Richard Branson (links) op ruimteschip SpaceShip Two Unity. Beeld EPA
Richard Branson (links) op ruimteschip SpaceShip Two Unity.Beeld EPA

Theologisch ElftalRuimtezucht

Is het verveling, ego, of hebben miljardairs een diepzinniger reden voor hun ruimteambities?

Richard Branson was afgelopen zondag de eerste, maar ook Jeff Bezos en Elon Musk willen de ruimte in. Waarom? ‘Misschien hopen ze diep van binnen uiteindelijk te stuiten op een grens.’

Sjoerd Mulder

Zondag ging de steenrijke Richard Branson de ruimte in. En daarmee won hij van Jeff Bezos en Elon Musk, twee nog veel rijkere miljardairs die ook elk op het punt staan om op eigen initiatief naar de ruimte te vliegen. De kritieken waren niet mals: deze space-miljardairs verkwisten geld op een schaal waarmee je een half continent tegen corona kunt inenten. Wat is dat toch met rijke mensen, dat ze hun geld zo nutteloos over de balk kunnen gooien?

Jos Moons, Jezuïet en onderzoeker aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg: “Deze mensen zijn natuurlijk rijk op een schaal waar wij geen idee meer van hebben. Ik kom wel eens in jachthavens. Dan huur ik een zeilbootje voor vijftig euro, en heb daarna de dag van mijn leven. Maar je hebt van die luxe jachtwerven waar boten van dertig meter liggen. Die kosten een miljoen euro per strekkende meter. Het is bizar dat mensen zo ontzettend veel geld te besteden hebben. Ik vraag me dan wel af: wie hadden daar allemaal mee gediend kunnen worden?”

Hanneke Ouwerkerk, predikant van de Protestantse Kerk in Nederland te Schoonhoven: “Het is duidelijk dat we niet teveel moreel besef bij deze mannen moeten zoeken. Interessanter vind ik de vraag wat hier dan wel aan de hand is. Is dit pure arrogantie, of schuilt er meer achter? Zijn dit gewoon drie opgeschoten jongens die allemaal op de eerste plaats willen staan? Zelf noemen ze vooral wetenschappelijke en commerciële motieven voor hun project. Ik zou denken dat verveling hier misschien ook een rol speelt. Geeft het leven op aarde ze zo weinig voldoening, dat ze hopen iets te ervaren wat ze nog niet wisten? Hopen ze verrast te worden? Dat zou ik wel eens van ze willen weten.”

Moons: “Daar ben ik ook heel benieuwd naar. Ik zie inderdaad zeker een wedstrijdje ‘wie pist het verst’. Daar speelt het ego een grote rol. Maar ik geloof ook dat er wel een diepzinnigere kant achter die stoerigheid zit. Mijn jezuïetentraditie leert me dat menselijke motieven altijd gemengd zijn. Ik zou het heel interessant vinden om eens een spiritueel gesprek met hen te voeren. Om ze te vragen: wat trekt je nu precies? Want de fascinatie voor de ruimte is al zo oud als de mensheid. De zon, de maan, de sterren - ze roepen een religieuze fascinatie op. Die fascinatie gaat denk ik vooraf aan al hun wetenschappelijke of zakelijke rechtvaardiging ervan, vermengt zich wellicht met hun egoïstische motieven, maar speelt hier denk ik toch ook een rol. ”

Ouwerkerk: “Misschien heeft het ook te maken met het zoeken naar grenzen. Deze mannen zijn gewend dat ze uiteindelijk krijgen wat ze willen. Ze hebben zoveel bereikt en kunnen zo ontzettend gemakkelijk nog meer krijgen. Misschien hopen ze diep van binnen uiteindelijk te stuiten op een grens. Dat ze een kracht tegenkomen die groter is dan henzelf, die ze hun plek wijst, die ze een ervaring van kleinheid kan geven.
Het doet me denken aan Psalm 139: ‘Al verhief ik mij op de vleugels van de dageraad, al ging ik wonen voorbij de verste zee, ook daar zou Uw hand mij leiden’. De ervaring dat er iets of iemand is die je altijd, waar dan ook, overstijgt: misschien zijn ze daar juist wel naar op zoek. En als dat zo is, dan onderstreept dat de tragiek: dat juist deze mannen die alles lijken te hebben, hopen dat ze ergens verrast worden, op een onverwachte grens stuiten. Terwijl de meeste mensen hun handen vol hebben aan het gewone leven, aan het alledaagse en de lelijke én mooie dingen daarin.”

Theologisch Elftal  Beeld -
Theologisch ElftalBeeld -

Moons: “Verwondering heeft niet altijd iets groots nodig om te werken. Ik houd van vogels kijken. En ik kan net zo verrukt worden als ik een merel in de regen hoor zingen, als wanneer ik een zeldzame sneeuwuil zie. Aan de andere kant: wij mensen hebben het allemaal ook nodig om af en toe iets nieuws te beleven. Ik hoef daar niet voor naar de ruimte. Een dagje zeilen op de Kaag is voor mij ook al voldoende. Maar die verwondering moet wel af en toe gewekt worden. Dat is ook een beetje katholiek: de verwondering mag best een hulpmotortje hebben. Door een mooie liturgie, maar ook door een nieuwe gebeurtenis. We kunnen niet alleen met het alledaagse toe. Misschien dat voor miljardairs vliegen door de ruimte zo’n hulpmotor is. Wie weet leidt het zelfs tot bekering. Wubbo Ockels zag hoe klein en kwetsbaar de aarde was, raakte onder de indruk en zette zich de rest van zijn leven in voor het milieu. Maar dan moet je wel in staat zijn om geraakt te worden. Kun je dat in de ruimte vinden, als het hier op aarde niet lukt?”

Ouwerkerk: “Ik denk dat zulke events uiteindelijk maar zelden de echte belangrijke gebeurtenissen van het leven worden. Ook dichterbij huis kennen we allemaal wel mensen die zulke ervaringen najagen. Die trips maken naar Bali, of op extreme vakanties gaan. Die denken dat ze daar even ontdekken wat het leven werkelijk kan zijn. Maar het is haast een wetmatigheid dat de ervaring van zo’n extreme reis niet werkelijk beklijft. Ik zou deze mannen gunnen dat er daar in de ruimte iets gebeurd, waardoor ze denken: dit is nu écht waar het in het leven om draait. Zolang dat niet gebeurt, is dit allemaal vooral heel tragisch.”

In het Theologisch Elftal reflecteren twee godgeleerden uit een poule van elf op de actualiteit. Lees hier eerdere afleveringen terug

Lees ook:

Miljardairs maken van de ruimte een prestigestrijd

Miljardairs Richard Branson en Jeff Bezos proberen elkaar deze maand de loef af te steken met hun ruimteprojecten. Hebben we daar op aarde ook nog iets aan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden