In Libanon waren in december veel sjiitische kerstmannen actief

Libanezen poseren met de kerstman in Beiroet Beeld AP

Welk geloof belijdt de kerstman? Is hij christen of een stiekeme dienaar van de Vikingen-god Odin? Of heeft hij de sjiitische islam omhelsd? In het half christelijke half islamitische Libanon waren in december veel sjiitische kerstmannen actief, in steden en dorpen. 

Het land is nog niet door zijn feestdagen heen. Zondag vieren oosters-orthodoxe christenen hun eigen Kerst, op 6 januari. Maar zij vormen onder de Libanese christenen een minderheid. De grootste groep, de maronitische kerk, is verbonden met Rome. Dat is niet de enige reden waarom in Libanon het kerstfeest van 25 december zo belangrijk is. Want ook veel sjiieten zijn dan in de ban van sparren en sterren. 

De New York Times wijdde aan die eindejaarsoecumene een reportage, die begint in de sjiitische voorsteden van Beiroet. Op een podium hield een diplomaat uit het grootste sjiitische land, Iran, een toespraak, met op de achtergrond een kerstboom. Hij wees erop dat het feest van Jezus’ geboorte samenviel met de veertigste verjaardag van de Iraanse sjiitische revolutie tegen de sjah. Er hingen dundoeken met de beeltenissen van de stichter van de sjiitische republiek, de ayatollah Khomeini en zijn opvolger, de ayatollah Khamenei. 

Jezus als rebel

Sprekers benadrukten dat christenen en moslims als een familie eensgezind tegen corruptie en Israël streden. Een orator noemde Jezus een rebel. Maar los van politiek en theologie was Kerst ook een kinderfeest, voor christenen en sjiieten. Moeders met of zonder islamitische hoofddoek maakten selfies bij kerstbomen en hun kinderen fluisterden hun wensen in de oren van kerstmannen. Het is wel even wat anders dan de vervloekingen van salafistische mannen Gods, zoals de Canadese imam die vorige maand kerstwensen van moslims aan christenen veroordeelde als doodzonden.

Vanuit islamitisch standpunt is er veel voor en tegen Kerst in te brengen. Jezus geldt bij alle moslims, soennieten en sjiieten, als een groot profeet, die bij het einde van de wereld een hoofdrol zal spelen. Het koranverhaal over Jezus’ geboorte bevat geen argumenten tegen Kerst. Ook daarin staat bijvoorbeeld dat mensen Maria verdenken van schuinsmarcheren. Anders dan in de ­Bijbel zuivert niet een engel haar naam, maar het christuskind, dat meteen na de bevalling de roddels naar het rijk der fabelen verwijst. 

Gods zoon

Tegen de christelijke Kerst pleit, vanuit de islamitische visie, dat christenen de geboorte van Gods zoon vieren. En God heeft volgens moslims geen zoon. Voor veel soennieten, met name salafisten, geeft dat de doorslag, al heeft lang niet iedereen bezwaren tegen een gelukwens aan christenen. Maar de sjiitische ‘omarming van Kerst’ is wel opmerkelijk. 

Heeft die een politieke achtergrond, zoals wel wordt geopperd? Heeft het te maken met het evenwichtsspel in het Midden-Oosten, waarin religieuze minderheden steun zoeken bij elkaar tegen de soennitische meerderheid, zeker in een benarde periode als nu? Maar al veertig jaar geleden vond je bij Libanese sjiieten Maria-prentjes thuis aan de muur, niet verspreid door een kerkgenootschap, maar door de hoogste sjiitische instantie van het land.

De politieke situatie was anders dan nu, christenen en moslims, ook sjiieten, bevochten elkaar en zichzelf in een burgeroorlog met eindeloos wisselende en verbrokkelende coalities. Maar ook toen was er al die sjiitische Maria-devotie. Ook tijdloze, apolitieke theologie lijkt een rol te spelen. Plus de kinder-lobby. En de commercie.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden