null Beeld

In de schaduw van de minaretEildert Mulder

In Mubaraks graf kun je een hotel beginnen, maar ook een legbatterij

Graven zeggen iets over karakters. In de islam is eenvoud de norm. Er zijn godgeleerden die verbieden een naam op een graf aan te brengen. Ook de steen raden ze af. Vaak is de praktijk anders. De wereldberoemde Taj Mahal, gebouwd door een Indiase moslimkeizer voor zijn overleden vrouw, straalt veel moois uit maar niet zozeer eenvoud. De laatste rustplaats van de tien jaar geleden afgezette Egyptische president Hosni Mubarak is evenmin een toonbeeld van soberheid.

Een nationaal pronkstuk zal dat mausoleum, van buiten gezien een fraai uitgevoerde platte doos, nooit worden. Tegen de piramide van Cheops kan Mubarak niet op. Wel bezegelt zijn eregraf de mislukking van de revolutie van tien jaar geleden, die de dictator velde maar de macht van de uniformen onaangetast liet, zodat die na een paar jaar een nieuwe alleenheerser konden produceren. Dat echec leverde het zoveelste bewijs hoe moeilijk islamitische landen zich kunnen bevrijden van de duivelse grote drie: een dictatuur van militairen en politie met een almachtige ‘diepe staat’; een religieuze tirannie; of anarchie en burgeroorlog. In alle drie gevallen zijn wet, recht en burgers de verliezers.

Verdachtenkooi

In augustus 2011 had Mubarak een ontluisterend tv-optreden: in een ziekenhuisbed in een verdachten-kooi. Verduistering van giga-bedragen en moord op honderden demonstranten waren de belangrijkste aanklachten. Mubarak was doodziek, zo heette het, maar hij leek eerder op een voetballer die kermend op de grond blijft kronkelen zonder dat er veel aan de hand is. Hij leefde nog ruim acht jaar. Eerst kreeg hij levenslang, wat soepel evolueerde tot vrijspraak.

Na zijn overlijden begin vorig jaar werd hij met militaire eer begraven in dat mausoleum. Oppervlakte: duizend vierkante meter. Er is een ontvangstruimte die met gemak de hele Mubarak-clan kan herbergen. Voorzien van airconditioning. Je kunt er een hotel beginnen, maar ook een legbatterij.

Een rouwende aanhanger van oud-president Mubarak van Egypte bij diens begrafenis vorig jaar. Beeld REUTERS
Een rouwende aanhanger van oud-president Mubarak van Egypte bij diens begrafenis vorig jaar.Beeld REUTERS

Egyptenaren begraven doden zoals in de tijd van de farao’s, met boven het graf een bouwsel waar de familie bijeen kan komen om de overledene te gedenken. Aan de rand van Cairo is zo in de loop van vele eeuwen een enorme dodenstad ontstaan, waar ook honderdduizenden woningzoekenden onderdak vinden in mausolea, al dan niet gehuurd van de eigenaars. De was hangt vredig te drogen tussen de graven.

Salafisten zijn bang voor dodenverering. Daarom veroordelen ze de mausolea. Ook begraven in een moskee mag van hen niet, hoewel het gebedshuis van Medina het graf van de profeet Mohammed herbergt. Zelfs dat stuit op afkeuring. Godgeleerde fantasie kent soms geen grenzen. Op internet behandelen theologen de vraag of je een man en een vrouw in één graf mag leggen. Ja, luidt één van de antwoorden, met een schot ertussen.

Mubaraks praalgraf is een monument voor de ondergang van de revolutie. Beladen met symboliek was ook de dood in de zomer van 2019 van Mohammed Morsi, moslimbroeder en de eerste Egyptische vrij gekozen president. In 2012 won hij de verkiezingen. Een jaar later zette het leger hem af, gesteund door seculiere betogers. Er volgde een doodvonnis. Morsi ging in beroep. Hij overleed in de rechtszaal, in eenzelfde soort kooi als waarin Mubarak vertoefde bij zijn berechting. Morsi’s geboortedorp in de Nijldelta mocht hem niet begraven. Hij rust in een aparte dodenwijk bij Cairo, met andere leiders van de verboden moslimbroederschap. Afgeschermd door politie.

Lees ook:

Hosni Mubarak (1928-2020), de moderne farao die hard van zijn troon viel

Oud-president van Egypte Hosni Mubarak overleed vorig jaar op 91-jarige leeftijd overleden. Hij begon zijn politieke carrière als volksheld, viel hard van zijn troon, maar wordt nu toch met nostalgie herdacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden