MinaretEildert Mulder

Hoe een koloniale namaak-Brit hindoes en moslims in India voor even verenigt

null Beeld

Het leek op een eerbetoon aan de vorig jaar overleden Amerikaanse architect Christo, kampioen van de ‘inpakkunst’, die samen met zijn echtgenote Jeanne-Claude wereldwijd monumentale gebouwen hulde in textiel. Dit jaar zou het beroemde echtpaar zich hebben kunnen uitleven in de stad Shahjahanpur in de Indiase deelstaat Uttar Pradesh.

De afgelopen tijd waren daar veertig moskeeën in plastic verpakt. Maar met kunst had dat niets te maken, wel met het hindoeïstische Holi Phagwa-feest. Holi Phagwa luidt het begin van de lente in, mensen vereren de bloemen van het nieuwe jaargetijde door elkaar te bestoken met kleurstoffen en reukwater. Dolle pret, typisch een feest waaraan ook moslims mee zouden kunnen doen, zou je zeggen, al gaat het terug op een verhaal uit de hindoe-mythologie over de god Vishnu, die een onsterfelijke tiran doodde.

Plastic verpakking

Afgelopen maandag was het Holi Phagwa. In milde tijden zou misschien ook iedereen hebben mee gehost. Maar in de gespannen sfeer zoals die nu hangt in India, moest, althans in Shahjahanpur, plastic verpakking islamitische gebedshuizen behoeden voor hindoeïstische kleuren en geuren, en misschien zelfs voor door de lucht vliegend afgetrapt schoeisel.

Want speciaal voor Shahjahanpur is er een ander ritueel dat zich tegelijk met Holi Phagwa afspeelt, een processie. Door de straten rijdt een door buffels getrokken kar, met daarop een onooglijk mannetje. De feestende menigte belaagt ook hem, niet met liefderijke verf en parfum, maar met hatelijke sandalen en slippers. Het doet denken aan mestkarren, waarop vroeger in het oosten van Nederland jongemannen werden rondgereden door hun dorp, als ze een zwanger meisje lieten zitten.

Geliefde moslimvorst

De oorsprong van rituelen is vaak niet te achterhalen, maar de geschiedenis van die buffelkar wel. De processie onderging een evolutie die de Indiase geschiedenis weerspiegelt. Ooit was die kar een kameel met een trotse ruiter, die een moslimvorst voorstelde uit begin achttiende eeuw, de laatste telg uit de dynastie die de stad stichtte. Ook bij hindoes was hij geliefd. De processie was gericht tegen de Britten, vanaf de achttiende eeuw de baas in India.

In 1857 brak in India een enorme opstand uit. De Britten hadden tabak van die optocht. Eerst richtten soldaten een bloedbad aan. Later deden ze het slimmer. Ze stookten hindoes op tegen moslims. Hindoes hadden een dubbel gevoel over de Britten: arrogante kolonialen, maar ze hadden hen wel bevrijd van een eeuwenlange moslimheerschappij. De Britten kregen hindoes zover dat ze schoeisel gooiden naar de kameel en de ruiter, symbolen van de gehate moslimoverheersing, ondanks de goede reputatie van de 18de-eeuwse vorst.

Bekogelen met schoeisel

In 1947, bij de Indiase onafhankelijkheid, keerde de processie terug mét het door de Britten geïntroduceerde schoenen-bombardement, maar nu gericht tegen henzelf. De kameel werd een buffelkar en de trotse moslimruiter veranderde in een zielige koloniale namaak-Brit. Eendrachtig bekogelden moslims en hindoes hem met schoeisel. Dat is zo gebleven. Zodat je nu in Shahjahanpur bij Holi Phagwa die wolk van geuren en kleuren hebt ter ere van Vishnu en de lente, de sandalen-regen bij de buffelkar, die droevige nep-Brit, en al die moskeeën in plastic. Plus een politiemacht die hindoes en moslims uiteen houdt. Chaos, orde, mythologie, geschiedenis, nationalisme, feestroes en religieus fanatisme. Een curieuze mix, prachtig, maar niet ongevaarlijk.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Lees ook:

‘Holi is een religieus feest, mensen snappen dat niet’

De hindoemeenschap viert jaarlijks het Holi-feest. De gelovigen merken dat maar weinig mensen weten wat dit religieuze feest inhoudt. Want de naam wordt bij gewone festivals misbruikt, vindt de actiegroep: ‘Holi is geen houseparty.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden