Kapelaan Rick Blom (midden rechts) host mee tijdens een Vastelaovend georganiseerd door carnavalsvereniging de                 Vlavrèters in de Heerlense zorginstelling Mondriaan.

ReportageCarnaval

In carnaval liggen kansen voor een krimpende kerk, vindt hossende priester Rick Blom (38)

Kapelaan Rick Blom (midden rechts) host mee tijdens een Vastelaovend georganiseerd door carnavalsvereniging de Vlavrèters in de Heerlense zorginstelling Mondriaan. Beeld Laurens Eggen

Kerk en carnaval horen bij elkaar. Als iemand dat uitdraagt, is dat kapelaan Rick Blom. Hij is een van de weinige priesters die wist door te dringen tot lid van een Raad van Elf. In carnaval liggen er kansen voor een krimpende kerk, is zijn overtuiging. 

Kapelaan Rick Blom zegent het narrenschip de Blauw Sjuut in Heerlen, zingt op de lokale radiozender L1 zijn lievelingslied ‘Nao ’t Zuuje’, trakteert op nonnenvotten, is op de receptie van de jeugdprins, gaat voor in een carnavalsmis, loopt in een polonaise. Scrollend door de eindeloze reeks aan carnavalsfoto’s op zijn facebook-pagina rijst de vraag waar de kapelaan níet bij is geweest sinds de opening van het carnavalsseizoen op de elfde van de elfde vorig jaar. De 38-jarige priester uit Blerick draait overuren. Samen met deken Hans Bouman heeft hij de parochies van Heerlen-Zuid onder zijn hoede en woont hij nagenoeg alle activiteiten bij van de Weltense carnavalsvereniging de Vlavrèters. “In onze stamkroeg Teerling zeg ik vaak: ik sluit de deur wel. Als ik als laatste blijf, heeft niemand de smoes dat het te laat werd om de ochtend daarna mijn carnavalsmis bij te wonen.”

Van carnaval krijgt hij veel energie, zegt de kleine, bebrilde kapelaan. “Vroeger in Blerick vierde ik drie dagen carnaval. Nu bijna twee maanden. Ik vind het fantastisch. Na Kerst en Oud en Nieuw begint mijn hart sneller te kloppen. Dan weet ik dat het gaat beginnen. Dat verveelt nooit. De gezelligheid. De saamhorigheid. Ik heb weleens in de kerk verteld dat ik in Blerick met een groep jongeren carnaval ging vieren. Ik zag een man naast de bar in een rolstoel. Hij dronk een pilsje. Er werd een nieuwe carnavalskraker ingezet. Zijn ogen lichtten op. Ik liep naar hem toe en zwaaide met zijn arm mee op de muziek. Die man begon te huilen. Hij voelde zich er in één keer bij horen.”

Saluut en Alaaf!

Dat is precies het motto van Bloms raad van elf. ‘Carnaval vier je met iedereen!’ En dat gebeurt vanavond met volle overgave tijdens de 44ste Sjpasszietsung die de Vlavrèters in Mondriaan hebben georganiseerd, een instelling in Heerlen voor geestelijke gezondheidszorg. Tijdens het buffet deint iedereen van links naar rechts op ‘D’r Sjoenkelwals’ van Wiel Knipa, het lijflied van de Heerlense Vastelaovend. Ook kapelaan Blom. “Kom, sjoenkel ’ns richtig, richtig, richtig mit. ’t Is toch egaal, egaal, egaal weën naëv diche zit. Want oad of jonk, krank of gezonk, alles deed mit.”

Tussen de tomatensoep en nonnenvotten door worden medewerkers en cliënten van de instelling behangen met onderscheidingen waarna de raad van elf een eensluidend “Saluut en Alaaf” laat horen. Prins Marcel I van Mondriaan heeft zoveel onderscheidingen gekregen dat hij een nekmassage kan gebruiken, lacht zijn begeleidster. Ook kapelaan Blom wordt naar voren geroepen om een cliënt te huldigen.

Beeld Laurens Eggen

“Toen ik gevraagd werd om bij de raad van elf van de Vlavrèters te komen, was ik wel even overrompeld”, vertelt Blom tijdens het carnavalsbuffet. “Kan dat wel? Dat moest ik toch wel even overleggen met de deken. Die zei meteen: ‘Dat moet je doen!’ Hij had door dat als je bij zo’n vereniging zit, je als kapelaan de kans krijgt om midden in de samenleving te staan en dat is precies wat ik wilde. Ik weet dat het kerkbezoek terugloopt en heb ook niet de illusie dat ik in Welten de kerk nog voller krijg. Dus ben ik me meer op het leven daar buiten gaan richten. Dicht bij de mensen. Om naar ze te luisteren en een band met ze op te bouwen. Tijdens de carnaval lukt dat nog beter. Ik spreek mensen op straat, in het café. Ze zijn opener, luchten hun hart. Vastelaovend is een soort theater. Je verkleed je, speelt een rol en als je het feest goed verstaat, dan vlucht je niet in zo’n rol, maar speel je een betere versie van jezelf. Ik ben nu als kapelaan nóg zichtbaarder.”

Een boordje om de schuimkraag te meten

De eerste keer dat Blom in Heerlen carnaval vierde, stapte hij een café in en werd direct door iemand aangesproken: “Jij hebt mijn moeder begraven”. “Ik voelde me eerst opgelaten, maar daarna hadden we een fijn gesprek over hoe het nu met die parochiaan was sinds de uitvaart.”

Inmiddels zijn de rollen van carnavalist en kapelaan meer met elkaar versmolten en kijkt niemand meer op van de hossende priester. Het sprekendste symbool van die versmelting is dat kapelaan Blom als raadslid wel een ‘schuitje’ op zijn hoofd heeft en een zwart pak draagt, maar geen zwart strikje om heeft, zoals de rest. Onder zijn jasje steekt een wit priesterhemd met een wit boordje. “Dat boordje komt goed van pas om de schuimkraag van het bier te meten”, grapt prins Roger I. De kapelaan demonstreert het.

Ondertussen openen De Dörpsgekke de avond in de feestzaal, die naast cliënten en medewerkers inmiddels is volgelopen met de Heerlense prinsen van andere verenigingen en hun gevolg. De lange fazantenveren zwaaien in het rond. Prins Roger slaat zijn arm om de kapelaan. “Ik zie Rick in de eerste plaats als vriend, als een van ons. Het enige wat ik niet in zijn buurt doe is vloeken.”

Een band opbouwen

Blom is blij dat de band tussen kerk en carnaval lijkt te groeien. “Er wordt veel gedaan. Dat hoor ik ook van collega’s. Zo was de nieuwe bisschop van Roermond Harrie Smeets vorig jaar nog in Heerlen om de Blauw Sjuut te zegenen en iedereen een goed carnavalsseizoen toe te wensen.” En waar mensen samenkomen daar moet je als kerk bij zijn, benadrukt Blom. “Dan kun je een band opbouwen. Het is een manier om het imago weer meer ten goede te keren.” Ook al weten de meeste priesters dat ze met hun dialectmissen de mensen niet meer aan het vasten krijgen, erkent hij. “Op aswoensdag komen de meesten nog wel een askruisje bij me halen. Daarna wordt het weer rustiger in de kerk. Maar het is wel een gevaar om verbondenheid binnen een parochie alleen maar af te meten aan het kerkbezoek. Er gebeurt meer. Ik ben begonnen met veertig dagen alcoholvasten na de carnaval en ik krijg steeds meer Heerlense prinsen mee.”

Eigenlijk wil de kapelaan nog helemaal niet aan het einde van de carnaval denken. Daar wordt hij altijd een beetje emotioneel van. “Je bent intensief samen onderweg, wekenlang, ervaart die saamhorigheid en dan is de betovering verbroken. Ik herinner me nog van vorig jaar dat twee prinsen elkaar op dinsdagochtend tegenkwamen en volschoten, omdat ze moesten aftreden. De diepste behoefte van carnaval is toch dat je het hele jaar door carnaval hebt, zei prins Roger tijdens de carnavalsmis in Welten. Hij bedoelt daarmee dat je de banden die je tijdens het feest aanhaalt daarna ook probeert vast te houden. We denken dat we het allemaal alleen kunnen, maar we hebben anderen nodig.”

Big Bennie gaat zingen en de polonaise wordt ingezet. Daar gaat de kapelaan, hossend mee in de meute. Verbroedering tot de laatste snik. Het zou nog laat worden die avond en zoals prins Roger al voorspelde, eindigden de Vlavrèters in hun stamkroeg Teerling, vlak bij de kerk, waar drie prinsen en de jeugdprins nog op de bar dansen. De kapelaan deed het licht uit.

Lees ook:

Het woord carnaval verwijst naar de vleesonthouding die volgt op dit feest

Elk jaar in de aanloop naar het carnaval neemt de frequentie van dit woord in de media toe. Dat is op zichzelf niet verrassend. Meer verbazing wekt dat dit woord dan soms gespeld wordt als carneval. Vorig jaar vroeg een lezeres per mail of die spelling toevallig óók correct is (of is geweest). Aangezien die vraag destijds net na carnaval binnenkwam, zou het antwoord toen mosterd na de maaltijd zijn geweest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden