Oorlog in Oekraïne

Hoofd van de Russisch-orthodoxe kerk houdt extremistische preek: Gay prides zijn de reden voor deze oorlog

Patriarch Kirill, van de Russisch-orthodoxe kerk, leidt een viering in de  Christus Verlosser-kathedraal in Moskou op 27 februari 2022, vier dagen na de invasie van het pro-westerse buurland Oekraïne.  Beeld AFP (door Igor Palkin, Russian Orthodox Church Press Service)
Patriarch Kirill, van de Russisch-orthodoxe kerk, leidt een viering in de Christus Verlosser-kathedraal in Moskou op 27 februari 2022, vier dagen na de invasie van het pro-westerse buurland Oekraïne.Beeld AFP (door Igor Palkin, Russian Orthodox Church Press Service)

Patriarch Kirill van de Russisch-orthodoxe kerk heeft zondag gepreekt over de oorlog in Oekraïne. Het gaat in dit conflict om meer dan politiek, zei hij: de redding van de mensheid staat op het spel.

Marije van Beek

Volgens de geestelijke wil Oekraïne bij een club landen horen die verplicht dat je gay prides houdt. Zo worden ze gedwongen tot ‘zonde’, en tot ‘ontkenning van God en zijn Waarheid’.

Zijn preek past in het antiwesterse, religieus-nationalistische verhaal dat de kerk en het Kremlin vertolken. In een interview afgelopen weekend in Trouw vertelde de Russisch-orthodoxe geestelijke Cyril Hovorun hoe hij jaren vergeefs geprobeerd heeft in te gaan tegen het ‘wij-zij-denken’ dat de kerk construeerde. Het komt hier op neer, zei Hovorun: “Wij Russen, wij zijn religieus, en bijzonder, en niet zoals ‘zij’. En de ‘zij’, dat is het Westen, de Navo, en in het bijzonder de Oekraïners – zij zijn goddeloos en seculier.”

Krachten van het kwaad

Het is voor het eerst dat patriarch Kirill zich in zulke extremistische bewoordingen uit. Sinds de oorlog is uitgebroken, hield hij zich relatief stil. Hij noemde tegenstanders van Poetin al wel ‘krachten van het kwaad’.

In zijn preek noemt patriarch Kirill in het bijzonder de Donbas, de oostelijke regio van Oekraïne waar Rusland al jaren geleden is binnengevallen. Hij ziet het als een gebied waar tenminste nog verzet was tegen het progressiever wordende Oekraïne. In de Donbas is, zo zei hij, ‘een fundamentele afwijzing van de zogenaamde waarden die vandaag worden aangeboden bij degenen die wereldmacht claimen’.

Hij spreekt van ‘onderdrukking en uitroeiing’ van de orthodoxe gelovigen in de Donbas die niet mee zouden willen met de rest van Oekraïne. De preek is, in het Russisch, gepubliceerd op de website van de kerk.

Godsdienstoorlog

Sociologe Kristina Stoeckl, hoogleraar aan de Universiteit van Innsbruck en specialist in de relaties tussen kerk en staat in Rusland, is bekend met dit verhaal. Ze kent het uit radicale, extreemrechtse kringen in de Russisch-orthodoxe kerk. Voor hen was dit al een godsdienstoorlog van de orthodoxe kerk tegen het Westen, vertelde ze eerder in deze krant.

Ook daar was het wij-zij-denken in verweven. “Dit denken werd gebruikt om de oorlog in de Donbas te rechtvaardigen – alsof het een strijd was tussen het orthodoxe Oosten en homovriendelijk Europa, inclusief katholieken en West-Oekraïners.”

Maar dit leek een marginaal geluid, zei Stoeckl. “En patriarch Kirill heeft die dingen nooit zelf gezegd.”

Op sociale media spraken enkele kenners van de Russisch-orthodoxe kerk al hun verbijstering uit over de preek van Kirill. Theoloog Regina Elsner van het Zentrum für Osteuropa- und internationale Studien in Berlijn noemde de preek “zo verschrikkelijk dat ik er geen woorden voor heb”. Ze vat zijn woorden kort samen: “Gay prides zijn de reden voor de oorlog. Dat is het.”

Lees ook:

Hoe Poetin religie tot wapen smeedt, en de Russisch-orthodoxe kerk hem daarbij helpt

President Poetin zet religie in als wapen. Hij lijkt de Russisch-orthodoxe kerk nog aan zijn zijde te hebben. Wat bezielt hen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden