Naschrift

Jean Vanier (1928-2019) leerde ons anders kijken naar mensen met een beperking

Jean Vanier Beeld AFP

De Canadese filosoof Jean Vanier is vandaag op 90-jarige leeftijd in Parijs overleden. Hij werd algemeen beschouwd als een van kopstukken van het moderne christendom.

Vanier is de oprichter van de Arkgemeenschappen, waar mensen met en zonder een beperking samenleven. Hij koos - als zoon van een diplomaat - aanvankelijk voor een carrière bij de Britse en Canadese marine en vocht in de Tweede Wereldoorlog. In 1950 nam hij daar ontslag omdat hij naar eigen zeggen ‘Jezus wilde volgen’. Ook ging hij wijsbegeerte studeren in Parijs.

Beïnvloed door de Franse pater dominicaan Thomas Philippe reisde hij Frankrijk rond. Hij bezocht daar inrichtingen voor mensen met een verstandelijke beperking. Geschokt door de omstandigheden waarin deze mensen leefden, besloot hij in 1964 twee van hen, Raphael en Philippe, in huis te nemen. Dit was het eerste huis van de Ark. Jean Vanier noemde het huis in het Franse dorp Trosly-Breuil ‘L’Arche’, naar de ark van Noach.

Uiteindelijk zou De Ark een wereldwijde beweging worden met meer dan 150 gemeenschappen. Door mensen met een beperking te verzorgen leerde hij veel over zichzelf, zei Vanier ooit. Hij zag de Arkgemeenschappen niet als oplossing van alles, maar als signaal dat een samenleving pas echt beschaafd is als zij zwakkeren met respect behandelt. In ons land is De Ark vooral bekend geworden door de priester Henri Nouwen, die geruime tijd in zo’n gemeenschap woonde.

Geloof en Licht

In 1971 stichtte Vanier, met Marie-Hélène Mathieu ‘Geloof en Licht’, een internationaal forum voor mensen met een ontwikkelingsstoornis en hun naasten. Er zijn nu meer dan vijftienhonderd groepen daarvan in tientallen landen. Nederland telt twee huizen van De Ark, in Gouda en Haarlem. Verder zijn er zes Geloof en Licht-groepen in ons land.

”Jean laat een buitengewone erfenis na”, zei Stephan Posner, coördinator van L’Arche International, die het nieuws van Vaniers overlijden bekendmaakte. “Hij zal enorm worden gemist door mensen uit allerlei lagen van de samenleving die zijn beïnvloed en veranderd door zijn manier van leven en zijn denkbeelden. Die zijn vandaag de dag relevanter dan ooit.”

In 2015 kreeg Jean Vanier de prestigieuze Templeton Prijs, die wordt gezien als de religieuze tegenhanger van de Nobelprijs. Bij die gelegenheid constateerde hij met de tevredenheid dat we steeds meer ontdekken dat mensen met een beperking ‘een rijkdom aan menselijke kwaliteiten hebben die de harten kunnen veranderen van diegenen die gevangen zitten in de cultuur van winnen en van macht'.

Lees ook: 

Voor Jean Vanier is de Ark teken van echte beschaving

Jean Vanier was even in Nederland om de vierde Henri Nouwen-lezing te geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden