Recensie Sekse-clichés

Hoe verander je clichés van ‘sexiness’? Maak betere porno

Wat is sexy? Een oefening in feministische filosofie
Hans Maes
Uitgeverij Epo, 64 blz., € 12,50
★★★☆☆

De schrijver

Hans Maes is dokter in de wijsbegeerte (KU Leuven). Hij doceert kunstfilosofie aan de universiteit van Kent. Van zijn hand verschenen ‘Art and Pornography’ (2012) en ‘Conversations on Art and Aesthetics’ (2017).

De insteek

Hans Maes vindt dat hij ook als man een verantwoordelijkheid heeft in de strijd tegen seksisme en vrouwonvriendelijkheid. Daarom onderzoekt hij wat onze maatschappij verstaat onder ‘sexy’ zijn, hoe dwingend dat beeld is en op welke manier dit fnuikend is voor het zelfbeeld en de carrière van vrouwen.

De stellingen

De heersende normen om ‘sexy’ te worden genoemd, verschillen naargelang je een man of vrouw bent. Mannen die assertief, zelfverzekerd en ambitieus zijn, worden als sexy ervaren. Maar vrouwen met dezelfde eigenschappen, heten ‘opdringerig’ en ‘bazig’. Met macht is het idem dito. Dat ‘macht erotiseert’, geldt alleen voor mannen. En ook fysieke kracht maakt mannen sexy, maar vrouwen niet. Feit is dat eigenschappen die mannen ‘sexy’ maken hen tegelijk helpen hogerop te komen, terwijl de eigenschappen die vrouwen sexy maken dat niet doen. Bovendien worden succesvolle vrouwen enkel als geslaagd beschouwd als ze én succesvol én aantrekkelijk zijn.

De kritiek

De Amerikaanse filosofen Sheila Lintott en Sherri Irvin pleiten voor het feministisch opeisen van ‘sexiness’. Want wat sexy is, wordt vandaag door mannen wordt bepaald. Een tweede probleem is dat de bepaling van wat sexy is, veel te eng is. De maatstaven waaraan je als vrouw moet beantwoorden zijn onhaalbaar. Ook leggen de normen voor sexiness voor vrouwen te veel de nadruk op lichaamskenmerken, en te weinig op autonomie.

Daarom moeten we volgens Lintott en Irvin sexiness herdefiniëren. Iemand sexy noemen, betekent dat je erkent dat zij of hij ‘fysieke kenmerken bezit die magnifiek zijn in hun eigenheid’. Magnifiek staat dan voor ‘een eerbetoon aan lichamen die niet aantrekkelijk zijn op de gewone manier’.

Lintott en Irvin spreken van ‘authentieke seksuele expressie’, die gekenmerkt wordt door zelfvertrouwen en goed in je vel zitten. Maes vraagt zich af of die remedie wel werkt. Want niet iedere vrouw heeft dat zelfvertrouwen (op seksueel vlak). Als dat zelfvertrouwen er niet is, lijkt het wel of die vrouwen in het ‘nieuwe systeem’ ook weer schuld dragen. Terwijl Lintott en Irvin ervoor pleiten om individueel ons gedrag te veranderen (komen tot het ‘juiste oordeel’ over een ‘magnifiek’ lichaam), pleit Maes voor een sociale benadering. De manier waarop onze maatschappij over sexiness denkt en communiceert, moet anders.

Een oplossing

De auteur heeft het uitgebreid over pornografie. Niet-egalitaire pornografie (de doorsneeporno) is porno die de normen van de genderongelijkheid erotiseert. Mannen worden er afgebeeld als zelfverzekerd en assertief, vrouwen als onderdanig en gewillig. Dit wordt als sexy voorgesteld. Bovendien figureren in deze films enkel vrouwen met een stereotiep sexy lichaam. Maar er bestaat ook egalitaire porno. Die vertrekt van de volledige gelijkheid tussen seksuele partners. En dus wordt er geen enkele vorm van vernedering, objectivering of geweld geërotiseerd. “Het antwoord op slechte porno, is niet om porno af te schaffen, maar om betere porno te maken”, zoals Annie Sprinkle – kunstenares en filmmaakster – het formuleert. Dat soort porno kan onze normen voor wat sexy is subtiel wijzigen en zo emancipatorisch werken, meent Maes.

Redenen om dit boek niet te lezen

Hoewel het best filosofisch is, graaft dit korte essay niet heel diep. De stereotypen van sexiness zijn bijvoorbeeld voorspelbaar en voegen weinig toe. Ook worden sommige onderzoeken, zoals dat van Lintott en Irvin (of ‘kunst en porno’), in verhouding tot de lengte van het essay erg breed uitgemeten, wat toch de indruk wekt van het betere knip-en-plakwerk uit het eigen oeuvre.

Redenen om dit boek wel te lezen

Maes is goed bekend met egalitaire pornografie en geeft meerdere voorbeelden uit dit weinig bekende domein. Dat hij in egalitaire porno een kans ziet om onze stereotypen over sexiness te wijzigen, mag best verfrissend heten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden