ReportageUtrecht

In de Domkerk staan mensen stil bij de slachtoffers van het WK en hun eigen ongemak

Een paar uur voor de start van WK in Qatar komen mensen bijeen tijdens een open dienst ter nagedachtenis van de omgekomen arbeiders in Qatar. Rechts initiatiefnemer Harmen Niemeijer. Beeld Werry Crone
Een paar uur voor de start van WK in Qatar komen mensen bijeen tijdens een open dienst ter nagedachtenis van de omgekomen arbeiders in Qatar. Rechts initiatiefnemer Harmen Niemeijer.Beeld Werry Crone

Er wordt gebeden, gezongen en gezwegen: een paar uur voor de opening van het WK in Qatar herdenken honderden bezoekers in de Domkerk het tragische lot van duizenden arbeidsmigranten.

Somajeh Ghaeminia

In de volle Domkerk in Utrecht is het zeven lange minuten muisstil. Midden in de speciale herdenkingsdienst voor arbeiders in Qatar worden bezoekers uitgenodigd stil te staan bij ‘onmacht en ongemak’. De meeste ogen zijn gesloten. Een enkeling staart in de vlam van het kaarslicht. Handen zijn gevouwen of open ten hemel gericht. In de verte, buiten de kerk, klinkt een geluid dat lijkt op het gejoel van supporters. Of is het verbeelding?

Het WK voetbal bezorgt veel aanwezigen een wrange bijsmaak. Jong, oud, gereformeerd en katholiek zijn bijeen in een oecumenische dienst. Om stil te staan bij de pijn, te horen over de verhalen van arbeiders en te zingen en te bidden. Om recht te doen aan de slachtoffers van dit ‘feest’, zegt Harmen Niemijer (27). De directeur van de kerkelijke organisatie Micha Nederland, zelf groot voetbalfan, kwam op het idee van deze dienst. “Ik ben een fanatieke Feyenoord-fan. Toch heb ik na lang wikken en wegen besloten om niet te kijken naar het WK. Maar ik bleef met de kwestie in mijn maag zitten. Hoe kunnen we als christenen het sociale onrecht aankaarten?” Samen met zes andere christelijke organisaties bedacht hij deze herdenkingsdienst, en ze roepen andere kerken op hetzelfde te doen.

Mensen branden kaarsjes voor de slachtoffers in Qatar.  Beeld Werry Crone
Mensen branden kaarsjes voor de slachtoffers in Qatar.Beeld Werry Crone

Eerst voelen, dan handelen

Er is in de samenleving veel verontwaardiging, discussie en boosheid, weet theoloog Rikko Voorberg, die de samenkomst leidt. Bezinning en rouw om wat er gebeurd is en nog aan de gang is, kan mensen helpen op een bewuste manier met het ongemak van dit WK om te gaan, zegt hij.

“Moeten we wel of niet het WK boycotten? Wel of niet naar de wedstrijden kijken? We zijn als mensen geneigd om de onrust die we voelen op te lossen met een handeling. Maar eerst moeten we teruggaan naar het hart. Wie daar geraakt wordt, vindt rust en kan vanuit daar handelen. Bovendien ga je onrecht dan beter herkennen. Je bent bewuster”, vervolgt hij. “Bewustwording kan ons helpen na te denken. De spullen die we kopen, de kleren die we dragen: door wie wordt dat gemaakt? Hoe is dat tot stand gekomen?”

Bisschop Gerard de Korte en predikant Karin van den Broeke steken een kaars aan ter afsluiting van de dienst.  Beeld Werry Crone
Bisschop Gerard de Korte en predikant Karin van den Broeke steken een kaars aan ter afsluiting van de dienst.Beeld Werry Crone

Beladen dienst

Bij binnenkomst horen de bezoekers indringende geluiden van bouwplaatsen en stemmen van arbeiders. “Als we levens verliezen, wat is er dan nog te winnen?” vraagt dichter Rik Zutphen zich af in zijn spokenwordoptreden.

Spreker Minella van Bergeijk stelt in haar overdenking de dubbele moraal aan de kaak. “Waardeloosheid toekennen aan de ene mens ten bate voor de ander? Begrenzing van de ene groep voor vrijheid voor de ander. We spreken over mensenrechten over de grens, maar de rechten van eigen burgers in het eigen land ontkennen we.”

Karin van den Broeke, directeur van Kerk in Actie, leest Namens de Protestantse Kerken Nederland verhalen van slachtoffers voor. Het is een beladen dienst, die bisschop Gerard de Korte besluit met een gebed waarin hij stilstaat bij onze ‘zondige verhoudingen’ en vraagt ‘niet te verzinken in apathie’. Daarna vormt zich een lange rij voor de trappen, waar bezoekers één voor één een kaarsje aansteken. Ondertussen klinkt het lied Als alles duister is.

Achterin de kerk overdenken studenten Mirjam Oosterhuis (19) en Simon de Leede (25) in stilte wat ze allemaal hebben gehoord. Morgen gaat de wereld weer over tot de orde van de dag, verwachten de vrienden. “Ik denk niet dat mensen hun levenswijze radicaal gaan omgooien”, zegt de Leede. “Maar ik wil er wel over blijven praten”, vult Oosterhuis aan. “En het feit dat we hier met zoveel verschillende mensen samen zijn, maakt de wereld toch kleiner. Dat biedt troost.”

Lees ook:

De slaven van Qatar

Voor een vijfdelige verhalenserie De slaven van Qatar reisde Trouw naar Bangladesh om met uit Qatar teruggekeerde arbeiders, families van overleden gastarbeiders en uitzendbureaus te spreken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden