ReportageWesterkerk

In een lege kerk herdenkt Amsterdam de coronaslachtoffers en schetst de dominee een Pinkstervisoen

Tim Vreugdenhil, stadspredikant steekt in de Amsterdamse Westerkerk een kaarsje op in het bijzijn van dominee Bas van der Graaf. Beeld Jean-Pierre Jans

Pinksteren is voor de Protestantse Kerk Amsterdam een moment om terug te kijken naar de coronacrisis en een blik vooruit te werpen, op een nieuwe periode met meer hoop maar nog steeds onzekerheid.

Met ‘de belofte van vrijheid in de lucht’, zoals de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema het uitdrukte, is zondag in de Amsterdamse Westerkerk een virtuele herdenkingsdienst gehouden voor de slachtoffers van het virus, voor allen om hen heen, voor medewerkers in de zorg, voor ondernemers, maar ook voor de stadsbewoners die beperkt zijn in hun vrijheid.

In de grote Westerkerk, verwarmd door de uitbundige lentezon, werd een dienst gehouden die zoals veel kerkelijke vieringen in dit coronatijdperk, kort was én zonder publiek. Stadspredikant Tim Vreugdenhil hield zijn preekje tussen de lege banken, organist Evan Bogerd speelde liederen uit het Liedboek zonder toehoorders, dominee in algemene dienst Bas van der Graaf zong Ramses Shaffy’s ‘Zing, vecht, huil, bid, werk, lach en bewonder’ voor de camera in een stille kerk.

Van der Graaf vergeleek de betekenis van dit lied van Shaffy met het ‘Amazing Grace’ dat de vorige Amerikaanse president Obama zong in de rouwdienst vijf jaar geleden na de racistische moordpartij in een kerk in Charleston. “Dat lied zit in de Amerikaanse ziel, en zo zit dit lied van Ramses in onze ziel”, aldus de Amsterdamse predikant. Hem raken de terugkerende woorden ‘Voor diegenen, voor degenen, voor degenen’. “Ik weet niet of Ramses het zo bedoeld heeft, maar het is gewoon een gebed, in de kerk bidden wij voor andere mensen.”

Goede spirit

Bij het voor de Westerkerk ontworpen beeld Brandend Braambos brandde de predikant een kaarsje voor ‘degene die de adem is ontnomen’, hij bad voor ‘allen die dachten dat ze alleen zijn, maar die moeten weten dat we allemaal samen zijn’, hij dacht aan de ‘handen aan het bed’, en hij blikte vooruit, met ‘degenen die het hart vol nieuwe moed hebben.’ Shaffy’s lied zong hij, zei hij, namens diegenen die er niet meer zijn: “Zij zeggen: blijf zingen, blijf lachen, maar in herinnering aan ons, in verbinding met ons”.

De Protestantse Kerk Amsterdam, die het initiatief nam voor deze dienst, had bewust voor de Pinksterzondag gekozen om de Amsterdamse coronagetroffenen te herdenken. Met Pinksteren vieren christenen de uitstorting van de Heilige Geest en dat heeft in de ogen van de kerk ook een bredere betekenis: ‘Wat onze levensovertuiging ook is, we hebben allemaal behoefte aan ‘goede spirit’.’

Daarnaast markeerde juist deze zondag de overgang naar een nieuwe fase in de coronacrisis. Toeristen, zeker uit het buitenland, blijven nog weg, maar er komt vanaf maandag weer wat meer leven in de stad. Cafés en restaurants mogen beperkt open, de terrasruimte wordt vergroot. En ook kerken mogen weer voorzichtig beginnen, met diensten van maximaal dertig bewoners. De kerk omschrijft dat als een nieuwe periode, ‘met meer hoop maar minstens zoveel onzekerheid’.

Videoboodschap Halsema

Voor de viering was ook burgemeester Halsema uitgenodigd. “Dat is heel passend”, zei Van der Graaf. “Staat en kerk hebben elk onze eigen rol, maar het is heel goed dat de burgemeester vanuit haar ambt iets toevoegt. Ik ben daar blij om.”

Halsema prees in haar videoboodschap vanuit het stadhuis de rol van de kerk bij het leed in de stad. Ook al voelt het volgens haar ‘alsof we op de goede weg zijn’, het is goed terug te kijken en stil te staan bij de slachtoffers van de coronacrisis. Halsema: “Ik prijs onze religieuze gemeenschappen – kerken, moskeeën, synagogen – dat ze er altijd oog voor hebben dat er ruimte moet zijn voor troost”. Net zo belangrijk is volgens haar het bieden van hoop. “Omdat hoop bindt en kracht geeft. Daarom sluit ik af met mijn hoopvolle wens – en het vertrouwen – dat we met zorgzaamheid en veerkracht deze periode samen doorstaan.”

Stadspredikant Tim Vreugdenhil gaf daar in zijn korte overdenking concrete invulling aan. Verwijzend naar de oproep van Jezus om in de stad te blijven, vroeg hij inwoners van de hoofdstad niet weg te gaan uit de stad na deze pandemie, waarin ze schaarse ruimte moeten delen met honderdduizenden anderen. “Ik bedoel dat letterlijk, door niet te verhuizen”, zei de predikant. “Maar ook innerlijk: blijf niet hangen in je eigen bubbel. Wees Amsterdammer met de Amsterdammers.” Hij zei te dromen van een stad met alleen maar creatieve mensen. Dat is zijn Pinkstervisioen: “Een stad waar mensen elkaar leren te verstaan. Een stad waar mensen in elkaar geloven”.

Lees ook

Digitale vieringen trekken mensen weer de kerk in

Veel kerken melden dat hun digitale viering meer kijkers trekt dan er voor de coronacrisis in de kerk zaten.

Dat Pinksterfeest van de nieuwe ideeën hebben we nu hard nodig

Pinksteren is het feest van vernieuwing en verandering. Juist in de coronacrisis hebben we die geestkracht van vernieuwing hard nodig, zodat alle bruisende nieuwe ideeën voor een betere wereld werkelijkheid worden, betogen twee theologen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden