Kerstviering

Hoe vieren we kerst 2020? Dit drietal van andere religies geeft 12 tips: bind een kerststal achter je fiets

Beeld Gemma Pauwels

Hoe vier je Kerstmis 2020? Drie vertegenwoordigers van andere religies geven tips.  

Ruben Vis, Mahesvari Autar en Sarah Alsalhawi hebben dit jaar al ervaring opgedaan met het vieren van religieuze feesten in coronatijd. Wat moesten ze aanpassen, als jood, hindoe en moslim? Het koste hen alle drie veel vindingrijkheid om de godsdienstige rituelen door te laten gaan. Maar een jaar overslaan, dat deden ze niet.

De drie geven ieder vier tips voor de viering van het christelijke Kerstfeest. Opmerkelijke afwezige in hun adviezen is het videoscherm: geen van drieën oppert een Zoom-Xmas. Hun boodschap: zoek binnen de afstandsregels tóch naar manieren om een gevoel van nabijheid te bewerkstelligen. Ga het park in, stuur een kerstkaartje, of bind een kerststal achter je fiets. En als je geen estafettekerstmaaltijd wilt, kun je altijd nog koekjes langsbrengen bij je dierbaren - en net zo goed bij de buren.

Ruben Vis

Met de loofhut op tournee

Van Eindhoven tot Haarlem en van Amstelveen tot Groningen: bij de viering van de grote Joodse feesten in oktober moest er heel wat aangepast worden, zegt Ruben Vis, algemeen secretaris van het (orthodoxe) Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap, aan de vooravond van Chanoeka.

In oktober ontbrak het alomtegenwoordige zoomen. Joden zochten elkaar op, maar niet in de voor coronamaatregelen onhandige synagoges. “Tijdens Rosj hashana, joods Nieuwjaar, werd de ramshoorn buiten geblazen, in parken in Den Haag en Haarlem. Daar hadden we een festivalachtige bijeenkomst, mét predicatie van de rabbijn. En het was laagdrempelig, ik vond het een ontdekking. Er kwamen verrassend veel mensen op af.”

Soms konden sjoeldiensten niet doorgaan, zoals in Groningen. Of in Vis’ eigen, kleine Amsterdamse sjoel, die had voor het eerst in de halve eeuw van haar bestaan geen dienst.

Bij Jom Kippoer, de Grote Verzoendag die een avond en een dag duurt, week men in Amsterdam en Bussum uit. “Zo’n hele dag, in de synagoge ontbreekt daar de vereiste ventilatie voor en het is er krap. Daarom huurden we een conferentiezaal.”

Tijdens het derde feest, soekkot, komt veel visite thuis langs in de loofhut die in de tuin wordt gebouwd. Vis: “Daar hechten we aan: de rabbijn nodigt mensen uit en dat willen ze niet missen. Normaal gesproken wordt dat een hele receptie. In Eindhoven en Den Haag deden we dat in shifts. Het duurt wel langer”, zegt Vis, “maar door dat estafettebezoek hadden we veel meer tijd en aandacht voor elkaar.”

In Eindhoven, vertelt Vis, maakte de rabbijn van de coronanood een deugd. “Hij maakte een kleine loofhut, die hij als een aanhangertje achter z’n fiets hing. Met die soekka maakte hij een tournee langs zijn gemeenteleden. Die konden dus op bezoek komen, alles buiten en volgens de afstandseisen.”

Vier kersttips van Ruben Vis

1. Live

Videoverbindingen en zoomen zijn prachtig, maar voor zulke feesten moet je er alles aan doen om elkaar in het echt te ontmoeten.

2. Buiten

“Haal terraswarmers en organiseer buiten een dienst. Bij ons werkte dat goed, het was laagdrempelig, toegankelijk. Er kwamen veel meer mensen dan we hadden verwacht.”

3. Estafette

Omdat je volgens de regels waarschijnlijk 3 personen mag ontvangen, kun je denken aan een estafettekerstmaaltijd. “Het duurt lang, met steeds andere groepjes op bezoek, maar dan kun je wel met veel mensen aan tafel.”

4. Fiets

“Ik ga er niet over, maar denk aan de rabbijn van Eindhoven: je kunt natuurlijk met een kerststal langs de deur fietsen.”

Sarah Alsalhawi

Koekjes voor de buren

Bij haar ouders thuis in Zoetermeer, waar de 23-jarige hbo-studente rechten Sarah Alsalhawi (23) woont, vierden ze Suikerfeest dit jaar met de ramen open, en het Offerfeest werd buiten in de tuin gevierd. Met een kleiner gezelschap dan anders, met anderhalve meter afstand, met een hoop ontsmettingsmiddel en plastic borden. Maar zonder begroetingen, vertelt Alsalhawi. “Dat maakte de feestdagen dit jaar nog het meest raar. Geen knuffel, geen kus, geen hand, geen boks, er was helemaal niks. Ik heb mijn oma al sinds corona niet geknuffeld. Het moet wel – als je ze nog lang bij je wilt houden, is aan jou de verantwoordelijkheid om je geliefden niet ziek te maken.”

Er was wel iets wat het leed enigszins verzachtte: de hoeveelheid appjes en digitale wensen die ze kreeg van niet-moslims. “In de jaren hiervoor kreeg ik dat ook wel eens, maar niet zoveel als dit jaar. Het was echt extreem.” Zelf heeft ze islamitische vrienden en kennissen een kaart gestuurd om ‘fijn Suikerfeest’ te wensen – in de wetenschap dat het eenzame feestdagen zouden worden. “Ik vond dat persoonlijker, en minder afstandelijk dan een appje. Ik twijfelde eerst nog: komt dat wel goed aan, of zou men vinden dat het dan teveel gaat lijken op Kerst? Maar ik heb alleen maar leuke, positieve reacties en bedankjes gekregen.”

Andersom gaat Alsalhawi straks kerstkaarten door de bus doen bij de buren. “Dat moest al van mijn ouders zolang ik me dat kan herinneren. En nu wens ik ze zelf graag een fijne Kerst toe.”

Ook koekjes hebben geholpen bij het vieren van de islamitische feestdagen, zegt Alsalhawi. “Ik dacht: het wordt een rotjaar, dus laat ik maar heel veel koekjes maken. Er was taart van mij, en mijn moeder had Marokkaanse koekjes gemaakt. Ik kom er net ook achter dat de enige foto’s die ik heb gemaakt met Suikerfeest, die van de koekjes zijn.” Lachend: “Dat zegt wel iets.”

Vier tips van Sarah Alsalhawi

1. Kerstkaartje

“Mijn tip is om de kerstwensen niet via app te doen, maar gewoon ouderwets kaarten te schrijven. Dat is veel persoonlijker. Als je een appje krijgt, dan kan het een klik op de knop van een massabericht zijn geweest. Dan is het: wens je míj nou echt een fijne kerst, of doe je dat bij iedereen? Je moet er wel een klein beetje moeite voor doen.”

2. Zegeningen

“Dit jaar heb ik meer dan ooit mijn zegeningen geteld. Dat ik familie heb. Dat ik gezond ben. Dat we in een land wonen waar we een goede gezondheidszorg hebben.”

3. Doneer

“Je zegeningen tellen, dat doe je niet alleen door God met woorden te danken in je gebed, maar je dankbaarheid toon je ook, bijvoorbeeld door iets te geven aan mensen die het niet zo goed hebben. Bij ons in de familie doneren we met de feestdagen, en in het bijzonder met het Offerfeest, altijd aan weeskinderen in Irak.”

4. Koekjes

“Van koekjes word je zelf blij, maar als je er veel maakt, kun je ze ook langsbrengen bij familie en vrienden die je niet kunt zien. Dan ben je toch een beetje bij hen. En vergeet ook niet om ervan uit te delen aan de buren – wij hebben van huis uit geleerd dat het beste voor de buren is. De mislukte koekjes kregen wij zelf.”

Mahesvari Autar

Divalimuziek op YouTube

In de tempel, zegt de hindostaanse programmamaakster Mahesvari Autar, moedigden ze de gelovigen dit jaar aan Divali thuis te vieren. “En dat is ook de essentie ervan. Je bent al weken bezig je huis schoon te maken, te versieren met bloemen en diya’s (kaarsjes, red.) en tijdens het feest nodig je dan bij je altaar Laksmi uit, de godin van welvaart en voorspoed.”

Autar heeft een bedrijf dat Indiase muziek en de kennis van de Indiase diaspora promoot. Normaal gesproken is Divali (‘lichtjesfeest’) voor haar een religieus feest in de tempel en daaromheen een cultureel festijn in volle zaaltjes met zang, dans en lekker eten.

Dat kon dit jaar niet, zegt Autar. Maar corona had een voordeel. “Veel mensen krijgen normaal geen vrij, nu konden ze zich thuiswerkend voorbereiden.”

Zelf versierde Autar haar Rotterdamse woning nog uitbundiger dan anders, ze maakte alles schoon en luisterde de hele dag divalimuziek op youtube.

Het was ‘behelpen’, zegt Autar, die alleen woont, maar daardoor werd Divali 2020 wel een verrijking. “Ik deed een social media detox - heerlijk rustig word je daarvan. En ik heb meer gebeden en aan zelfreflectie gedaan dan ooit tevoren.”

Vier kersttips van Mahesvari Autar

1. Mijmer

Neem in de weken voor Kerstmis de tijd om te mijmeren over het afgelopen jaar en denk na over welvaart en voorspoed in het komende jaar.

2. Versier

Je eigen huis is de basis van je leven, versier dat nu extra.

3. Reinig

Neem tijd voor jezelf, duik diep je binnenste in en reinig je innerlijk.

4. Cultuur

Bij Kerstmis wil je wat goeds doen voor anderen. Ga daarom naar een (kerst-)voorstelling. Zonder kunst en verfijning heeft het leven geen diepgang, dus steun de culturele sector.

Lees ook:

Een blokjeskerst, of toch buitenbuffetten? Zo vier je Kerst het veiligst

De veiligheid van je kerstplannen hangt vooral af van hoe je je in de dagen ervóór gedraagt, waarschuwt viroloog Bert Niesters.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden