In de schaduw van de minaret

Hoe een dode olifant in India kan leiden tot een godsdienstvete

Berustend staat ze in een rivier, hoofd gebogen, poten en slurf in het water, bloedende mond. Ze weet dat ze gaat sterven, schrijft de Indiase boswachter Mohan Krishnan op Facebook over het levenseinde van een zwangere olifant. Zijn aangrijpende verslag veroorzaakte een aardbeving op sociale media en in de pers. En ook de zoveelste rel tussen hindoes en moslims.

Drie dagen duurde de doodsstrijd. Het dier leek, roerloos als een standbeeld, te mediteren. Alleen drinken lukte nog. Ze was eerder bezorgd over het kalf in wording dat ze bij zich droeg dan over zichzelf, weet de boswachter. Twee tamme olifanten sleepten het kadaver van hun niet getemde zuster naar de wal. Slachtoffer van menselijke wreedheid, voorwerp van massaal medeleven. Een icoon.

Empathie houdt niet van eerlijk delen, ook niet in India. Andere drama’s krijgen schandalig weinig aandacht, brommen critici die het indrukwekkende requiem voor de olifant verstoren met dissonanten. Ze wijzen op de vele indirecte slachtoffers van corona. Sloebers, die door de lockdown hun broodwinning in de stad kwijt zijn en terug moesten naar hun dorpen. Bussen reden er niet. Soms konden ze, opgepropt in de laadbak, sociale afstand nul, een stukje meerijden met vrachtwagens. En verder was het eindeloos lopen, ook voor zwangere vrouwen. Heeft de dood een correcte boekhouding bijgehouden van deze treurmarsen?

Verhalen vind je bij de BBC, maar alles wijkt voor de enige echte martelares, de inmiddels bijna heilige olifant in de rivier, in de deelstaat Kerala.

Door de verwonde mond kon ze niet eten. Er komt nog een autopsierapport, maar de boswachter weet genoeg. Boeren  verstoppen in gehaktballen of ananassen explosieven, bedoeld tegen wilde zwijnen. Als ze in de lekkernijen happen ontploffen de boobytraps in de mond. Dat overkwam ook de olifant.

Treurig, vindt iedereen. Daarover geen strijd. Toch schoppen moslims en hindoes digitaal elkaars schenen blauw. Een parlementslid van de hindoe-partij BJP van premier Modi, Maneke Gandhi, goot olie op het vuur. Zij gaf het district Malappuram een veeg uit de pan en deed voorkomen alsof de olifant daar was bezweken. Klopt niet, de ellende speelde zich elders af. Malappuram is het enige overwegend islamitische district in Kerala. Een vergissing? Of wilde mevrouw Gandhi, ook dierenactiviste, moslims pijn doen? Ze noemde Malappuram ‘intens misdadig’ tegen dieren. De sociale media briesen. Moslims ontmaskerd als dierenbeulen. Ze zouden de olifant opzettelijk het explosief hebben gevoerd. Moslims, zo heet het, doden olifanten vanwege hun rol bij hindoe-rituelen. Verder ziet hindoegod Ganesha eruit als een olifant. Ook hij is vast gekwetst.

Er kwam een tegenbeweging op gang. Filmacteurs en cricketspelers riepen op tot kalmte. ‘Ethische hackers’ saboteerden de website van mevrouw Gandhi’s diervriendelijke organisatie. Weldenkende notabelen plantten een vredesboom.

Give peace a chance. Maar boeren hebben wel een reëel­­ probleem, zoals Nederlandse schapenhouders met de wolf, alleen groter. Ook in India hebben allerlei dieren een beschermde status. Door menselijke overbevolking krimpt hun leefgebied, zodat ze vaker hun reservaten verlaten. Niet alle olifanten zijn vredesapostelen. Volgens een regeringsrapport lieten van 2014 tot 2019 ruim vijfhonderd olifanten door menselijk toedoen het leven. In dezelfde periode doodden olifanten bijna vijfmaal zoveel mensen. Moslims en hindoes, zonder onderscheid.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Lees ook:
In India durven moslims soms niet meer naast hindoes te wonen: ‘Met stenen kwamen ze op ons af’

Door toenemend hindoe-nationalisme, opgestookt door de regering, groeit in India de tegenstelling tussen hindoes en moslims. Ook in de stad Ahmedabad. “Het is niet oké wanneer een hindoe vastgoed aan een moslim verkoopt.”

Lees ook:

Indiase hindoes vrezen dat moslims hen koeien voorschotelen

Het gonsde in de Indiase deelstaat Haryana van de geruchten: een van de populairste gerechten zou er heimelijk rundvlees bevatten. De verontwaardiging was zo hardnekkig dat de politie de gerechten ging controleren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden