MinaretEildert Mulder

In Egypte moet je van twee dingen afblijven

Van twee dingen moet je in Egypte afblijven, zo wil een oude wijsheid: brood en godsdienst. Beide zijn heilig. In het land van de Nijl heerst daarom twijfel over de sluiting van moskeeën vanwege corona. Samen bidden is even belangrijk als eten en drinken, zo vernam de krant Al-Ahram Weekly van onthutste gelovigen.

Je kunt je voorstellen dat het in Egypte nog net iets moeilijker is dan in Nederland om harde maatregelen ­tegen corona uit te leggen, laat staan uit te voeren. Het land is dermate overbevolkt dat mensen vaak buiten en binnen in hutjemutjetoestanden leven, bijna even paradijselijk voor het virus als een volle moskee. De zin om gebedsdiensten te verbieden ontgaat daarom veel mensen, nog los van rotsvaste overtuigingen dat enkel God beslist of je wel of niet ziek wordt, en dat het perfide Pentagon een virusoorlog tegen de rest van de wereld is begonnen.

Het bewoonbare deel van Egypte – het Nijldal en de Delta – is ongeveer zo groot als Nederland, maar herbergt zes maal zo veel mensen. Denk je in dat Nederland zo dichtbevolkt zou zijn. Dan zouden Amsterdam en Rotterdam zo veel inwoners hebben als Parijs en zouden ook Den Haag en Utrecht miljoenenmetropolen zijn. Assen zou de omvang hebben van het huidige Den Haag. In Cairo zijn er achterstandswijken met straten die zes passen breed en vier etages hoog zijn en waar de hemel lijkt op een dun streepje waterverf, bijna onzichtbaar tussen de vele was die buiten hangt te drogen. Miljoenen mensen leven zo.

Ga er aanstaan als overheid. Handhaaf de anderhalve meter onder zulke omstandigheden.

Dan is er nog de religie. Vanuit islamitisch oogpunt lijkt er weinig in te brengen tegen de getroffen of nog te verwachten maatregelen. De sharia hoeft ze niet in de weg te staan. Probleem is wel de nadruk die vooral de ­afgelopen decennia is komen te liggen op rituelen en ­uiterlijkheden. En juist die komen door corona in het gedrang.

Zeker in een arm land kunnen dat zware opgaven zijn

De islam geeft aan gelovigen twee soorten opdrachten. De eerste categorie heeft te maken met de omgang met andere mensen en met de samenleving. Heel kort: gedraag je fatsoenlijk, houd je aan regels en afspraken, wees eerlijk en sociaal en vermijd corruptie. In elk land, maar zeker in een arm land, kunnen dat zware opgaven zijn, zo ook in Egypte. Het land hangt van omkoperij en kruiwagenpolitiek aan elkaar. Om te overleven moet je nogal eens een loopje nemen met ethiek en moraal.

Dat levert strafpunten op bij de paradijspoort. Gelukkig is een ander soort plichten wel uitvoerbaar: rituele eerbewijzen aan God, zoals bidden of vasten. Door die serieus te nemen maak je veel van je maatschappelijke jungle-gedrag goed.

Natuurlijk maakt niet iedereen zulke afwegingen en hoe bewust het gaat is nog weer een ander verhaal. Maar de gespletenheid kan wel verbijsterend zijn. Een voorbeeld geeft de schrijver Alaa al-Aswani in een column. Hij is tandarts in een ziekenhuis. Collega’s mopperen als hij op gebedstijden liever een behandeling afmaakt dan bidt. Diezelfde vromeriken graaien gulzig steekpenningen bijeen, ook in de ramadan. Maar ze ogen in die maand van bezinning wel geel van de honger door hun godvruchtige vasten.

De stipte naleving van rituelen bezorgt hun bonuspunten als compensatie voor hun soms onvermijdelijke zonden in de dagelijkse overlevingsstrijd. En dan ineens bederft de overheid een kans op verzoening met God, door gebedsdiensten te verbieden. Is dat nog wel behoorlijk bestuur?

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden