Coronacrisis

Is dit een tijdperk van angst? Ja, maar dat hoeft ons niet te verlammen

Op de intensive care van het Amphia Ziekenhuis in Breda worden coronapatienten behandeld. Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Columnist Stevo Akkerman ziet hoe een virus de wereld op zijn kop zet.

Bericht in mijn mailbox, gisteren aan het einde van middag. Het Nexus-instituut kondigt zijn jaarlijkse conferentie aan, en het thema luidt: A new age of anxiety oftewel ‘Een nieuw tijdperk van de angst’. Het zal eerder bedacht zijn, er ging al genoeg angst door onze wereld voordat een zeker virus de kop opstak, maar toch: hoe treffend. En zwaar.

Misschien is ‘tijdperk’ een te groot woord, misschien houdt deze crisis ons nu zo bezig dat we de diepte ervan overschatten, maar dat is niet wat ik denk. De wereld is ondersteboven gekeerd, zowel in het klein als in het groot. Het rooster dat wij als kinderen hadden om mijn ouders te bezoeken in het verpleegtehuis, was net ververst en liep tot in 2023. Nu is het een herinnering aan de vanzelfsprekendheid waarmee we plannen maakten, ooit. Mijn dochter stuurt een ­foto van een politiebusje en een ambulance, geparkeerd op de stoep, vlakbij haar huis. De hulpverleners dragen mondkapjes en handschoenen – je kijkt naar zo’n foto en je zwijgt.

Een nieuw tijdperk kan niet zonder breuk: de val van de Muur, de aanslagen van 9/11. En ongetwijfeld zullen we straks ook zo terugkijken op de coronacrisis. Die is weliswaar veroorzaakt door de natuur, niet door de mens – of althans niet als een bewuste politieke of gewelddadige actie.

Onze respons op deze ramp heeft natuurlijk wel grote maatschappelijke gevolgen. Er gaat geen dag voorbij zonder dat er een taboe sneuvelt. Opeens hebben we een PvdA’er in de regering, worden er miljarden vrij­gemaakt om de samenleving overeind te houden, gaan scholen dicht, worden individuele vrijheden opgeschort. Het is ongelooflijk wat er allemaal kan,en dan heb ik het nog niet over de golf van opbeurende particuliere initiatieven. Tijdperk van de angst? Dat ook. Maar dat niet alleen.

Het is nogal gewaagd om aan de hand van de ingrepen van nu, niet alleen in Nederland, maar internationaal, te schetsen wat de wereld te wachten staat. Maar net zo goed als er nu op het alledaagse niveau zowel het beste als het slechtste in mensen naar boven komt, zo gebeurt dat ook op een ‘hoger’ niveau. Ik stip wat dingen aan, in de wetenschap dat alles nog schimmig is, maar het lijkt me duidelijk dat we een comeback van de overheid meemaken, dat er sprake is van een herwaardering van ondergewaardeerde beroepen, en dat we zien dat er in geval van nood (denk aan de klimaatcrisis) veel meer mogelijk is – ook financieel – dan de kleine marges van de politiek tot dusver deden vermoeden.

De neiging om zo veel mogelijk controle uit te oefenen op burgers is enorm aangewakkerd

Tegelijkertijd is duidelijk dat de autocratische verleiding, waar sommige landen al voor waren bezweken en andere nog mee worstelden, alleen maar groter is geworden. De neiging om zo veel mogelijk controle uit te oefenen op de burgers, met behulp van angstaanjagend effectieve technologie, wordt voor ­leiders als Xi Jinping en Vladimir Poetin door de coronacrisis enorm aangewakkerd. En we weten dat er genoeg westerse politici zijn die dat spoor graag zouden willen volgen, dat is dan wel weer iets om angstig van te worden.

Angst is onontkoombaar in deze tijden, dan wel dit tijdperk. Maar dat hoeft ons niet te verlammen en dat is ook niet wat ik om mij heen zie gebeuren. Ik ga vandaag een ­lange wandeling maken, de natuur opzoeken, niet om de crisis te relativeren, maar om mijzelf te relativeren. En om te ervaren wat acteur Anthony Hopkins zei naar aanleiding van de film ‘The Two Popes’: “Ik geloof dat er iets achter het bestaan schuilgaat dat een wonder is”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden