Zin in het alledaagseJanneke Huisman-Karels

Janneke Huisman-Karels zoekt graag de stilte van het klooster op: ‘Bidden en werken geven de dag ritme’

Janneke Huisman-Karels: ‘Het comfort in Nederland maakt dat ik me oncomfortabel voel’. Beeld Judith Jockel
Janneke Huisman-Karels: ‘Het comfort in Nederland maakt dat ik me oncomfortabel voel’.Beeld Judith Jockel

Welk verhaal geeft uw leven zin? In deze reeks vertellen Trouw-lezers hun zingevingsverhalen. Vandaag in de laatste aflevering Janneke Huisman-Karels (1977): ‘Impliciet is mijn verblijf in het klooster een veroordeling van mijn eigen leven.’

Peter Henk Steenhuis

“In een processie lopen de ongeveer dertig zusters na de lauden, het ochtendgebed, zingend naar de eetzaal. Op zondagmorgen mogen wij als vrouwelijke gasten mee-eten met de hoofdmaaltijd van de week. Samen aan tafel, dit is een climax van mijn verblijf in een klooster op 1500 meter hoogte in de bergen van Oostenrijk.

We zitten in een groot vierkant. Vier keer drie tafels van elk drie meter raken elkaar op de vier hoeken. Aan het hoofd, tegenover de gasten in hun kleurrijke kleding, zit de levenslustige priores. Rechts en links van haar zitten de zusters in hun witte habijt. De priores leest voor uit een eeuwenoud geschrift over het verlangen van Maria om Moeder van de Heer te worden.

Ontheemd gezin

Ik ben moeder van vier kinderen en heb de afgelopen jaren met ons gezin in vier landen gewoond, in Engeland, Canada, Nederland en Kroatië. Na ons zwerversleven kampte ons gezin met ontheemding: waar horen we? Ik zie er Nederlands uit, maar voel me dat niet altijd. Ik voel me vaak een toeschouwer in een land dat loopt als een sneltrein. Onze kinderen ervoeren de ontheemding nog veel intensiever dan wij: het grootste deel van hun leven waren ze niet hier. Dit leverde voor ieder van ons een andere crisis op, alsof we samen op een trampoline sprongen.

Na ons verblijf op de Balkan stuitten we vooral op de hectiek in Nederland: burn-out is het woord wat je dagelijks hoort bubbelen. Op de Balkan leefden we in een naoorlogs gebied waar iedereen psychische hulp kon gebruiken. Hier leven we in luxe en comfort en maken we het onszelf lastig door de veeleisendheid van de westerse cultuur. Het comfort in Nederland maakt dat ik me oncomfortabel voel.

Aanbidding en stilte

Voor de tweede keer trek ik me nu vijf dagen terug in een klooster waar aanbidding en stilte de eerste prioriteit hebben. Mijn verblijf is een kleine kluis met icoon en een plek om te bidden; een bed, tafel en eenvoudige douche. De gebedstijden vormen mijn dagen, tussendoor schrijf, wandel, slee en geniet ik.

Het is nu, in die eetzaal, 7.30 en het ochtendlicht valt door de hoge, ronde ramen. De verse sneeuw is zichtbaar op de naaldbomen die rond het klooster staan en de plek beschutten. Het zelf bereide, eenvoudige eten staat op aarden schalen, de kruidenthee in aarden vaten. De handgemaakte vaten hebben hier en daar wat butsen, als teken van jarenlang gebruik.

De klooster-consumptie is een behoeftebevrediging die toegevoegd wordt aan het palet van Nooit Genoeg. En ik doe eraan mee! We zoeken bezinning en verstilling en we zeggen ‘ah’ en ‘oh’ en schuiven weer in onze luxe levens. Impliciet is mijn verblijf in het klooster een veroordeling van mijn eigen leven. Want ik leef niet zo eenvoudig als men hier doet, hoe ik ook mijn best doe. Hoe pittig vind ikzelf het leven met weinig bezit? Werkelijk een strijd! Is het klooster een bijtankplek waardoor ik erna weer mijn dolle leven kan leven? Het heeft wel substantieel mijn leven veranderd.

Janneke Huisman-Karels: 'De wereld wordt gedragen door de gebeden van nonnen en monniken'. Beeld Judith Jockel
Janneke Huisman-Karels: 'De wereld wordt gedragen door de gebeden van nonnen en monniken'.Beeld Judith Jockel

Waar is thuis?

Op de vraag waar ik eigenlijk thuis ben, is mijn twijfelende antwoord: bij het hart van de ander. Maar wáár is thuis? De esthetica van de kerk als centrum in een gemeenschap is mijn thuis. De ijkpunten in het landschap die met hun torens naar boven wijzen om ons eraan te herinneren waar onze hulp vandaan komt, koester ik.

De kerk kraakt in zijn voegen en toch: wij staan hier niet op onszelf kerkje te spelen. Ik geloof dat we in de lijn staan van de apostelen en een wolk van gelovigen die ons is voorgegaan. Ik ga voor het Woord, de mensen, de muziek. Maar op een zondagmiddag ervaar ik eveneens een diepe band met de hippie-vrienden in het ecodorp aan de rand van Wageningen waar men in eenvoud leeft en waar onder het genot van een kop thee gemaakt van gefilterd regenwater het een en ander ter tafel komt. Samen zoekend naar wat zuiver, goed en echt is.

Werken en studeren met onbekenden

Met mijn man Jelle ben ik pionier voor het Leger des Heils en hebben we een Ora et Labora Fresh Expression Werkplek in Wageningen. Daar bieden we internationale studenten en zzp’ers een werkplek, omdat thuiswerken nu eenmaal lastig is. Met deze plek hebben we onze eigen keukentafel vergroot: van thuisonderwijs en samen studeren aan de keukentafel naar samen studeren en werken met onbekenden.

We hebben de keukentafel publiek in een winkelpand neergezet met verstelbare bureau’s en internet, een dagritme en een gastheer en vrouw die je met allerhande vragen kunt bestoken. Samen werken geeft houvast en verbinding en gemeenschapszin. Bidden en werken geven de dag ritme en zo staan we in een aloude traditie van ora et labora.

Daarom voel ik me nu ook verbonden met de zusters, nu ik samen met hen aan tafel zit. Ik ben geen toeschouwer meer, maar een van hen. Het is intiem. Het doet me denken aan de woorden van Jezus bij het laatste avondmaal: Ik heb er intens naar verlangd om met jullie het avondmaal te eten. Is elke maaltijd niet een afschaduwing van de laatste maaltijd, totdat Hij komt? De wereld wordt gedragen door de gebeden van nonnen en monniken die bij nacht en ontij opstaan en de voorbede doen bij de Redder van de wereld. Hun gebed is als een harteklop. Wat een troost.

Het bezoek aan het contemplatieve klooster in een kluis is als een schoen die past. Al heb ik geen ervaring wat het met je doet als je hier langer verblijft, laat staan er levenslang voor kiest. Wat zijn nu vijf dagen op een mensenleven? Het past omdat ik me kan vereenzelvigen met de radicaliteit van het leven tegen de gangbare stroom in, met zo min mogelijk bezit. Mijn vraag is: hoe hou ik hier iets van vast, als ik weer in beslag genomen wordt door de beslommeringen en verplichtingen van alledag?”

Lees ook:

Bernard Hemert kocht een skûtsje met een ziel: ‘Ik voel dat het schip wat teruggeeft’

Welk verhaal geeft uw leven zin? In deze reeks vertellen Trouw-lezers hun zingevingsverhalen. Vandaag Bernard Hemert (1961): ‘Het gaat om de ervaring iets te beschermen dat uiteindelijk verloren zal gaan.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden