ReportageUtrecht

In de Utrechtse Aloysiuskerk bidden Oekraïners voor bescherming van hun land

De viering in de Sint Aloysiuskerk in Utrecht Beeld Werry Crone
De viering in de Sint Aloysiuskerk in UtrechtBeeld Werry Crone

Bij de wekelijks viering van de Oekraïense Grieks-katholieke kerk in Utrecht kwamen zondag extra veel Oekraïners bijeen. ‘Samen bidden geeft verlichting.’

Maaike van Houten

Het is niet te missen. De Oekraïens-Belgische priester Mykola Butsiak kan voor deze viering kiezen uit gewaden in verschillende kleuren. Trefzeker pakt hij de kazuifel met borduursels in geel en blauw, de kleuren van van de Oekraïense vlag.

“Geen twijfel mogelijk, het is oorlog”, zegt hij op de eerste zondag na de inval van de Russen in zijn geboorteland. Hij kust het kruis achterop zijn kazuifel en hangt de ketting met zilveren kruis om zijn hals.

Butsiak leidt de viering deels vanachter de preekstoel, er ligt een Oekraïense vlag overheen. Ook de tafels achterin de katholieke Sint Aloysiuskerk in Utrecht zijn bedekt met lakens in geel en blauw, sommige bezoekers dragen een lintje in de nationale kleuren van het bedreigde land.

Drie keer zoveel mensen bij de viering

Normaalgesproken zitten er zo’n dertig mensen bij de wekelijkse vieringen van deze Oekraïense Grieks-katholieke kerk. Vandaag zijn het er drie, vier keer zoveel. Boydan Terletskyi uit Bussum bij voorbeeld, is al twee jaar niet geweest. Maar nu is hij weer present: “Ik ben somber”, zegt hij. “Het helpt me om samen te bidden, dat geeft verlichting.”

Maar de 36-jarige biotechnoloog is óók naar de kerk gekomen omdat dat in zijn ogen een gemeenschap is die hulp wil bieden aan zijn landgenoten in nood. Zijn eigen ouders en broer zijn onderweg naar Nederland. Zelf wil hij naar Poolse grens met Oekraïne, om te kijken of hij mensen kan meenemen voor tijdelijk onderdak hier.

Op de kalender van deze kerk is deze dag de zondag van de vergeving. De priester bidt voor armen, zieken, voor mensen die onderweg zijn. Hij bidt voor vrede, voor vrijheid. De gelovigen slaan geregeld een kruisje, sommigen buigen hun hoofd, pakken een kussentje om in de banken te knielen.

Mykola Butsiak preekt in Utrecht. Beeld Werry Crone
Mykola Butsiak preekt in Utrecht.Beeld Werry Crone

In zijn preek benadrukt priester Butsiak het belang van het gebed, de gelovigen moeten bidden om bescherming van hun land, ‘precies zoals Jezus ons geleerd heeft.’ Politiek ontbreekt, de naam van de Russische president Poetin komt er niet in voor, zegt Heleen Zorgdrager, die (de verslaggeefster) behulpzaam is bij de vertaling van de volledig Oekraïense viering. Hoogleraar theologie Zorgdrager kent Oekraïne, ze is er een deel van het jaar docent aan de Katholieke Universiteit in Lviv. Ze woont de viering bij namens de Protestantse Kerk. Ze zit naast vertegenwoordigers van Pax en het IKV. Ook die vredesorganisaties zijn er, uit solidariteit.

Op de voorste rij hebben diplomaten plaatsgenomen: de ambassadeur van Litouwen, het hoofd politieke zaken van de Poolse ambassade en vooral de Oekraïense ambassadeur Maksym Kononenko.

“Oekraïne zal opstaan”, zegt Kononenko aan het einde van een korte speech, waarin hij zijn emoties nauwelijks de baas is. Als hij vertelt dat reeds dertig kinderen zijn omgekomen, doet hij zijn bril af en veegt met zijn hand zijn ogen droog. “Het is heel belangrijk dat onze vrienden uit Polen, Litouwen, de Europese Unie, Nederland, ons helpen”, zegt hij.

null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

Bij het zingen van het volkslied aan het eind van de bijeenkomst staat ook hij met zijn hand op zijn hart. “Onze ziel en ons lichaam zullen we geven voor onze vrijheid”, klinkt het zelfbewust. Na de viering zegt de ambassadeur blij te zijn met de wapens en andere steun van Nederland. Hij zou ook graag zien dat Nederland soepel omgaat met het verlenen van visa aan Oekraïeners die hier willen komen. “Er is een hechte Oekraïense gemeenschap die ze kan opvangen”, verzekert ambassadeur Kononenko.

Gastvrouw Zoryana Yanytska ondertussen blijft mensen vertellen dat alle hulp welkom is. Geld voor medicijnen, diesel, conserven voor de mensen in de Oekraïne. En kleding voor tienduizenden op de vlucht. Bij de collecte is grif gegeven, de mandjes zitten vol met biljetten. Zo moet het, zegt Yanytska: “Wij bidden, heel de wereld bidt. Ik geloof dat dat helpt, maar we moeten ook wat dóen.”

Grieks-katholieke kerk

De Oekraïense Grieks-katholieke kerk is met 3.5 miljoen leden het op twee na grootste kerkgenootschap in Oekraïne. De Grieks-katholieken erkennen de paus als hun hoofd, maar deze oosterse katholieken zijn anders georganiseerd dan de rooms-katholieke kerk. Ook hebben ze eigen regels, priesters mogen bij voorbeeld trouwen.

De grootste kerk in Oekraïne is de Oekraïens-orthodoxe kerk. Die is begin 2019 opgericht, vanwege het conflict met Rusland over de inname van de Krim. Ze is afgescheiden van de oosters-orthodoxe kerk die ‘Moskou-patriarchaat’ wordt genoemd. Die kerk is nu in grootte de tweede in de Oekraïne. Ze steunt in deze oorlog de Oekraïense regering.

Lees ook:

Hoe gaat het met de Oekraïens-orthodoxe kerk, een half jaar na de afscheiding van de Russische evenknie?

Een halfjaar na de ‘Tomos’ functioneert de Oekraïense kerk daadwerkelijk onafhankelijk van Moskou. Maar eenheid is ver te zoeken. Het schisma verdeelt de eeuwenoude kerken in Kiev.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden