null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

ColumnMarli Huijer

Huppelend naar de derde lockdown

Een kwart van de jongvolwassenen kampte de eerste helft van dit jaar met psychische problemen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat is bijna twee keer zo veel als voor de covidpandemie. Sinds het begin van de monitoring in 2001 is de mentale gezondheid niet zo slecht geweest als nu.

Over oorzaken laat het CBS zich niet uit, maar dat de somberte en eenzaamheid samenhangen met de inbreuk die het coronabeleid maakt op het sociale leven van jongeren staat buiten kijf. Hoe kijken de verantwoordelijke bewindslieden terug op die inperking van het sociale leven?

Net als vorig jaar had ik verwacht dat de zomer, wanneer coronavirussen zich gedeisd houden, gebruikt zou worden voor evaluaties. Welke besluiten zijn er afgelopen anderhalf jaar genomen? Voor wie hebben die goed uitgepakt, voor wie minder? Welke gevolgen hebben de maatregelen gehad op de fysieke en mentale gezondheid, de economie, de rechtsstaat, de ongelijkheid en sociale cohesie in de samenleving en op het vertrouwen in de politiek? Welke politieke en morele afwegingen zijn er gemaakt tussen de strijd tegen het virus en de plicht om nieuwe generaties volwaardig onderwijs en een betekenisvol sociaal leven te bieden?

Een doordachte verantwoording is nergens te bekennen

Maar hoe ik ook zoek, een evaluatie of zelfs maar een doordachte verantwoording van de politieke besluiten zie ik niet. Eind van het jaar moet er pas een rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid verschijnen, die daartoe vorig jaar mei (!) de opdracht kreeg, maar dat is natuurlijk veel te laat om ons nog voor te bereiden op nieuwe uitbraken. Verder verrichten wetenschappers hier en daar evaluatiestudies, maar die beperken zich tot deelgebieden en gaan niet in op de vraag naar politieke verantwoording.

Dat de huidige, demissionaire politici niet op evaluaties zitten te wachten, begrijp ik wel. Je zal maar in blessuretijd aan de schandpaal worden genageld. Bovendien zien ze, als ik ze geloven mag, regeren in tijden van corona als sturen in de mist.

Maar schepen in de mist zorgen al eeuwen voor instrumenten aan boord waarmee ze koers kunnen houden. Is politiek niet altijd handelen in onzekerheid? Juist daarom is het belangrijk om regelmatig achterom te kijken om te zien op welke gronden welke keuzes zijn gemaakt en hoe die uitpakken. Wat ging goed, wat ging minder goed? En wat valt daarvan te leren?

Het collectieve goed

In een goed functionerende vertegenwoordigende democratie spreekt zo’n politieke verantwoording vanzelf. Burgers hebben er recht op, en moeten ervan op aan kunnen dat hun vertegenwoordigers het collectieve goed dienen en de belangen en behoeften van iedereen laten meewegen.

Het ziet er niet naar uit dat die politieke verantwoording dit keer snel zal komen. De druilerige zomer, die in mei met de opening van de parken begon, is alweer voorbij. Politici hebben in die zomer van alles en nog wat gedaan, tot het aftrappen van een zomercampagne tegen eenzaamheid aan toe (Stuur eens een kaartje ­vanaf je vakantieadres!), maar op een terugblik zijn ze nog altijd niet te betrappen.

Wat zal er gebeuren als de coronavirussen straks toch weer toeslaan? Niemand die het weet, maar niemand ook die er enigszins op is voorbereid. We huppelen vrolijk voort, en ach, als er een derde lockdown komt en de mentale gezondheid nog verder achteruitkachelt, zien we dat dan wel weer. Je zou er depressief van worden, als je dat nog niet bent.

Marli Huijer (1955) was arts, maar maakte de overstap naar de filosofie. Ze is emeritus hoogleraar publieksfilosofie. In 2015 en 2016 was ze Denker des Vaderlands.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden