Is de Nashville-verklaring discriminerend én strafbaar?

De Nederlandse vertaling van de Nashvilleverklaring waarin homoseksualiteit en transgenderisme expliciet wordt afgewezen. Beeld ANP

Aangifte doen wegens discriminatie heeft weinig zin, denkt hoogleraar recht en religie Fokko Oldenhuis. ‘Je mag nu meer zeggen.’

Het OM gaat de Nashville-verklaring beoordelen op strafbaarheid en er zijn aangiftes gedaan. Is er enige kans op vervolging?

“Vrijdag werden drie mannen beboet omdat ze homo’s hadden beledigd. Zij hadden folders verspreid waarin ze homoseksualiteit koppelden aan seksueel misbruik. Daar zat een plan achter om te beledigen, aldus de rechter. Dat is met de Nashville-verklaring totaal niet aan de orde. Mijn eerste spontane reactie is dat ik de kans zeer gering acht dat het strafrecht is overtreden. Dat is het punt ook niet. Wat hier gebeurt, is pastoraal wel heel ernstig. Een predikant hoort een lam te zijn en geen wolf. Je zult maar homo zijn in ‘zijn’ kerk.”

Toch zijn er eerdere zaken geweest waarbij de vrijheid van godsdienst niet onbeperkt bleek. Valt daaruit iets te leren?

“Eind jaren 80 was er de zaak met het evangelistenechtpaar Goeree. Volgens hen hadden de Joden de Tweede Wereldoorlog aan zichzelf te wijten. Ze riepen iedereen op zich te bekeren. Als je dat zegt, in een kerk of op straat, dan mag dat. De Goerees verspreidden hun boodschap ook ongevraagd via de brievenbussen. Het Cidi (Centrum Informatie en Documentatie Israël) spande een privaatrechtelijke procedure aan en won. Daarnaast kwam er een strafrechtelijke procedure. De rechter veroordeelde het echtpaar. Niet om wat zij zeiden, maar vanwege de vorm, de vlugschriften die zij in de bus deden. We zijn wel opgeschoven sinds die tijd. Je mag tegenwoordig meer zeggen. Of je daar als predikant in mee moet gaan, is een andere vraag.

“Tien jaar na de Goerees kwam de rechtszaak tegen Leen van Dijke (oud-Kamerlid voor de Reformatorische Politieke Federatie, dat nu is opgegaan in de ChristenUnie, red.). Het weekblad Nieuwe Revu interviewde hem. Van Dijke vergeleek homo’s met dieven. De rechtbank veroordeelde hem. Uiteindelijk kwam de zaak voor de Hoge Raad, die vond dat Van Dijke strafrechtelijk niet over de schreef ging. Hij legde zijn geloof uit, wat zijn standpunt was. Als je meent dat uit de Schrift of de Koran valt af te leiden dat een homo in eenzaamheid en stilte moet leven, dan mag je dat zeggen.”

Hebben die aangiftes dan wel zin?

“Ik zou zeggen: stop met de aangiftes. Als mensen iets willen, kunnen ze beter een civiele procedure beginnen. Maar dan nog denk ik dat de kans op succes gering is. Met het grondrecht van geloof en belijden mag je juridisch best ver gaan. Maar pastoraal zeg ik: predikanten moeten zich diep schamen als je impliciet van de daken schreeuwt dat homo’s zijn te genezen.”

Waarom is de kans op succes groter in een civiele procedure?

“De strafrechter komt pas aan bod als de rechtsorde in het geding is. Bij een civiele procedure is het burger tegen burger. Dan maak je meer kans omdat het ene belang tegen het andere wordt afgewogen. Het COC kan bijvoorbeeld zeggen dat belangen van homo’s worden geschaad. Dan kan de rechter de belangen van het COC afwegen tegen de rechten van de ondertekenaars van de verklaring.”

Ombudsman: maak melding

De ombudsman van de gemeente Den Haag, Peter Heskes, raadt iedereen die zich gediscrimineerd voelt aan om daarvan melding te doen bij een van de anti-discriminatiebureaus in Nederland. De ombudsman die zich onder meer met discriminatie bezighoudt, wil eerst de verklaring goed bestuderen voordat hij kan zeggen of hier sprake is van verboden discriminatie.

Verboden discriminatie? “Ja, niet elke discriminatie is verboden”, zegt Heskes. “Als iemand een privékamer verhuurt, kan zo’n persoon zeggen: ik wil dat type mens niet in mijn huis. In zo’n privésituatie is discriminatie niet fijn, maar niet verboden.”

Lees ook:

Kritiek op orthodox anti-homo-manifest, OM doet onderzoek naar strafbaarheid

Het debat over homo’s en religie lijkt te verharden door ruime steun aan een erg behoudende mening. Nu is het geen verrassing dat er door velen in het orthodoxe protestantisme zo wordt gedacht. Maar terwijl er in grote delen van protestants-christelijk Nederland sprake is van een soms langzame maar wel zekere emancipatie van homoseksuelen, bevat de Nashville-verklaring teksten die het tegenovergestelde lijken te beogen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden