Reportage

'Hoe kun je mensen in het huis van God aanvallen terwijl je zelf zou moeten bidden?'

Schoenen van slachtoffers liggen voor de soefistische Rawda moskee in de Sinai, waar extremisten vrijdag de grootste en meest gruwelijke aanslag pleegden in de geschiedenis van Egypte.Beeld AP

Nooit eerder was de Egyptische soefi-gemeenschap zo het mikpunt van haat als afgelopen vrijdag. "Hoe kun je mensen in het huis van God aanvallen terwijl je zelf zou moeten bidden?"

Felgekleurde lampjes versieren de Sayda Zainab moskee in Cairo. Aanstaande donderdag is het Mawlid, de geboortedag van profeet Mohammed. De soefi’s van deze moskee, een mystieke stroming in de islam, vieren dit feest op een bijna carnavaleske manier.

Maar deze zaterdagavond is de stemming zwaar. Tijdens een speciaal begrafenisgebed, georganiseerd in heel Egypte, herdenken moslims de 305 doden van de soefistische Rawda moskee in de Sinai. Vrijdag pleegden extremisten daar de grootste en meest gruwelijke aanslag in de geschiedenis van Egypte. Direct na het gebed viel een groep extremisten de moskee aan met een bom, waarna overlevenden werden beschoten en ook ambulances doelwit werden.

soefi Haithem Abu Zaid praat voor het gebed met de imam over de aanslag. Toen hij het nieuws hoorde belde hij een vriend: “Die kent iemand uit het dorp waar het gebeurde. Zij vertelde hem dat bijna alle mannen daar zijn omgekomen. Het is afgrijselijk.”

Totaal andere wereld

Geen van de andere gelovigen kent iemand uit de Sinai. Het is een geïsoleerd gebied en wordt door de meeste Egyptenaren gezien als een totaal andere wereld. Toch kunnen moslims in Cairo zich goed vereenzelvigen met de slachtoffers van de aanslag, dat tijdens het belangrijke vrijdaggebed plaatsvond. Ook zij deden die dag hun schoenen uit, wasten hun handen en voeten en betraden hun moskee in de buurt.

Soefi Ahmed Gafary zit er na het herdenkingsgebed verslagen bij. Hij schrijft over soefi moskeeën voor tijdschriften en kan niet geloven dat zijn gemeenschap zo hard geraakt is: “Ik ben ontzettend verdrietig. Wie had gedacht dat dit in het huis van God kon gebeuren?” zegt hij. “Het maakt ons bang voor onze moskeeën in Cairo.”

Dat een moskee het doelwit is van de aanslag schokt Egypte. Terrorisme raakte uitsluitend Koptische christenen, de politie en het leger, die worden beschouwd als onmiskenbare vijanden van jihadisten. De soefi gemeenschap is niet eerder zo duidelijk een mikpunt van haat geweest in Egypte, die heeft juist een ‘good guys’ imago.

Verenigen

Hoewel de aanslag nog niet is opgeëist, geloven analisten dat de tak van Islamitische Staat in Egypte verantwoordelijk is. Vorig jaar onthoofden extremisten van de groep in de Sinai woestijn een bejaarde soefi, die blind was. Volgens ooggetuigen hadden de daders van de aanslag vrijdag een vlag van IS bij zich.

IS zou soefi’s haten, omdat zij de legitimiteit van de staat accepteren, iets dat de jihadisten in de Sinai niet doen. Zo is een soefi het hoofd van de Al-Azhar moskee, een belangrijke geloofsautoriteit die nauw is verbonden met de Egyptische overheid. Ook zouden soefi’s met hun positieve boodschappen populair zijn bij jongeren in het door conflict verscheurde Sinai. Zo bieden ze tegenwicht aan radicalisme en kapen zij potentiële leden voor jihadistische groepen als IS weg.

In de Sayda Zainab moskee neemt Imam Mohamed El Melegy uitgebreid de tijd om vragen van de gelovigen te beantwoorden. Tijdens het gebed brengt hij eenzelfde boodschap als in april, na de de aanslag op een kerk in Cairo: “Het is belangrijk dat wij Egyptenaren ons verenigen om terrorisme tegen te gaan.”

Veiligheid

Ook een islamitisch geleerde, Mohammad Khedr, praat in de moskee met de geschokte gelovigen. Hij is van mening dat de aanslag van vrijdag de laatste zal zijn: “Degenen die iets van sympathie voor hen (extremisten) voelden, zullen van gedachten veranderen. De daders zijn geen echte moslims, dat is overduidelijk’’ zegt hij stellig. “Hoe kun je onschuldige mensen in het huis van God aanvallen, terwijl jij eigenlijk zelf zou moeten bidden?” Hij maakt zich dan ook geen zorgen over de veiligheid van moskeeën in Cairo, of de viering van Mawlid deze week.

Toch loopt even later een agent de moskee binnen met orders van bovenaf. De moskee moet de komende dagen eerder sluiten, uit veiligheidsoverwegingen. Voor een gesloten hek staan teleurgestelde mensen die nog graag naar binnen wilden. Ze horen de bewakers van de moskee uit over de reden dat zij niet meer naar binnen mogen.

De straat voor de Sayda Zainab moskee ziet er met de felgekleurde lichten nog steeds feestelijk uit. Maar vanavond hangt ook angst en verwarring in de lucht. 

Lees ook: In Egypte wordt de veiligheid van verschillende kanten bedreigd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden