Freedom, die er zelf twee jaar over deed om van haar islamitische huwelijk af te komen. “Je kunt het zien als een ordinaire vechtscheiding. Dat was het ook bij mij.”

Twee jaar juridische strijd

De rechter kan nu wel een bevel geven om mee te werken aan de ontbinding van het religieuze huwelijk en dat als ‘nevenvoorziening’ regelen bij de burgerlijke echtscheiding. Maar in de praktijk leidt dat tot vertraging van de procedure en een tweede gang naar de rechter. Dat werpt een extra drempel op, vindt Dekker. Daarom krijgt de rechter nu meer ruimte om de zaken in één procedure eenvoudiger af te wikkelen.

Het is een feestelijke dag, zegt Shirin Musa, die in 2011 de vrouwenrechtenorganisatie Femmes for Freedom oprichtte. Dat was een jaar na haar ‘persoonlijke bevrijding’, zoals ze het zelf noemt. Musa was getrouwd met een islamitische man die wel het burgerlijk huwelijk, maar niet het religieuze huwelijk wilde ontbinden. Om dat voor elkaar te krijgen, was twee jaar juridische strijd nodig.

Als directeur van Femmes for Freedom zet ze zich sindsdien in om huwelijkse gevangenschap aan te pakken. Dat dat nu resulteert in een heus wetsvoorstel, noemt ze ‘de ultieme kers op de taart’. “Dit is precies wat we wilden”, aldus Musa. “Het is een erkenning van de situatie van deze vrouwen.”

Bij haar organisatie kloppen jaarlijks zo’n zestig vrouwen aan die om hulp vragen, zegt Musa. Ze vermoedt dat het totale aantal vrouwen in huwelijkse gevangenschap veel hoger is. Dat Nederland nu als eerste met een wetsvoorstel komt om dit probleem aan te pakken, noemt ze een mijlpaal. “Maar het is nog niet genoeg. Veel vrouwen die hiermee te maken hebben, weten niet dat wat hun rechten en mogelijkheden zijn. De vrouwen moeten deze rechten ook gaan verzilveren. Daar blijven we ons voor inzetten, ook op het internationale toneel.”

Lees ook:

Vrouwen zijn in het nadeel bij religieuze scheiding

Zo eenvoudig als je een religieus huwelijk sluit, zo moeilijk kom je er weer van af. De vrouw is vaak in het nadeel, zegt jurist en onderzoeker Esther van Eijk van de Universiteit Maastricht. ‘In Iran kan ik gearresteerd worden voor overspel.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden