Interview

'Je kunt te gast zijn in Israël, maar we kunnen ons land niet delen'

Jeruzalem, door velen beschouwd als een heilige plaats. Beeld Photo News

Nergens raken religie en politiek elkaar meer dan in Israël en de bezette gebieden, waar de Bijbel een zionistische jood heel andere antwoorden geeft dan een Palestijnse christen. Deel één van een tweeluik. 'Overal hoor je de klokken van de Messias.'

De grootvader van Zeev Schwartz emigreerde aan het begin van de 20ste eeuw van Litouwen naar Zuid-Afrika, en ontkwam daarmee aan de Holocaust. Zeev Schwartz zelf emigreerde van Zuid-Afrika naar Israël, en behoort daarmee tot de Joden die vanuit de hele wereld worden 'ingezameld'. Die bijbelse uitdrukking gebruikt hij liever dan het woord 'emigreren', omdat er zoveel meer mee wordt gezegd: niets minder dan de komst van de Messias ligt erin besloten.

Schwartz, geboren in 1967, was zeventien jaar oud toen hij Zuid-Afrika achter zich liet en in Jeruzalem ging studeren aan een yeshiva, een religieuze school. Zijn ouders, joods, maar niet al te godsdienstig, probeerden hem nog om te kopen door hem een Alfa Romeo te beloven, maar Schwartz was gegrepen door een vuur dat hem niet meer los zou laten. Nu nog glinsteren zijn ogen als hij vertelt wat Israël voor hem betekent.

Directeur

Als directeur van de organisatie Torah Mitzion is Schwartz verantwoordelijk voor een internationaal netwerk dat de liefde voor de Thora en Israël wil stimuleren door 'ambassadeurs' uit te zenden naar joodse gemeenschappen in de diaspora. De basis daarvoor is het religieus-zionisme, een combinatie van geloof en land, ook in militaire zin: Torah Mitzion gaat uit van 'safra' en 'sayfa', Aramees voor boek en zwaard. Dat onderscheidt hen van de religieuze joden die niet dienen in het leger, omdat ze de studie van de Thora hoger aanslaan dan het vechten of omdat ze de staat Israël afwijzen zolang de Messias er nog niet is.

"Wij zijn orthodox, maar niet ultra-orthodox," zegt Schwartz, die diende in de tweede Libanese Oorlog (2006). "Wij vormen een brug tussen de Thora en het leger, de Thora en wetenschap, de Thora en de samenleving." De invloed van het religieus-zionisme neemt in Israël sterk toe. Schwartz somt een lange lijst op van topfiguren in het leger en de veiligheidsdiensten die tot zijn stroming behoren, en stelt tevreden vast dat 'Bibi' (premier Benjamin Netanyahu) een vriend mag heten.

Spirituele centrum

Voor Schwartz vormt Israël 'het spirituele centrum van de wereld' en bestaat dat centrum uit drie delen, die onlosmakelijk bij elkaar horen. "Het is een driepoot: volk van Israël, Thora van Israël en land van Israël. Haal een van de drie weg en alles stort in. Als je een volk hebt dat geschoold is in de Thora maar geen land heeft - zoals in Europa, voor de Holocaust - dan ben je niets. Dat hebben Hitler en de nazi's afdoende aangetoond. Je kunt volk én land hebben, maar zonder Thora betekent dat niets. 'Het land zal je uitkotsen', zegt de Schrift daarover. En wat is land en Thora zonder volk? Ook niets."

De link tussen volk en land vloeit voort uit het begrip 'heiligheid', zegt Schwartz. De tijd kan geheiligd zijn ('Zes dagen zult gij arbeiden, de zevende dag is een rustdag'), mensen kunnen geheiligd zijn (de Kohanim, of priesters) en zo ook het land: "De 23.000 soldaten die sinds 1948 zijn gesneuveld voor Israël, hebben hun leven geofferd op het altaar van het land, ook als ze niet religieus waren, en de meesten waren dat niet, anders dan nu." Zelfs de dood van zes miljoen Joden in de Holocaust ziet Schwartz in dit perspectief: hoe onvergeeflijk ook, de Shoah leidde wel tot de inzameling van Joden naar Israël: "Daar kan ik de hand van God in zien."

Licht voor de naties

Veel van wat in de wereld gebeurt, gebeurt omdat het Israël ten goede komt, daar is Schwartz van overtuigd. Dat is niet voor Israël zelf, zegt hij, maar om 'een licht voor de naties' te kunnen zijn. "Door hier te zijn en te leven met de Thora, kunnen wij de wereld dienen. Daarom is assimilatie onze grootste angst: als de joden verspreid blijven over alle landen, zich niet bewust zijn van het joodse denken en trouwen met niet-joden, dan zijn ze niet joods meer en kunnen ze hun roeping niet meer beantwoorden."

De ultra-orthodoxen verwijten het religieus-zionisme dat het een voorschot neemt op Gods planning door alvast een staat uit te roepen, terwijl de Messias (de 'Koning der koningen') dat moet doen. Schwartz zegt respect te hebben voor dat standpunt, maar zelf gelooft hij dat er geen sprake is van een voorschot: de stichting en opbouw van Israël is volgens hem al het werk van de Messias, al moet die zich nog in persoon openbaren. "Wij geloven dat we in een messiaans tijdperk leven. Je ziet hoe Israël bloeit. Overal waar je kijkt, zie je hijskranen, overal wordt gebouwd, je hoort het geluid van de drilboren: dat zijn de klokken van de Messias. Er zal een eeuwig tijdperk aanbreken, de Messias komt, de tempel wordt herbouwd - we zien de tekenen er al van. Honderd jaar geleden woonden hier niet meer dan een paar duizend mensen, nu zien we hoe de ballingen verzameld worden in het land. Het is een wonder. Tweeduizend jaar zijn we verstrooid geweest over de hele wereld, maar nu weet elke jood, waar hij ook leeft, dat hij een thuis heeft: Israël. Het land dat ons door God is beloofd. Vanaf dag één."

Goddelijke voorkeursrecht

Dat er ook niet-Joden in dit land wonen, dat er bij de stichting van de staat Israël zelfs meer Palestijnen woonden dan Joden, en dat ook zij Jeruzalem beschouwen als een heilige plaats - dat doet volgens Schwartz allemaal niets af aan het goddelijke voorkeursrecht voor de Joden. "Wij mogen Gods belofte niet loslaten, we moeten weten wie we zijn, wat onze geschiedenis is. Je kunt te gast zijn in ons land, als je je aan de wetten houdt, maar we kunnen het land niet delen. God heeft Israël geschapen voor het joodse volk, het volk waarmee Hij is getrouwd."

Schwartz is 'honderd procent' tegen een Palestijnse staat, hij kan daarin niets anders zien dan een bedreiging voor Israël. Autonomie in hun eigen lokale gemeenschappen, dat is wat hij de Palestijnen zou willen bieden, op basis van 'onze verantwoordelijkheid hen goed te behandelen'. "Wij erkennen dat alle mensen naar Gods beeld geschapen zijn, ook als ze zich gedragen als beesten en een Arabier een Joodse familie zomaar af kan slachten." Een eigen staat voor de Palestijnen zal de zaak alleen maar erger maken, zegt hij, wijzend op wat er gebeurde nadat premier Ariel Sharon besloot tot terugtrekking uit Gaza. "Sharon gaf een deel van Is-raël weg en wat was het resultaat? Meer oorlog, meer bloedvergieten. Zodra je een centimeter opgeeft, menen ze dat je zwak bent, dat is hoe de Arabieren denken. Daarom geloof ik niet dat land opgeven de weg naar vrede is. Als ze een eigen land willen: er zijn tien Arabische staten, ga daarheen, ga naar huis."

Palestijnen, in meerderheid moslims, maar sommige ook christelijk, kunnen de joods-religieuze claim op Israël onmogelijk onderschrijven - het heilige boek van Schwartz is het hunne niet. En waarom zou de Thora politieke rechtskracht moeten hebben, waarom zouden niet-Joden moeten wijken voor geografische aanspraken op grond van joodse religieuze teksten? "Ons heilig boek omvat de hele wereld en de hele mensheid," zegt Schwartz. "De Bijbel is de grondslag voor het mens-zijn en voor de vraag hoe te leven, en diezelfde Bijbel bevat de notie van een uitverkoren volk en een heilig land - je kunt niet het een accepteren en het ander verwerpen. Het Joodse volk en het land Israël hebben een status die andere volken en landen niet hebben. We respecteren het geloof van anderen, maar de Bijbel is universeel: één God, de schepper van Adam en Eva, en dus van de hele mensheid. De dag zal komen dat alle naties naar Jeruzalem zullen trekken om te erkennen dat er één God is en om hun offers aan Hem te brengen. En er zal vrede heersen op aarde."

De hoofdstad

De beslissing van president Trump om Jeruzalem te erkennen als de hoofdstad van Israël, kon wat Zeev Schwartz niet op een mooier moment komen dan nu. "Wij vieren deze dagen het Chanoeka-feest, ter herdenking van de herinwijding van de tempel onder de Makkabeeën, nadat die was ontheiligd door de Grieken, de grootmacht van die tijd. Hoe symbolisch dat Donald Trump, afgevaardigde van de Almachtige en leider van de grootmacht van vandaag, nu Jeruzalem erkent als onze hoofdstad. Hetzelfde Jeruzalem als dat van koning David, hetzelfde Israël, dezelfde Joden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden